ગુજરાતમાં હાલ આભમાંથી અગનગોળા વરસી રહ્યા હોય તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. એપ્રિલ મહિનાના અંતમાં જ જે પ્રકારે ગરમીનો પારો ૪૪ ડિગ્રીને પાર કરી ગયો છે, તેણે આગામી મે મહિનાની આકરી ગરમીના સંકેતો આપી દીધા છે. અમદાવાદ સહિત રાજ્યના અનેક શહેરો અત્યારે ‘હીટ વેવ’ની ચપેટમાં છે.
ગુજરાતમાં ગરમીએ તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા છે. છેલ્લા એક સપ્તાહથી પારો ૪૦ થી ૪૨ ડિગ્રીની વચ્ચે રમી રહ્યો હતો, પરંતુ શનિવાર અને રવિવારના આંકડાઓએ સૌને ચોંકાવી દીધા છે. રાજ્યના અનેક ભાગોમાં ગરમીનો પારો ૪૪ ડિગ્રીની સપાટી વટાવી ગયો છે. ઉત્તર અને મધ્ય ગુજરાતમાં ગરમ પવનો ફૂંકાવાને કારણે લૂ (Heat Wave) લાગવાના કિસ્સાઓમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે.
અમદાવાદ અને અન્ય શહેરોની સ્થિતિ
અમદાવાદમાં શનિવારે મહત્તમ તાપમાન ૪૩.૮ ડિગ્રી નોંધાયું હતું, જે સામાન્ય કરતા ઘણું વધારે છે. સવારના ૧૧ વાગ્યાથી જ આકરા તડકાની શરૂઆત થઈ જાય છે અને બપોરે ૨ થી ૫ વાગ્યા દરમિયાન રસ્તાઓ પર સ્વયંભૂ સંચારબંધી જેવો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે.
ગાંધીનગર: રાજ્યના પાટનગરમાં પણ પારો ૪૩.૫ ડિગ્રીની આસપાસ રહ્યો છે.
ડીસા અને સુરેન્દ્રનગર: ઉત્તર ગુજરાત અને ઝાલાવાડમાં ગરમીનું પ્રમાણ ૪૪.૨ ડિગ્રી નોંધાયું છે, જે રાજ્યમાં સૌથી વધુ છે.
સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ: રાજકોટ અને ભુજમાં પણ ગરમી ૪૨ ડિગ્રીને પાર કરી ગઈ છે, જોકે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ભેજને કારણે બફારાનું પ્રમાણ વધ્યું છે.
કેમ વધી રહી છે આટલી ગરમી?
હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, રાજસ્થાન તરફથી આવતા ગરમ અને સૂકા પવનો સીધા ગુજરાત પર ત્રાટકી રહ્યા છે. પવનોની દિશા ઉત્તર-પશ્ચિમની હોવાથી જમીન સપાટી વધુ ગરમ થઈ રહી છે. વળી, વાતાવરણમાં એન્ટી-સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન સર્જાવાને કારણે ગરમ હવા નીચે તરફ દબાઈ રહી છે, જેને પરિણામે હીટ વેવની તીવ્રતા વધી છે.
હીટ વેવ એલર્ટ અને આરોગ્યની તકેદારી
હવામાન વિભાગે રાજ્યના અમદાવાદ, ગાંધીનગર, બનાસકાંઠા અને સાબરકાંઠા જિલ્લાઓ માટે ‘યલો’ અને ‘ઓરેન્જ’ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. ડોક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, આ તાપમાનમાં હીટ સ્ટ્રોક (લૂ લાગવી) નું જોખમ વધી જાય છે. બચવાના ઉપાયો: ૧. હાઈડ્રેશન: બને તેટલું વધુ પાણી, છાશ, લીંબુ શરબત અને નારિયેળ પાણી પીવું. ૨. આહાર: હળવો અને તાજો ખોરાક લેવો. કાચી ડુંગળીનું સેવન લૂ સામે રક્ષણ આપે છે. ૩. પોશાક: સુતરાઉ અને આછા રંગના કપડાં પહેરવા. બહાર નીકળતી વખતે માથું ઢાંકીને રાખવું. ૪. સમય: બપોરે ૧૨ થી ૪ દરમિયાન બિનજરૂરી બહાર નીકળવાનું ટાળવું.
ખેતી અને જનજીવન પર અસર
આકરી ગરમીની સીધી અસર ખેતી પર પણ પડી રહી છે. ઉનાળુ પાકો જેવા કે મગફળી, તલ અને ઉનાળુ બાજરીમાં પિયતની જરૂરિયાત વધી છે. વળી, કેરીના પાકને પણ આ ગરમ પવનોથી નુકસાન થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. બીજી તરફ, ગરમીને કારણે બજારોમાં શેરડીના રસ, લારીઓ પર તરબૂચ અને ટેટીનું વેચાણ વધ્યું છે. લોકો ગરમીથી બચવા વોટર પાર્ક અને ઠંડા પ્રદેશો તરફ પ્રયાણ કરી રહ્યા છે.
ગુજરાતમાં અત્યારે સૂર્યદેવ કોપાયમાન થયા છે. હવામાન વિભાગની આગાહી મુજબ હજુ આગામી ૪ થી ૫ દિવસ ગરમીમાં કોઈ મોટી રાહત મળવાની શક્યતા નથી. પારો હજુ ૧ થી ૨ ડિગ્રી વધી શકે છે. જનતાએ સ્વસ્થ રહેવા માટે સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે.