કોઈપણ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પર રાઇટ ઓફ વે (ROW) ની અંદર તમામ અનધિકૃત બાંધકામો સામે કાર્યવાહીમાં, મહારાષ્ટ્ર સરકારે સોમવાર 10 ઓગસ્ટના રોજ રાજ્યની તમામ શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓને 60 દિવસની અંદર તમામ નવા અથવા હાલના લાઇસન્સ વિનાના બાંધકામોને તોડી પાડવા અને દૂર કરવા જણાવ્યું છે. આ આદેશમાં ROW પર કોઈપણ ઢાબા, ભોજનાલય અથવા વ્યાપારી માળખાના બાંધકામ પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, જે સરકાર દ્વારા સંપાદિત અને અનામત જમીનનો કુલ પટ્ટો છે.13 એપ્રિલ, 2026ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે Phalodi Accident versus National Highways Authority of India કેસમાં સુઓ મોટો રિટ પિટિશન દરમિયાન આપેલા નિર્દેશોના આધારે રાજ્યની તમામ મહાનગરપાલિકા, નગરપાલિકા અને નગર પંચાયતોને આ આદેશોનું કડકાઈથી પાલન કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
શું છે સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્દેશ?
નિર્દેશોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કોઈપણ નેશનલ હાઇવેની Right of Way (ROW)ની અંદર નવા ઢાબા, રેસ્ટોરન્ટ અથવા કોમર્શિયલ બાંધકામનું નિર્માણ અથવા સંચાલન તાત્કાલિક અસરથી પ્રતિબંધિત છે. જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ 60 દિવસની અંદર નવા અથવા જૂના તમામ અનધિકૃત બાંધકામોને તોડી પાડવા અથવા દૂર કરવાની કાર્યવાહી કરશે. આ ઉપરાંત નેશનલ હાઇવે પસાર થતા દરેક જિલ્લામાં ડિસ્ટ્રિક્ટ હાઇવે સેફ્ટી ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરવામાં આવશે. જિલ્લા કલેક્ટર આ ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરશે. જેમાં જિલ્લા વહીવટીતંત્ર, પોલીસ, NHAI અથવા સંબંધિત જમીન માલિક એજન્સી, PWD અને સ્થાનિક સંસ્થાઓના અધિકારીઓ પણ સામેલ રહેશે.
અતિક્રમણ દૂર કરવાની જવાબદારી કલેક્ટર, પોલીસ કમિશનર અને પોલીસ અધિક્ષક પર રહેશે
હાઇવે પરથી અતિક્રમણ નિયમિત રીતે દૂર કરવાની જવાબદારી જિલ્લા કલેક્ટર અને પોલીસ કમિશનર અથવા પોલીસ અધિક્ષક પર રહેશે. સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય સરકારને નેશનલ હાઇવેના રહેણાંક ઉપયોગ માટે 40 મીટર અને કોમર્શિયલ ઉપયોગ માટે 75 મીટર સુધીના વિસ્તારમાં જમીનના ઉપયોગમાં ફેરફાર પર પણ 60 દિવસની અંદર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
શું છે ફલોદી અકસ્માત?
નવેમ્બર 2025 માં, રાજસ્થાનના ફલોદી જિલ્લામાં ભારત માલા હાઇવે પર એક ટેમ્પો પાર્ક કરેલા ટ્રક સાથે અથડાતા ઓછામાં ઓછા આશરે 15 લોકોના મોત થયા હતા અને બે ઘાયલ થયા હતા. ટ્રક એક ખાણીપીણીની દુકાનની સામે પાર્ક કરેલી હોવાનું કહેવાય છે અને ટેમ્પો બીજા વાહનને ઓવરટેક કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો ત્યારે તે રસ્તાની બાજુમાં પાર્ક કરેલા ટ્રક સાથે અથડાઈ ગયો હતો.
ગુજરાત અને દક્ષિણ ભારત સાથેના કનેક્શન પર થશે અસર?
મહારાષ્ટ્ર દેશના મહત્વના ઔદ્યોગિક અને લોજિસ્ટિક્સ હબ પૈકીનું એક છે. મુંબઈ, પુણે, સાતારા અને કોલ્હાપુર જેવા ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાંથી મોટી સંખ્યામાં માલસામાન કર્ણાટક અને દક્ષિણ ભારત તરફ જાય છે. બીજી તરફ, ગુજરાતથી મહારાષ્ટ્ર થઈને દક્ષિણ ભારત તરફ અને દક્ષિણ ભારતથી મહારાષ્ટ્ર તથા ગુજરાત તરફ પણ દરરોજ મોટા પ્રમાણમાં ટ્રકોની અવરજવર થાય છે.
ઓપરેશનલ ખર્ચ વધવાની શક્યતા
હાઇવેની ROWમાં આવેલા ઢાબા અને નાની ખાણીપીણીની જગ્યાઓ સામે કાર્યવાહી થવાથી ટ્રક ડ્રાઇવરો અને ટ્રાન્સપોર્ટરો પર પણ તેની અસર પડી શકે છે. મોટાભાગના ટ્રક ડ્રાઇવરો લાંબી મુસાફરી દરમિયાન આવા નાના ઢાબા પર ભોજન, ચા-નાસ્તો અને આરામ માટે રોકાતા હોય છે. જો હાઇવે પર આવી સુવિધાઓ મોટી સંખ્યામાં દૂર કરવામાં આવશે, તો ડ્રાઇવરોને અન્ય સ્થળોએ રોકાવું પડી શકે છે. તેના કારણે ટ્રાન્સપોર્ટેશનનો સમય અને ઓપરેશનલ ખર્ચ વધવાની શક્યતા છે. જેની અસર ભવિષ્યમાં મહારાષ્ટ્રથી ગુજરાત, મહારાષ્ટ્રથી દક્ષિણ ભારત અને ગુજરાતથી દક્ષિણ ભારત વચ્ચે જતા માલસામાન તથા સેવાઓના ખર્ચ પર પણ પડી શકે છે.