આજના ડિજિટલ યુગમાં શિક્ષણની સીમાઓ ઝડપથી ખતમ થઈ રહી છે. ઉત્તર પ્રદેશના ઉચ્ચ શિક્ષણ જગતમાંથી એક મોટા અને રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. આગ્રા સ્થિત ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકર યુનિવર્સિટીએ ઉચ્ચ શિક્ષણને દરેક હાથ સુધી પહોંચાડવા માટે એક ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે.
નવા શૈક્ષણિક સત્ર 2026-27 થી યુનિવર્સિટી હવે ઓનલાઇન અને ડિસ્ટન્સ લર્નિંગ (દૂરવર્તી શિક્ષણ) મોડમાં અનેક મહત્વના ડિગ્રી કોર્સ શરૂ કરવા જઈ રહી છે.
આ પહેલ ખાસ કરીને એવા યુવાનો માટે વરદાન સાબિત થશે જેઓ પોતાની નોકરી, પારિવારિક જવાબદારીઓ અથવા સમયના અભાવે નિયમિત (Regular) કોલેજ જવામાં અસમર્થ હતા. હવે તમારે ડિગ્રી મેળવવા માટે તમારું શહેર છોડવાની કે કામ છોડવાની જરૂર નહીં પડે.
કોને મળશે આ યોજનાનો લાભ?
યુનિવર્સિટીની આ ડિજિટલ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શિક્ષણને “લવચીક” બનાવવાનો છે. આ યોજના નીચેની શ્રેણીના વિદ્યાર્થીઓ માટે અત્યંત ફાયદાકારક રહેશે:
- નોકરી કરતા યુવાનો: તે લોકો જેઓ જોબ કરી રહ્યા છે પરંતુ પોતાની લાયકાત (Qualification) વધારવા માટે ડિગ્રી મેળવવા માંગે છે.
- સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના વિદ્યાર્થીઓ: UPSC અથવા બેંકિંગ જેવી પરીક્ષાઓની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ જેઓ કોલેજને બદલે સેલ્ફ-સ્ટડીને સમય આપવા માંગે છે.
- ગૃહિણીઓ અને ગ્રામીણ વિદ્યાર્થીઓ: તે મહિલાઓ કે વિદ્યાર્થીઓ જેઓ પારિવારિક કારણો કે ભૌગોલિક અંતરને કારણે મુખ્ય કેમ્પસ સુધી પહોંચી શકતા નથી.
- આર્થિક રીતે નબળા વિદ્યાર્થીઓ: ખાનગી યુનિવર્સિટીઓની મોંઘી ફી ભરી શકતા ન હોય તેવા વિદ્યાર્થીઓ માટે સરકારી યુનિવર્સિટીનો આ વિકલ્પ ઘણો સસ્તો રહેશે.
આ 6 કોર્સથી થશે શરૂઆત
યુનિવર્સિટીના ‘સેન્ટર ફોર ડિસ્ટન્સ લર્નિંગ એન્ડ ઓનલાઇન ક્લાસીસ’ ના ડાયરેક્ટર પ્રો. શરદ ચંદ્ર ઉપાધ્યાય ના જણાવ્યા મુજબ, પ્રથમ તબક્કામાં એવા કોર્સ પસંદ કરવામાં આવ્યા છે જેની બજારમાં સૌથી વધુ માંગ છે:
- MBA (માસ્ટર ઓફ બિઝનેસ એડમિનિસ્ટ્રેશન): કોર્પોરેટ જગતમાં કારકિર્દી બનાવવા માંગતા લોકો માટે.
- BBA (બેચલર ઓફ બિઝનેસ એડમિનિસ્ટ્રેશન): મેનેજમેન્ટના પાયાના શિક્ષણ માટે.
- BCA (બેચલર ઓફ કમ્પ્યુટર એપ્લિકેશન): IT અને સોફ્ટવેર ક્ષેત્રમાં રસ ધરાવતા લોકો માટે.
- M.Com (માસ્ટર ઓફ કોમર્સ): એકાઉન્ટ્સ અને ફાઈનાન્સના ઉચ્ચ જ્ઞાન માટે.
- B.Com (બેચલર ઓફ કોમર્સ): કોમર્સ પ્રવાહની સ્નાતક ડિગ્રી માટે.
- MA English (એમએ અંગ્રેજી): સાહિત્ય અને ભાષાના ક્ષેત્રમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે.
