ઓરેશ્નિક મિસાઈલ: દુનિયાની કોઈપણ ડિફેન્સ સિસ્ટમ જેને રોકવા માટે લાચાર છે, જાણો પુતિનના આ નવા હથિયારની તાકાત

રશિયાએ ફરી એકવાર તેની સૌથી આધુનિક અને ઘાતક મિસાઇલ ‘ઓરેશ્નિક’ (Oreshnik) નો ઉપયોગ કરીને યુદ્ધના મેદાનમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. 8 જાન્યુઆરી, 2026ની રાત્રે કરવામાં આવેલા આ હુમલામાં યુક્રેનના લ્વીવ (Lviv) પ્રાંત સ્થિત બિલ્ચે-વોલિટ્સકો-ઉહર્સ્કે (Bilche-Volytsko-Uherske) ભૂગર્ભ ગેસ સંગ્રહ સુવિધાને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી.

આ સ્થળ પોલેન્ડની નાટો (NATO) સરહદથી માત્ર 70 કિલોમીટર દૂર છે, જેને સમગ્ર યુરોપ માટે એક કડક સંદેશ તરીકે જોવામાં આવે છે.

હુમલાની ભયાનકતા અને ટેકનોલોજી

સ્ત્રોતો અનુસાર, ‘ઓરેશ્નિક’ એક હાઇપરસોનિક મધ્યમ-અંતરની બેલેસ્ટિક મિસાઇલ (IRBM) છે. તેની ઝડપ અવાજની ઝડપ કરતા 10 થી 11 ગણી વધુ (Mach 10-11) હોવાનો અંદાજ છે, જે આશરે 12,000 થી 13,000 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક થાય છે. આ મિસાઇલ MIRV (મલ્ટીપલ ઇન્ડિપેન્ડન્ટલી-ટાર્ગેટેબલ રીએન્ટ્રી વ્હીકલ) ટેકનોલોજીથી સજ્જ છે, જેનો અર્થ છે કે તે એક જ મિસાઇલ વડે અનેક અલગ-અલગ લક્ષ્‍યો પર ચોક્કસ પ્રહાર કરી શકે છે. લ્વીવમાં થયેલા હુમલા બાદ સમગ્ર વિસ્તારમાં ગેસનું દબાણ ઘટી ગયું હતું અને પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો હતો.

મિસાઇલના વિકાસ પર વિવાદ: શું આ ખરેખર નવી છે?

રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને ‘ઓરેશ્નિક’ ને રશિયાનું નવીનતમ અને “અભેદ્ય” હથિયાર ગણાવ્યું છે, જેનો પશ્ચિમી દેશો પાસે કોઈ જવાબ નથી. જોકે, યુક્રેનના સંરક્ષણ નિષ્ણાતોએ તેના કાટમાળના વિશ્લેષણના આધારે દાવો કર્યો છે કે આ મિસાઇલના કેટલાક ભાગો ઓછામાં ઓછા સાત વર્ષ જૂના છે. કાટમાળ પર એપ્રિલ 2017ની નિર્માણ તારીખ અને ‘NPCAP’ (રશિયન સ્પેસ એજન્સી રોસ્કોસ્મોસનો ભાગ) ના સીરીયલ નંબર મળી આવ્યા છે. વિશ્લેષકો માને છે કે આ મિસાઇલ રશિયાની જૂની RS-26 Rubezh પ્રણાલીનું જ એક અદ્યતન અથવા સુધારેલું સંસ્કરણ છે.

વ્યુહાત્મક પ્રભાવ અને તૈનાતી

આ ‘ઓરેશ્નિક’ નો બીજો યુદ્ધકીય ઉપયોગ હતો. અગાઉ 21 નવેમ્બર, 2024 ના રોજ તેને યુક્રેનના નીપ્રો (Dnipro) શહેર પર છોડવામાં આવી હતી. પુતિને તેને “અજેય” ગણાવી છે અને દાવો કર્યો છે કે વિશ્વની કોઈ પણ વર્તમાન હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી (જેમ કે અમેરિકાની ‘પેટ્રિઅટ’) તેને રોકવામાં સક્ષમ નથી. નવીનતમ માહિતી અનુસાર, રશિયાએ આ મિસાઇલ સિસ્ટમને બેલારૂસમાં પણ યુદ્ધ ડ્યુટી પર તૈનાત કરી દીધી છે.

મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ અને પરમાણુ ક્ષમતા

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ‘ઓરેશ્નિક’ નો ઉપયોગ માત્ર લશ્કરી હેતુઓ માટે જ નહીં, પરંતુ પશ્ચિમી દેશોને ડરાવવા માટે એક “પરમાણુ બ્લેકમેલ” તરીકે કરવામાં આવી રહ્યો છે. જોકે તાજેતરના હુમલાઓમાં તેમાં વિસ્ફોટક રહિત ‘ડમી’ વોરહેડ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો છે, પરંતુ આ મિસાઇલ પરમાણુ હથિયારો લઈ જવા માટે સંપૂર્ણ સક્ષમ છે.

‘ઓરેશ્નિક’ મિસાઇલ આધુનિક યુદ્ધના મેદાનમાં એક “હાઇપરસોનિક શિકારી” જેવી છે, જે એટલી ઝડપી છે કે તેના આગમનની આહટ પણ બચાવ માટે સમય આપતી નથી. રશિયા તેનો ઉપયોગ એક એવા “હથોડા” તરીકે કરી રહ્યું છે જે નાટો અને યુક્રેનની સંરક્ષણ યોજનાઓને મનોવૈજ્ઞાનિક રીતે નબળી પાડી શકે.