ઈરાનમાં ઝડપથી બદલાતી પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે ત્યાં ફસાયેલા ઘણા ભારતીય નાગરિકો સુરક્ષિત ભારત પાછા ફર્યા છે. શુક્રવારે મોડી રાત્રે ઈરાનથી દિલ્હી પહોંચેલા આ નાગરિકોમાં મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ છે. ઈરાનમાં હાલમાં લગભગ 10 હજાર ભારતીય નાગરિકો હાજર છે, જેમાં વિદ્યાર્થીઓ, વેપારીઓ અને વ્યાવસાયિકોનો સમાવેશ થાય છે. તેમાંથી 2500-3000 વિદ્યાર્થીઓ છે, જેઓ મેડિકલનો અભ્યાસ કરવા ત્યાં ગયા હતા. ઈરાનથી પાછા ફરેલા એક ભારતીય નાગરિકે કહ્યું – ત્યાં પરિસ્થિતિ ખરાબ છે. ભારત સરકાર ખૂબ સહયોગ કરી રહી છે, અને દૂતાવાસે અમને શક્ય તેટલી વહેલી તકે ઈરાન છોડવાની જાણકારી આપી છે. મોદી છે તો બધું જ શક્ય છે. મેડિકલ વિદ્યાર્થી અર્શ દહરાએ જણાવ્યું કે ભારતીય દૂતાવાસે તેમનો સંપર્ક કર્યો હતો પરંતુ તેઓ દિલ્હી ખાનગી ફ્લાઇટથી પોતાની વ્યવસ્થાથી આવ્યા છે. આ પહેલા કેન્દ્ર સરકારે કહ્યું હતું કે ઈરાનમાં ફસાયેલા ભારતીયોને એરલિફ્ટ કરવામાં આવશે. ખરેખરમાં, ઈરાની ચલણ રિયાલના ઐતિહાસિક ઘટાડા અને મોંઘવારીના વિરોધમાં 28 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ ઈરાનમાં પ્રદર્શનો શરૂ થયા હતા. ત્યારથી તે દેશના તમામ 31 પ્રાંતોમાં ફેલાઈ ગયા છે. વેબસાઈટ ઈરાન ઈન્ટરનેશનલે દાવો કર્યો છે કે દેશભરમાં ઓછામાં ઓછા 12 હજાર લોકોના મોત થયા છે. મોટાભાગના લોકો ગોળી વાગવાથી માર્યા ગયા છે.
ત્યાં જ એક અન્ય નાગરિકે જણાવ્યું – અમે ત્યાં એક મહિનાથી હતા. પરંતુ અમને છેલ્લા એક કે બે અઠવાડિયાથી જ મુશ્કેલી પડી રહી હતી. જ્યારે અમે બહાર જતા હતા ત્યારે પ્રદર્શનકારીઓ કારની સામે આવી જતા હતા અને પરેશાન કરતા હતા. ઇન્ટરનેટ બંધ હતું, તેથી અમે અમારા પરિવારોને કંઈ જણાવી શક્યા નહીં. અમે એમ્બેસીનો પણ સંપર્ક કરી શક્યા નહીં. ઈરાનથી પાછા ફરેલા એક અન્ય ભારતીય નાગરિકે કહ્યું – હું જમ્મુ અને કાશ્મીરનો રહેવાસી છું. ત્યાં વિરોધ પ્રદર્શન ખતરનાક હતું. ભારત સરકારે ખૂબ સારો પ્રયાસ કર્યો છે અને વિદ્યાર્થીઓને પાછા લાવ્યા છે.
ઈરાનમાં સ્થિતિ બગડવાની આશંકાને જોતા ભારત સરકાર અને વિદેશ મંત્રાલય (MEA) સતત સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે. વિદેશ મંત્રાલયે ગુરુવારે ઈરાનની યાત્રા ટાળવાની સલાહ પણ આપી હતી. એડવાઇઝરીમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ઈરાનમાં હાજર તમામ ભારતીય નાગરિકો તેમના પાસપોર્ટ, વિઝા અને અન્ય જરૂરી દસ્તાવેજો હંમેશા પોતાની પાસે તૈયાર રાખે. આ સંબંધમાં કોઈપણ મદદ માટે તેઓ ભારતીય દૂતાવાસનો સંપર્ક કરે. દૂતાવાસે ઇમરજન્સી સંપર્ક હેલ્પલાઇન પણ જારી કરી છે. મોબાઇલ નંબર: +989128109115; +989128109109; +989128109102; +989932179359. ઇમેઇલ: cons.tehran@mea.gov.in. ઈરાનમાં હાજર એ તમામ ભારતીય નાગરિકો જેમણે હજુ સુધી ભારતીય દૂતાવાસમાં રજીસ્ટ્રેશન કરાવ્યું નથી, તેમને વિનંતી છે કે તેઓ આ લિંક (https://www.meaers.com/request/home) દ્વારા રજીસ્ટર કરે. આ લિંક દૂતાવાસની વેબસાઇટ પર પણ ઉપલબ્ધ છે. જો ઈરાનમાં ઇન્ટરનેટ અવરોધિત થવાને કારણે કોઈ ભારતીય નાગરિક નોંધણી કરવામાં અસમર્થ હોય, તો ભારતમાં તેમના પરિવારના સભ્યોને વિનંતી છે કે તેઓ તેમની વતી નોંધણી કરી શકે છે.
બુધવારે વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરને ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચીનો ફોન આવ્યો. તેમણે ઈરાનની પરિસ્થિતિઓ પર ચર્ચા કરી. વિદેશ મંત્રાલય (MEA) એ ભારતીય નાગરિકોને ઈરાન ન જવાની સલાહ આપી છે. વિદેશ મંત્રાલય અનુસાર, ઈરાનમાં લગભગ 10,000 ભારતીય નાગરિકો હાજર છે. ભારત સરકારની આ એડવાઇઝરી અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની તે ધમકી પછી આવી છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો ઈરાન દેશભરમાં થઈ રહેલા પ્રદર્શનોનો હિંસાથી જવાબ આપવાનું ચાલુ રાખે છે, તો અમેરિકા સૈન્ય કાર્યવાહી કરી શકે છે.