કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે 2027 ની વસ્તી ગણતરીના પ્રથમ તબક્કા માટે તારીખો જાહેર કરી છે. આ તબક્કામાં ઘર યાદીની કામગીરીનો સમાવેશ થશે, જે 1 એપ્રિલ 2026 થી 30 સપ્ટેમ્બર, 2026 ની વચ્ચે દરેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દ્વારા નિર્ધારિત 30 દિવસના સમયગાળામાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે. આ સૂચનામાં સ્વ-ગણતરીનો વિકલ્પ પણ ઉમેરવામાં આવ્યો છે, જે ઘરે-ઘરે જઈને ગણતરી શરૂ થાય તેના 15 દિવસ પહેલા ઉપલબ્ધ થશે.
આનાથી નાગરિકો એપ અથવા પોર્ટલ દ્વારા પોતાની માહિતી જાતે દાખલ કરી શકશે.
વસ્તી ગણતરીનો પ્રથમ તબક્કો
કોવિડ-19 રોગચાળાને કારણે 2021 ની વસ્તી ગણતરી મુલતવી રાખવામાં આવ્યા બાદ આ વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે અને તે 2 તબક્કામાં પૂર્ણ થશે. પ્રથમ તબક્કો ઘરની યાદી અને રહેઠાણની સ્થિતિનો હશે, જ્યારે બીજો તબક્કો ફેબ્રુઆરી 2027 માં વસ્તી ગણતરીનો હશે.
પહેલી વાર સમગ્ર વસ્તી ગણતરી ડિજિટલ હશે. ડેટા સંગ્રહ મોબાઇલ એપ્લિકેશન (એન્ડ્રોઇડ અને iOS બંને) દ્વારા કરવામાં આવશે અને રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ સેન્સસ મેનેજમેન્ટ એન્ડ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ (CMMS) પોર્ટલ દ્વારા કરવામાં આવશે. આશરે 3 મિલિયન ગ્રાઉન્ડ વર્કર્સ (મુખ્યત્વે સરકારી શિક્ષકો) તેમાં સામેલ થશે.
જાતિ સંબંધિત માહિતી પણ શામેલ
વસ્તી ગણતરીના તબક્કામાં જાતિ સંબંધિત માહિતી પણ શામેલ હશે, જે સ્વતંત્ર ભારત માટે પ્રથમ વખત થશે. સરકારે ભાર મૂક્યો છે કે ડેટા પ્રસારણ વપરાશકર્તા-મૈત્રીપૂર્ણ અને મશીન-વાંચી શકાય તેવું હશે, જે વસ્તી ગણતરી-આધારિત ઍક્સેસ સેવા (CaaS) દ્વારા મંત્રાલયોને ડેટા પ્રદાન કરશે. આ વિશ્વની સૌથી મોટી વહીવટી કવાયત હશે, જે નીતિનિર્માણ અને વિકાસ આયોજન માટે મહત્વપૂર્ણ ડેટા પ્રદાન કરશે.