ઈરાનમાં ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે રાજકીય કેદીઓને તાત્કાલિક મુક્ત કરવાની માંગ કરી છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે આઠ અગ્રણી રાજકીય કેદીઓને ઓળખી કાઢ્યા છે, જેમાં માનવાધિકાર કાર્યકરો અને સામાજિક કાર્યકરો અને નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા નરગેસ મોહમ્મદીનો સમાવેશ થાય છે.ઈરાનમાં છેલ્લા 18 દિવસથી ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો હિંસક બન્યા છે, જેના પરિણામે ૨,૦૦૦ થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે
આ મૃત્યુ વચ્ચે, જો ઈરાનના ખામેની શાસન વિરોધીઓ પર કાર્યવાહી બંધ નહીં કરે તો અમેરિકા સતત લશ્કરી કાર્યવાહીની ધમકી આપી રહ્યું છે. ટ્રમ્પે તાજેતરમાં વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોનું અપહરણ કરાવ્યું હતું, અને ઈરાન સામેની તેમની ધમકીઓને હળવાશથી લેવામાં આવી રહી નથી. દરમિયાન, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ઈરાનને શક્ય તેટલી વહેલી તકે રાજકીય કેદીઓને મુક્ત કરવા વિનંતી કરી છે.ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના ફારસી ભાષાના X એકાઉન્ટ પરથી કરવામાં આવેલા એક ટ્વિટમાં ઈરાનને રાજકીય કેદીઓને મુક્ત કરવાની હાકલ કરવામાં આવી છે. “જ્યારે અમે વિરોધીઓ સામેની હિંસા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરીએ છીએ, ત્યારે તેને આ વિરોધ પ્રદર્શનો પહેલાં જેલમાં બંધ રાજકીય કેદીઓને ભૂલી જવા તરીકે અર્થઘટન ન કરવું જોઈએ,” ટ્વિટમાં લખ્યું હતું.આ ટ્વીટમાં ઈરાની જેલોમાં આઠ રાજકીય કેદીઓના નામ છે, જેમાં નરગીસ મોહમ્મદી, સપિદેહ ગોલિયન, જાવદ અલી-કોર્ડી, પૌરાન નાઝેમી, રેઝા ખંડન, માજિદ તવક્કોલી, શરીફેહ મોહમ્મદી અને હુસૈન રોનાગીનો સમાવેશ થાય છે.
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના ટ્વીટમાં આગળ લખ્યું છે કે, “આ વ્યક્તિઓની સતત અટકાયત ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. અમે માંગ કરીએ છીએ કે ઇસ્લામિક રિપબ્લિકના શાસન દ્વારા આ બધા કેદીઓને તાત્કાલિક મુક્ત કરવામાં આવે.”નરગીસ મોહમ્મદી2023 ના નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતા નરગીસ મોહમ્મદી, એક ઈરાની મહિલા અધિકાર કાર્યકર્તા છે. 53 વર્ષીય નરગીસ એક લેખિકા અને ડિફેન્ડર્સ ઓફ હ્યુમન રાઈટ્સ સેન્ટર (DHRC) ના ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર છે.મહિલા અધિકારો ઉપરાંત, તે મૃત્યુદંડ સામે ઝુંબેશ ચલાવવા અને ભ્રષ્ટાચાર સામે લડવા સહિત અન્ય માનવ અધિકાર મુદ્દાઓ પર પણ કામ કરે છે.2023 માં, તેમને ‘ઈરાનમાં મહિલાઓ પરના જુલમ સામેની તેમની લડાઈ અને માનવ અધિકારો અને બધા માટે સ્વતંત્રતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટેના તેમના સંઘર્ષ માટે’ નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.નરગીસ મોહમ્મદીને ઈરાનના ખામેની શાસન દ્વારા નિશાન બનાવવામાં આવી છે અને ઘણી વખત જેલમાં મોકલવામાં આવી છે. જ્યારે તેમને નોબેલ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો ત્યારે તેઓ પણ જેલમાં હતા.
તેમને તબીબી કારણોસર જેલની બહાર રાખવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં, પોલીસ અને સુરક્ષા દળોએ તેમને એક સ્મારક સેવા દરમિયાન અટકાયતમાં લીધા હતા અને હાલમાં તેઓ રાજધાની તેહરાનની એવિન જેલમાં રાખવામાં આવી છે.સપિદેહ ગોલિયનઈરાની મહિલા અધિકાર કાર્યકર્તા ગોલિયન ખામેની શાસનના નિશાના પર રહ્યા છે અને ઘણી વખત જેલમાં પણ મોકલી દેવામાં આવ્યા છે. ગોલિયન એક લેખક અને ફ્રીલાન્સ પત્રકાર પણ છે જે મહિલા અધિકારો અને મહિલા શ્રમ મુદ્દાઓ પર કામ કરે છે.ગોલિયનને પહેલી વાર 2018 માં હડતાળ પર રહેલા કામદારોને ટેકો આપવા બદલ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને 11 જૂન, 2025 ના રોજ તેને મુક્ત કરવામાં આવી હતી. જોકે, મોહમ્મદી સાથે તેણીની ફરીથી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી કારણ કે તે સ્મારક સેવાનો પણ ભાગ હતી.જવાદ અલીકોર્ડી-અલી-કોર્ડી ઈરાની માનવાધિકાર વકીલ, યુનિવર્સિટી લેક્ચરર અને ભૂતપૂર્વ સિટી કાઉન્સિલ સભ્ય છે. 1 માર્ચ, 2025 ના રોજ, તેમને મશહાદમાં તેમની ઓફિસમાંથી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને ઈરાન વિરુદ્ધ પ્રચારના આરોપસર અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા.
