ભારતમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની અસર હવે ફક્ત ચર્ચાનો વિષય નથી; તે ઝડપથી કાર્યસ્થળોને બદલી રહી છે. ડેટા એન્ટ્રીથી લઈને કાનૂની સંશોધન સુધી, ઘણી નોકરીઓ મશીનો દ્વારા આપમેળે કરવામાં આવી રહી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આગામી વર્ષોમાં, AI ઘણી નોકરી પ્રોફાઇલ્સને દૂર કરશે, જ્યારે કેટલીક નવી નોકરીઓ ઉભરી આવશે. વિશ્વભરમાં AI નો સ્વીકાર ઝડપથી વધી રહ્યો છે, જેના કારણે ઘણા પ્રકારની નોકરીઓ ઝડપથી નાબૂદ થઈ રહી છે.
Google ના CEO સુંદર પિચાઈનું તાજેતરનું નિવેદન એવુ છે કે “AI દરેક સ્તરે કાર્યને કેવી રીતે બદલી રહ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે “એક દિવસ AI CEO જેવી ભૂમિકાઓ પણ સંભાળી શકે છે.” આ સંદેશ ચિંતાનું કારણ તરીકે નથી, પરંતુ એક સંકેત તરીકે છે કે કોઇ પણ નોકરી સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત નથી. ભારતમાં, BPO થી લઈને નાણાકીય ક્ષેત્ર સુધી, પુનરાવર્તિત અને નિયમ-આધારિત પ્રક્રિયાઓને લગતા કાર્યો ઝડપથી સ્વચાલિત થઈ રહ્યા છે. NVIDIA ના CEO જેન્સેન હુઆંગ દાવો કરે છે કે આગામી પાંચ વર્ષમાં, AI 20 વર્ષમાં ઇન્ટરનેટ જેટલા કરોડપતિઓ બનાવશે. એ સ્પષ્ટ છે કે કેટલીક નોકરીઓ અદૃશ્ય થઈ જશે, કેટલીક બદલાઈ જશે. અને કેટલીક નવી નોકરીઓ ઝડપથી વધશે.
AI મુખ્યત્વે એવી નોકરીઓને દૂર કરી રહ્યું છે જે સંપૂર્ણપણે પુનરાવર્તિત હોય છે. ડેટા એન્ટ્રી, ફોર્મ ભરવા અને દસ્તાવેજ પ્રક્રિયા જેવી ભૂમિકાઓ હવે AI-સક્ષમ સોફ્ટવેર અને RPA બોટ્સ દ્વારા સંભાળવામાં આવી રહી છે. દિલ્હી, ગુરુગ્રામ, નોઇડા અને પુણે જેવા IT હબમાં. મશીનો હજારો બેક-ઓફિસ કાર્યો પોતાના પર પૂર્ણ કરી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે 2030 સુધીમાં, 30% થી વધુ શેર કરેલી સેવા નોકરીઓમાં ભારે ઘટાડો થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે જો તમારું કાર્ય એક્સેલ શીટ્સ, ઇમેઇલ્સ અથવા સ્કેન કરેલી ફાઇલો વાંચવા સુધી મર્યાદિત હોય, તો AI તમને સીધા જ દૂર કરી શકે છે.
ગ્રાહક સપોર્ટ અને BPO એજન્ટો પર AI ની સીધી અસરઃ AI ચેટબોટ્સ અને વર્ચ્યુઅલ સહાયકોને કારણે ભારતનું સૌથી મોટું BPO ક્ષેત્ર ઝડપથી પરિવર્તન પામી રહ્યું છે. કંપનીઓ હવે રિફંડ, ટિકિટ બુકિંગ અને એકાઉન્ટ અપડેટ્સ જેવા મૂળભૂત સપોર્ટ કાર્યોને AI ને આઉટસોર્સ કરી રહી છે. NASSCOM નો અંદાજ છે કે 2028 સુધીમાં, લગભગ 1 મિલિયન નીચલા-સ્તરની BPO નોકરીઓ Al દ્વારા બદલી શકાય છે. નાઇટ શિફ્ટ કોલ સેન્ટર, જે એક સમયે હજારો લોકોને રોજગારી આપતા હતા. હવે Al-આધારિત વોઇસ બોટ્સ દ્વારા સંચાલિત થાય છે.