કેવી રીતે થશે અભ્યાસ? ડિજિટલ મળશે બધું જ મટીરિયલ
ઓનલાઇન મોડનો અર્થ એ નથી કે તમને માત્ર પુસ્તકો આપી દેવામાં આવશે. યુનિવર્સિટીએ આ માટે એક આધુનિક માળખું તૈયાર કર્યું છે:
- વિડિયો લેક્ચર: યુનિવર્સિટીના અનુભવી પ્રોફેસરો દ્વારા રેકોર્ડ કરાયેલા અને લાઈવ લેક્ચર ઉપલબ્ધ થશે.
- ઈ-કન્ટેન્ટ: ડિજિટલ સ્ટડી મટીરિયલ અને PDF નોટ્સ પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ રહેશે.
- માન્યતા પ્રાપ્ત ડિગ્રી: કોર્સ પૂરો થયા પછી આપવામાં આવતી ડિગ્રી રેગ્યુલર ડિગ્રીની સમકક્ષ હશે અને દરેક સરકારી કે ખાનગી નોકરી માટે માન્ય રહેશે.
- ભૌગોલિક સીમા નહીં: ડિસ્ટન્સ મોડથી આગ્રા, મથુરા, ફિરોઝાબાદ અને મૈનપુરીના વિદ્યાર્થીઓને ફાયદો થશે, જ્યારે ઓનલાઇન મોડ દ્વારા દેશ (અને વિદેશ) ના કોઈપણ ખૂણેથી વિદ્યાર્થીઓ જોડાઈ શકશે.
એડમિશન અને ફીની જાણકારી
- અરજી ક્યારે શરૂ થશે? ઓનલાઇન ડિગ્રી કોર્સ માટે અરજી પ્રક્રિયા એપ્રિલ અથવા મે 2026 માં શરૂ થવાની શક્યતા છે.
- પ્રક્રિયા: સંપૂર્ણ અરજી પ્રક્રિયા યુનિવર્સિટીની સત્તાવાર વેબસાઇટ દ્વારા ઓનલાઇન થશે.
- ફી: યુનિવર્સિટી મેનેજમેન્ટનું કહેવું છે કે આ કોર્સની ફી રેગ્યુલર કોર્સ કરતા ઓછી રાખવામાં આવશે, જેથી વધુમાં વધુ વિદ્યાર્થીઓ તેનો લાભ લઈ શકે.
- લાયકાત: આ કોર્સમાં પ્રવેશ મેળવવા માટે UGC દ્વારા નિર્ધારિત પાત્રતાના માપદંડો પૂર્ણ કરવા અનિવાર્ય રહેશે.
કુલપતિનું વિઝન: ડિજિટલ યુનિવર્સિટી તરફ પગલું
યુનિવર્સિટીના કુલપતિ પ્રો. આશુ રાની ના જણાવ્યા મુજબ, આ ડિજિટલ પહેલથી યુનિવર્સિટીમાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં ઘણો વધારો થશે. આ પગલું માત્ર શિક્ષણનું લોકશાહીકરણ જ નહીં કરે પરંતુ ભવિષ્યમાં અનેક અન્ય વોકેશનલ અને સ્કિલ-બેઝ્ડ કોર્સ શરૂ કરવાનો માર્ગ પણ મોકળો કરશે. તેમનું લક્ષ્ય આગ્રા યુનિવર્સિટીને ડિજિટલ લર્નિંગના ક્ષેત્રમાં હબ તરીકે વિકસાવવાનું છે.
નિષ્કર્ષ
ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકર યુનિવર્સિટીની આ પહેલ ઉત્તર પ્રદેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણના દ્રશ્યને બદલી શકે છે. હવે શિક્ષણ માત્ર એવા લોકો સુધી સીમિત નહીં રહે જેઓ કોલેજ કેમ્પસ સુધી પહોંચી શકે છે. ટેકનોલોજીના માધ્યમથી “ઘરે બેઠા શિક્ષણ” નું સપનું હવે સાકાર થવા જઈ રહ્યું છે. જો તમે પણ તમારો અભ્યાસ ફરી શરૂ કરવા માંગતા હોવ અથવા કારકિર્દીમાં ગ્રોથ ઈચ્છતા હોવ, તો એપ્રિલમાં બહાર પડનારા આ ફોર્મ્સ પર નજર જરૂર રાખજો.