11 ઓગસ્ટ, 2025 ના રોજ તેમને મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તેઓ હજુ પણ સત્તાવાળાઓ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોનિક દેખરેખ અને નિયંત્રણ હેઠળ છે. ડિસેમ્બરમાં મૃત્યુ પામેલા તેમના ભાઈ અને સાથીદાર ખોસરો અલી-કોર્ડીના સ્મારક કાર્યક્રમમાં નરગીસ મોહમ્મદી અને ગોલિયનની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તેમણે પોલીસ કાર્યવાહીની નિંદા કરી હતી.10 ડિસેમ્બરના રોજ, મશહાદની ક્રાંતિકારી અદાલત દ્વારા જવાદ અલી-કોર્ડીને સમન્સ પાઠવવામાં આવ્યા હતા, અને ૧૨ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫ના રોજ, સુરક્ષા દળો દ્વારા તેમની ઓફિસમાંથી હિંસક રીતે ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તેમના પર “રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વિરુદ્ધ ભેગા થવા અને કાવતરું ઘડવા” અને “રાજ્ય વિરુદ્ધ પ્રચાર” કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે.
અહેવાલો અનુસાર, તેમને એકાંત કેદમાં રાખવામાં આવ્યા છે.પુરાણ નાઝેમીનાઝેમી, જે ઈરાનના કેરમાન પ્રાંતના રહેવાસી છે અને મહિલાઓ અને નાગરિક અધિકારો માટે કામ કરે છે, તેમની નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા નરગેસ મોહમ્મદી સાથે ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. રેઝા ખાનદાનખાનદાન એક ઈરાની માનવાધિકાર કાર્યકર્તા અને ગ્રાફિક ડિઝાઇનર છે જેમણે હિજાબ ચળવળ દરમિયાન પ્રદર્શનોમાં ભાગ લીધો હતો અને મૃત્યુદંડનો વિરોધ પણ કર્યો હતો.તેમને 2018 થી 2021 દરમિયાન ઘણી વખત જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. 14 ડિસેમ્બર, 2024 ના રોજ, ઈરાની અધિકારીઓએ તેમની તેમના ઘરેથી ધરપકડ કરી હતી અને તેઓ હજુ પણ જેલમાં છે.માજિદ તવાક્કોલી તાવકોલી લાંબા સમયથી સેવા આપતા ઈરાની વિદ્યાર્થી નેતા અને માનવાધિકાર કાર્યકર્તા છે. વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શનના સમર્થનમાં સરકારની ટીકા કરવા બદલ તેમને પહેલી વાર 2009 માં જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા.
તેઓ હાલમાં ઈરાની શાસનની ટીકા કરવા બદલ નવ વર્ષની સજા ભોગવી રહ્યા છે.શરીફેહ મોહમ્મદીમોહમ્મદી એક ઈરાની કાર્યકર્તા છે જેને રાજદ્રોહના ગુનામાં મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. સપ્ટેમ્બર 2022 માં 22 વર્ષીય ઈરાની વિદ્યાર્થીની મહસા અમીનીના મૃત્યુથી દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા હતા.મોહમ્મદી હિજાબ વિરોધી વિરોધ પ્રદર્શનોમાં સક્રિય રીતે સામેલ હતી, જેના કારણે ડિસેમ્બર 2023 માં તેની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. 4 જુલાઈ, 2024 ના રોજ, મોહમ્મદીને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી હતી અને હાલમાં તે જેલમાં છે.હુસૈન રોનાગીરોનાગી એક ઈરાની બ્લોગર, ઈન્ટરનેટ સ્વતંત્રતા હિમાયતી અને માનવાધિકાર કાર્યકર્તા છે. તેમને ઘણી વખત જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા છે.
ઈરાની શાસનની ટીકા કરવા બદલ તેમને પહેલી વાર ૧૩ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૯ ના રોજ જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. તેમને ૧૫ વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી પરંતુ ૨૦૧૯ માં તેમને મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.ફેબ્રુઆરી 2022 માં તેમની ફરી ધરપકડ કરવામાં આવી અને થોડા સમય પછી તેમને છોડી મૂકવામાં આવ્યા. હિજાબ ચળવળ દરમિયાન તેમની ફરી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને તેમની તબિયત ખરાબ હોવા છતાં તેઓ જેલમાં બંધ છે.