રવિવારે એક એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પર હસ્તાક્ષર કરીને પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વેનેઝુએલાના તેલના વેચાણમાંથી થતી આવકને ‘નેશનલ ઇમરજન્સી’ હેઠળ લાવી દીધી છે. વ્હાઇટ હાઉસના જણાવ્યા અનુસાર, આ આદેશનો હેતુ અમેરિકન બેંક ખાતાઓમાં જમા થયેલા વેનેઝુએલાના તેલના નાણાંને કોઈપણ કાનૂની જપ્તી અથવા ખાનગી કંપનીઓના દાવાઓથી સુરક્ષિત રાખવાનો છે.
વ્હાઇટ હાઉસની ફેક્ટ શીટ મુજબ, આ આદેશ વેનેઝુએલાના તેલના નાણાં પર કોઈપણ પ્રકારની ન્યાયિક પ્રક્રિયા, કોર્ટના ઓર્ડર અથવા લેણદારોના ‘અટેચમેન્ટ’ પર પ્રતિબંધ મૂકે છે.
સંપૂર્ણ સુરક્ષા: અમેરિકામાં વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઈલના વેચાણથી જે નાણાં જમા થશે, તેના પર હવે કોઈ ખાનગી સંસ્થા કે દેશ હક જમાવી શકશે નહીં.
અમેરિકાની કસ્ટડી: આ ફંડ્સ વેનેઝુએલાની સાર્વભૌમ સંપત્તિ છે, પરંતુ અત્યારે તે સંપૂર્ણપણે અમેરિકાની દેખરેખ હેઠળ રહેશે.
કેમ લેવો પડ્યો આ નિર્ણય?
વેનેઝુએલા પર ચીન, રશિયા અને ઈરાન જેવા દેશોનું ભારે દેવું છે. જો અમેરિકાની અદાલતો આ દેશો અથવા અન્ય ખાનગી લેણદારોને આ ભંડોળનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપે, તો તેનાથી વેનેઝુએલા પર અમેરિકાની પકડ નબળી પડી શકે છે.
અમેરિકાના હિતોનું રક્ષણ: ટ્રમ્પ પ્રશાસન નથી ઈચ્છતું કે આ નાણાં એવા તત્વોના હાથમાં જાય જે અમેરિકાના હિતોની વિરુદ્ધ કામ કરી રહ્યા છે.
આવકનું સંચાલન: પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેલના વેચાણની પૂરી આવક પહેલા યુએસ ટ્રેઝરીમાં જશે અને ત્યારબાદ અમેરિકન સરકારના વિવેક મુજબ તેનો ખર્ચ કરવામાં આવશે.
‘નાર્કો-ટેરરિઝમ’ અને રાજકીય સ્થિતિ
આ આદેશ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે એક અઠવાડિયા પહેલા જ અમેરિકી દળોએ વેનેઝુએલામાં ઘૂસીને પ્રમુખ નિકોલસ માદુરો અને તેમની પત્નીની ધરપકડ કરી હતી. અમેરિકાએ આ કાર્યવાહીને ડ્રગ સ્મગલિંગ અને ‘નાર્કો-ટેરરિઝમ’ વિરુદ્ધના અભિયાનનો ભાગ ગણાવ્યો છે.
અમેરિકા ફર્સ્ટ: ટ્રમ્પ આ પગલાંને ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન રોકવા અને તે ક્ષેત્રમાં વિદેશી (રશિયા-ચીન) પ્રભાવ ઓછો કરવાની રણનીતિ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનો દાવો
પ્રમુખ ટ્રમ્પે આ વ્યવસ્થાને અમેરિકા અને વેનેઝુએલા વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી ગણાવી છે. વ્હાઇટ હાઉસનું કહેવું છે કે આનાથી બંને દેશના લોકોને ફાયદો થશે અને વેનેઝુએલામાં આર્થિક સ્થિરતા લાવવામાં મદદ મળશે. જોકે, અન્ય દેશો આને અમેરિકાની ‘તાનાશાહી રાજનીતિ’ અને કુદરતી સંસાધનો પરના કબજા તરીકે જોઈ રહ્યા છે.