જ્યા રે પણ ભારતમાં સૌથી વધુ સંપત્તિ ધરાવતા અથવા અમીરોની વાત થાય છે, ત્યારે આપણા મગજમાં સૌથી પહેલા મુકેશ અંબાણી, ગૌતમ અદાણી અથવા ટાટા ગ્રુપનું નામ આવે છે. પરંતુ જ્યારે વાત જમીનની માલિકી (Land Ownership)ની આવે છે, ત્યારે તસવીર સંપૂર્ણપણે અલગ છે. શું તમે જાણો છો કે ભારતમાં સૌથી વધુ જમીન કોની પાસે છે? ચાલો જાણીએ ભારતના 10 સૌથી મોટા જમીન માલિકો (Biggest Landowners in India) વિશે, જેમની પાસે એટલી વિશાળ જમીન છે કે તેની કલ્પના કરવી પણ મુશ્કેલ છે.
ટોપ-10 જમીન માલિકો
1. ભારત સરકાર (Government of India)
ભારતમાં સૌથી વધુ જમીનની માલિકી કોઈ વ્યક્તિ પાસે નહીં, પરંતુ સીધી રીતે ભારત સરકાર પાસે છે. દેશના વિવિધ મંત્રાલયો, વિભાગો અને સરકારી ઉપક્રમો પાસે લાખો એકર જમીન છે. ઉપલબ્ધ આંકડા અનુસાર, ભારત સરકાર પાસે આશરે 15,531 ચોરસ કિલોમીટર જમીન છે.
2. સંરક્ષણ મંત્રાલય (Ministry of Defence – Armed Forces)
સરકારી વિભાગોમાં સૌથી મોટો જમીન માલિક સંરક્ષણ મંત્રાલય છે. આર્મી, નેવી અને એરફોર્સ પાસે છાવણીઓ, ફાયરિંગ રેન્જ અને અન્ય સૈન્ય મથકોના રૂપમાં 18 લાખ એકરથી વધુ જમીન હોવાનું કહેવાય છે.
3. ભારતીય રેલવે (Indian Railways)
સંરક્ષણ મંત્રાલય બાદ દેશમાં સૌથી વધુ જમીન ભારતીય રેલવે પાસે છે. રેલવે ટ્રેક, સ્ટેશનો, રેલવે કોલોનીઓ અને ખાલી પડેલા પ્લોટને મળીને રેલવે પાસે આશરે 11.80 લાખ એકર જમીન હોવાનું કહેવાય છે.
4. વકફ બોર્ડ (Waqf Board)
ધાર્મિક અને બિનસરકારી સંસ્થાઓની વાત કરીએ તો વકફ બોર્ડ ભારતના સૌથી મોટા જમીન માલિકોમાં સામેલ છે. દેશભરમાં મસ્જિદો, મદરેસા અને કબ્રસ્તાનોના રૂપમાં વકફ બોર્ડ પાસે 8 લાખ એકરથી વધુ જમીન હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.
5. કેથોલિક ચર્ચ ઓફ ઇન્ડિયા (Catholic Church of India)
વકફ બોર્ડ બાદ ખ્રિસ્તી ધર્મ સાથે જોડાયેલા કેથોલિક ચર્ચ પાસે પણ દેશમાં મોટી જમીન છે. દેશભરમાં આવેલા હજારો ચર્ચ, શાળાઓ, કોલેજો અને હોસ્પિટલો સાથે જોડાયેલી લાખો એકર જમીન તેમની પાસે હોવાનું કહેવાય છે.
6. ગોદરેજ ગ્રુપ (Godrej Group)
જો ખાનગી અથવા કોર્પોરેટ ક્ષેત્રની વાત કરીએ તો ગોદરેજ પરિવાર ભારતના સૌથી મોટા જમીન માલિકોમાંથી એક છે. માત્ર મુંબઈના વિક્રોલી વિસ્તારમાં જ તેમની પાસે આશરે 3,400 એકર જમીન હોવાનું કહેવાય છે. આ જમીનની વર્તમાન કિંમત અબજો-ખરબો રૂપિયામાં હોવાનું માનવામાં આવે છે.
7. સહારા ઇન્ડિયા પરિવાર (Sahara India Pariwar)
સુબ્રત રોયનું સહારા ગ્રુપ પણ ભારતના સૌથી મોટા ખાનગી જમીન માલિકોની યાદીમાં સામેલ રહ્યું છે. કંપનીના દાવા અનુસાર, દેશભરમાં અલગ-અલગ પ્રોજેક્ટ્સ અને ટાઉનશિપના રૂપમાં તેની પાસે આશરે 33,000 એકરથી વધુ લૅન્ડ બેન્ક રહી છે.
8. DLF Limited
રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રની જાણીતી કંપની DLF પણ આ યાદીમાં સામેલ છે. ગુરુગ્રામના વિકાસમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવનારી આ કંપની પાસે હરિયાણા, દિલ્હી અને દેશના અન્ય ભાગોમાં હજારો એકરની વિશાળ લૅન્ડ બેન્ક હોવાનું કહેવાય છે.
9. ટાટા ગ્રુપ (Tata Group)
ટાટા ગ્રુપ માત્ર બિઝનેસ ક્ષેત્રમાં જ નહીં, પરંતુ જમીનના મામલે પણ મોટું નામ છે. દેશભરમાં તેના મોટા મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ આવેલા છે. આ ઉપરાંત ચાના બગીચા અને જમશેદપુર જેવી સમગ્ર ટાઉનશિપમાં પણ ટાટા ગ્રુપ પાસે લીઝ અથવા માલિકીના રૂપમાં જમીન છે.
10. બોમ્બે પોર્ટ ટ્રસ્ટ (Bombay Port Trust)
મુંબઈ જેવા શહેરમાં જ્યાં એક ઇંચ જમીનની કિંમત પણ લાખો રૂપિયામાં હોઈ શકે છે, ત્યાં બોમ્બે પોર્ટ ટ્રસ્ટ પાસે આશરે 2,330 એકર જમીન છે. આ જમીન દક્ષિણ મુંબઈના પ્રાઇમ વિસ્તારોમાં ફેલાયેલી છે, જેના કારણે તે દેશના મોટા જમીન માલિકોમાં સામેલ છે.