રાજ્યસભા ચૂંટણી: જો ક્રોસ વોટિંગ થયું તો ખેલ બગડશે, જાણો કઈ બેઠક પર પેચ ફસાયો અને કોની પાસે કેટલા વોટ

નવી દિલ્હી, 28 મે 2026: રાજ્યસભાની 24 બેઠકો માટે થનારી ચૂંટણી પહેલાં રાજકીય હલચલ (Political Activity) તેજ બની ગઈ છે. સંખ્યાબળ (Numbers Game) હોવા છતાં વિરોધ પક્ષો (Opposition Parties) પોતાના ઉમેદવારોની જીત અંગે સંપૂર્ણ વિશ્વાસમાં નથી. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અનેક વખત થયેલી ક્રોસ વોટિંગ (Cross Voting)ને કારણે વિરોધી ગઠબંધનને મોટો ફટકો પડ્યો હતો.

આ વખતે પણ મધ્ય પ્રદેશ, ઝારખંડ અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યોમાં કોંગ્રેસ અને તેના સાથીદારો માટે સ્થિતિ ચિંતાજનક બની શકે છે.

 

રાજ્યસભાની 26 બેઠકો માટે ચૂંટણી અને પેટાચૂંટણી (By-Election) યોજાવાની છે. તેમાં એનડીએ (NDA) પાસે હાલ 18 બેઠકો છે, જેમાંથી 12 બેઠકો ભાજપ (BJP)ની છે. કોંગ્રેસ પાસે ચાર બેઠકો છે, જ્યારે વાયએસઆર કોંગ્રેસ પાર્ટી (YSRCP) પાસે ત્રણ અને ઝારખંડ મુક્તિ મોરચા (JMM) પાસે એક બેઠક છે.

 

ઝારખંડમાં બે બેઠકો માટે કડક ટક્કર

 

ઝારખંડની 81 સભ્યોની વિધાનસભામાં રાજ્યસભાની બે બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાશે. એક બેઠક જીતવા માટે 28 મત જરૂરી છે. હાલ ઝારખંડ મુક્તિ મોરચા અને કોંગ્રેસના INDIA ગઠબંધન પાસે કુલ 56 ધારાસભ્યો (MLAs) છે, એટલે કે બંને બેઠકો જીતવા માટે પૂરતું સંખ્યાબળ છે.

 

પરંતુ ભાજપ (BJP) પણ ચૂંટણી મેદાનમાં ઉતરવાની તૈયારીમાં છે. એનડીએ પાસે 24 ધારાસભ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં જો ચાર જેટલા ધારાસભ્યો ક્રોસ વોટિંગ કરે તો આખું રાજકીય ગણિત બદલાઈ શકે છે. એકાદ મતની હેરફેર થાય તો બીજી પ્રાથમિકતા (Second Preference Vote)ના આધારે પરિણામ નક્કી થઈ શકે છે.

 

કર્ણાટકમાં ચૂંટણી વધુ રસપ્રદ

 

કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસ સરકારની અંદર ચાલતી ખેંચતાણ (Internal Conflict) વચ્ચે રાજ્યસભાની ચાર બેઠકો માટેનું ચૂંટણી સમીકરણ રસપ્રદ બન્યું છે. કોંગ્રેસ અને તેના સાથીદારો પાસે કુલ 135 ધારાસભ્યો છે, જ્યારે ભાજપ-જેડીએસ (BJP-JDS Alliance) પાસે 85 ધારાસભ્યો છે.

 

એક બેઠક જીતવા માટે 45 મત જરૂરી છે. હાલના આંકડા મુજબ કોંગ્રેસ ત્રણ બેઠકો અને ભાજપ એક બેઠક જીતે તેવી સંભાવના છે. પરંતુ જો ભાજપ બીજી બેઠક માટે પણ ઉમેદવાર ઉતારે તો મોટા પાયે ક્રોસ વોટિંગ કરાવવાની જરૂર પડશે. નહીં તો મામલો બીજી પ્રાથમિકતા મત સુધી પહોંચી શકે છે.

 

મધ્ય પ્રદેશમાં ભાજપનો મોટો દાવ

 

મધ્ય પ્રદેશમાં ત્રણ બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાશે. અહીં એક બેઠક જીતવા માટે 58 મત જરૂરી છે. ભાજપ પાસે બે બેઠકો જીત્યા પછી પણ 48 વધારાના મત રહેશે. એટલે ત્રીજી બેઠક જીતવા માટે તેને હજુ 10 વધારાના મતની જરૂર પડશે.

 

કોંગ્રેસ પાસે કુલ 62 મત છે, એટલે એક બેઠક જીતવી સરળ માનવામાં આવે છે. પરંતુ જો ભાજપ વધારાનો ઉમેદવાર ઉતારે તો ક્રોસ વોટિંગનો ખતરો વધી શકે છે.

 

આ વખતે કોંગ્રેસના દિગ્વિજય સિંહ (Digvijaya Singh)ની બેઠક ખાલી થઈ રહી છે. જો તેઓ ફરી ચૂંટણી લડે તો ભાજપ રાજકીય રીતે મોટો દાવ રમી શકે છે. અગાઉ રાજ્યસભાની ટિકિટ મુદ્દે જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ (Jyotiraditya Scindia) કોંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાં જોડાયા હતા. તેથી મધ્ય પ્રદેશનું રાજકારણ ફરી ગરમાયું છે.

 

કયા રાજ્યોમાં થશે ચૂંટણી?

 

18 જૂનના રોજ યોજાનારી રાજ્યસભા ચૂંટણીમાં નીચેના રાજ્યોનો સમાવેશ થાય છે:

 

આંધ્ર પ્રદેશ (Andhra Pradesh) – 4 બેઠકો

ગુજરાત (Gujarat) – 4 બેઠકો

કર્ણાટક (Karnataka) – 4 બેઠકો

મધ્ય પ્રદેશ (Madhya Pradesh) – 3 બેઠકો

રાજસ્થાન (Rajasthan) – 3 બેઠકો

ઝારખંડ (Jharkhand) – 2 બેઠકો

મણિપુર (Manipur) – 1 બેઠક

મેઘાલય (Meghalaya) – 1 બેઠક

અરુણાચલ પ્રદેશ (Arunachal Pradesh) – 1 બેઠક

મિઝોરમ (Mizoram) – 1 બેઠક

 

તે સિવાય મહારાષ્ટ્ર (Maharashtra) અને તમિલનાડુ (Tamil Nadu)માં રાજ્યસભાની એક-એક બેઠક માટે પેટાચૂંટણી પણ યોજાશે.

 

ભાજપની કેટલી બેઠકો ખાલી થઈ રહી છે?

 

ભાજપની ખાલી થતી બેઠકોમાં ગુજરાતની ત્રણ બેઠકો, કર્ણાટક, મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાનની બે-બે બેઠકો તેમજ અરુણાચલ પ્રદેશ, ઝારખંડ અને મણિપુરની એક-એક બેઠકનો સમાવેશ થાય છે.

 

રાજકીય વિશ્લેષકો (Political Analysts) માને છે કે આ વખતે રાજ્યસભાની ચૂંટણી માત્ર સંખ્યાબળની નથી, પરંતુ આંતરિક અસંતોષ (Internal Dissatisfaction), ક્રોસ વોટિંગ અને વ્યૂહાત્મક ગઠબંધનો (Strategic Alliances) પણ નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે.