ભારત અને બેલ્જિયમ વચ્ચે ડિફેન્સ ક્ષેત્રમાં સહયોગ હવે નવી ઊંચાઈએ પહોંચવા જઈ રહ્યો છે. બેલ્જિયમના વડાપ્રધાન બાર્ટ ડી વેબર અને ડિફેન્સ ક્ષેત્રની 15 કંપનીઓના પ્રતિનિધિમંડળની ભારત મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે લગભગ 10 મોટા સંરક્ષણ કરારો થવા જઈ રહ્યા છે. આ સહયોગ હેઠળ આધુનિક ટેક્નોલોજી, રડાર, ડ્રોન, હથિયાર સિસ્ટમ અને ગોળા-બારૂદનું ભારતમાં ઉત્પાદન કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.બેલ્જિયમની કંપનીઓ ‘મેક ઇન ઈન્ડિયા’ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ભારતીય કંપનીઓ સાથે મળીને વિવિધ ડિફેન્સ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરશે. તેમાં 70mm રોકેટનું ભારતમાં એસેમ્બલિંગ, કાઉન્ટર-ડ્રોન સિસ્ટમ, સેન્સર અને દરિયાઈ સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી ટેક્નોલોજીનો સમાવેશ થાય છે. એક પ્રોજેક્ટ હેઠળ દર વર્ષે લગભગ 10 કરોડ રાઉન્ડ ગોળા-બારૂદ બનાવવાની ક્ષમતા ધરાવતું ઉત્પાદન કેન્દ્ર ઊભું કરવાની પણ યોજના છે.
10 મોટા કરારો પર રહેશે દુનિયાની નજર
ભારત અને બેલ્જિયમ વચ્ચે સૈન્ય તાલીમ, અધિકારીઓની આપ-લે, રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ, સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસ અને મરીન સિક્યુરિટી જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ માટે ‘લેટર ઓફ ઈન્ટેન્ટ’ પર પણ હસ્તાક્ષર થવાના છે. બંને દેશો ડિફેન્સ ઈન્ડસ્ટ્રી માટે એક સંયુક્ત ઔદ્યોગિક રોડમૅપ તૈયાર કરવાની દિશામાં પણ આગળ વધી રહ્યા છે.ભારત અને બેલ્જિયમ વચ્ચે દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગનું મહત્વ પણ વધી રહ્યું છે. ભારતીય નૌસેનાના માઈન કાઉન્ટરમેઝર્સ વેસલ્સ માટે સ્વાયત્ત સિસ્ટમ, અંડરવોટર રોબોટિક્સ અને અત્યાધુનિક સેન્સર ઉપલબ્ધ કરાવવાની દિશામાં કામ થઈ રહ્યું છે. બંદરો, પાઈપલાઈન અને સમુદ્રની અંદર રહેલી મહત્વપૂર્ણ ડેટા કેબલની સુરક્ષા પણ આ સહયોગનો ભાગ બની શકે છે. આ ઉપરાંત ભારતીય લાઇટ ટેન્ક ‘જોરાવર’ માટે બેલ્જિયમની કંપની દ્વારા ટરેટ ઉપલબ્ધ કરાવવાની સંભાવના છે. આ ટેન્ક ખાસ કરીને ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં સૈન્ય કામગીરી માટે તૈયાર કરાઈ રહી છે.
આ કરારોથી ભારતને શું ફાયદો થશે?
બેલ્જિયમ સાથેના સહયોગથી ભારતને યુરોપિયન ડિફેન્સ ટેક્નોલોજી, સંયુક્ત ઉત્પાદન અને ટેક્નિકલ સહયોગની નવી તકો મળી શકે છે. બીજી તરફ બેલ્જિયમની કંપનીઓને ભારતના વધતા ડિફેન્સ માર્કેટ અને ‘મેક ઇન ઈન્ડિયા’ પહેલનો લાભ મળી શકે છે. બંને દેશો વચ્ચેનો આ સહયોગ માત્ર હથિયારોના ઉત્પાદન પૂરતો સીમિત નથી. સૈન્ય તાલીમ, સંશોધન, મરીન સિક્યુરિટી અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં સહયોગ વધારવાની દિશામાં પણ તેને મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.