ગ્રાહક હજુ પણ “હંમેશા સાચા” હોય છે, પરંતુ હવે તેઓ માનવીઓ નહીં પણ અલ્ગોરિધમ્સ સાથે વાત કરી રહ્યા છે. મૂળભૂત કોડિંગ અને જુનિયર ડેવલપર્સની ભૂમિકા બદલાઈ રહી છે GitHub Copilot અને ChatGPT જેવા ટૂલ્સે કોડિંગ કરવાની રીત બદલી નાખી છે. Infosys, TCS અને Wipro જેવી કંપનીઓ હવે મૂળભૂત કોડ લખવા માટે AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરી રહી છે, જેનાથી નવા ડેવલપર્સની જરૂરિયાત ઓછી થઈ ગઈ છે. વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમનો રિપોર્ટ સૂચવે છે કે 40 ટકા નવી કોડિંગ પ્રવૃત્તિ પહેલાથી જ AI દ્વારા કરી શકાય છે. આનો અર્થ એ છે કે A1 જે કુશળતા કરી શકે છે તે હવે ટકાઉ નથી. પરંતુ જે ડેવલપર AI નો ઉપયોગ કરવાનું શીખે છે તેઓ ખીલશે.
ઓફિસ એડમિન, શેડ્યુલિંગ અને HR સપોર્ટ જોબ્સમાં ઝડપી ઓટોમેશન કેલેન્ડરનું સંચાલન, મીટિંગ્સ શેડ્યૂલ કરવી, ઇમેઇલ્સ સૉર્ટ કરવી-આ કાર્યો હવે AI સહાયકોની મદદથી મિનિટોમાં પૂર્ણ થાય છે. Microsoft 365 Copilot અને Google Gemini કંપનીઓમાં વહીવટી સ્ટાફની જરૂરિયાત ઘટાડી રહ્યા છે. KPMG રિપોર્ટ સૂચવે છે કે 2026 સુધીમાં, લગભગ 45 ટકા HR અને વહીવટી કાર્યો AI દ્વારા ઑપ્ટિમાઇઝ કરવામાં આવશે. પરિણામે, કાયમી વહીવટી ભૂમિકાઓ ઝડપથી ઘટી રહી છે. જોખમમાં બુકકીપિંગ, પેરોલ અને એકાઉન્ટ દસ્તાવેજીકરણ Tally Al, Zoho Books अने QuickBooks ठेवा प्लेटोर्म इवे आपमे ઇન્વોઇસિંગ, ચુકવણી ટ્રેકિંગ, કરવેરા અને પગારપત્રક પર પ્રક્રિયા કરી રહ્યા છે. EY રિપોર્ટ જણાવે છે કે 60 ટકા સુધી નાણાકીય દસ્તાવેજીકરણ હવે સ્વચાલિત છે. એકાઉન્ટિંગ વ્યવસાય અદૃશ્ય થશે નહીં, પરંતુ તેની અંદર નોકરીઓનું સ્વરૂપ બદલાશે. કંપનીઓને એવા લોકોની જરૂર પડશે જે AI આઉટપુટને સમજી શકે અને તેનું નિરીક્ષણ કરી શકે.
સામગ્રી પુનર્લેખકો અને કોપી-પેસ્ટ કાર્યમાં તીવ્ર ઘટાડોઃ Al-આધારિત લેખન સાધનોએ સામગ્રી પુનર્લેખન ઉદ્યોગને વર્ચ્યુઅલ રીતે નાબૂદ કરી દીધો છે. ફ્રીલાન્સ લેખકો પ્રેસ રિલીઝ ફરીથી લખીને પૈસા કમાતા હતા, પરંતુ હવે GPT-જેવા મોડેલો સેકન્ડોમાં આ કરી શકે છે. FlexC ના 2025 ના રિપોર્ટ મુજબ, ઓછી કુશળતાવાળા સામગ્રી પ્રોજેકટ્સમાં 35 ટકા ઘટાડો થયો છે. ભવિષ્યમાં, મૂળ વિચારો અને વિશ્વેષણ પ્રદાન કરી શકે તેવા લેખકો ટકી રહેશે. AI ને કારણે પેરાલીગલ અને દસ્તાવેજીકરણ નોકરીઓ ઘટશે ભારતના LPO ક્ષેત્રમાં, Casemine અને VakilSearch જેવા AI ટૂલ્સે સંશોધન અને દસ્તાવેજ ડ્રાફ્ટિંગને સરળ બનાવ્યું છે. હવે, AI અસંખ્ય કેસ કાયદાઓ વાંચી શકે છે. સારાંશ બનાવી શકે છે અને સેકન્ડોમાં મૂળભૂત કાનૂની દસ્તાવેજો તૈયાર કરી શકે છે. લીગલટેક ઇન્ડિયાના એક અહેવાલમાં સૂચવવામાં આવ્યું છે કે 2030 સુધીમાં, 40 ટકા સુધી પેરાલીગલ કાર્ય સંપૂર્ણપણે સ્વચાલિત થઈ શકે છે. કાયદાનું ક્ષેત્ર યથાવત રહેશે. પરંતુ તેમાં કામ કરતા લોકોએ Al-આધારિત સંશોધનમાં નિષ્ણાત બનવાની જરૂર પડશે.