યમનમાં હુથી લડવૈયાઓના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે સાઉદી અરેબિયા એક મોટા સુરક્ષા સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. લાલ સમુદ્રના કિનારા અને બાબ અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટના મોટા ભાગ પર હુથીઓના કબજા બાદ, સાઉદી અરેબિયા તેના પોતાના સાથીઓ પાસેથી જરૂરી લશ્કરી સહાય મેળવી શકતું નથી. ખાસ કરીને, મક્કા સંરક્ષણ કરારમાં ભાગીદાર પાકિસ્તાન અને તુર્કીએ યમનમાં હુથીઓ સામે લશ્કરી અભિયાનમાં ભાગ લેવાથી પોતાને દૂર રાખ્યા છે.પરિણામે, સાઉદી અરેબિયાએ યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ દ્વારા ઇઝરાયલ પાસેથી ગુપ્તચર સહાય મેળવવાનો આશરો લીધો છે.
આ વિકાસ સાઉદી અરેબિયા, પાકિસ્તાન અને તુર્કી વચ્ચેના મક્કા સંરક્ષણ કરાર વિશે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. કરારમાં એવી શરત મૂકવામાં આવી હતી કે એક ભાગીદાર પર લશ્કરી હુમલો સમગ્ર ગઠબંધન પર હુમલો માનવામાં આવશે, અને સંયુક્ત પ્રતિભાવ આપવામાં આવશે. આ હોવા છતાં, હુથી હુમલાઓ અને યમનમાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે પાકિસ્તાન અને તુર્કીની લશ્કરી સંડોવણી અગમ્ય રહે છે. તે જ સમયે, સાઉદી અરેબિયાને એક એવા દેશ પાસેથી પરોક્ષ મદદ લેવાની ફરજ પડી છે જેને તે સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર તરીકે પણ માન્યતા આપતું નથી.
હાલમાં સાઉદી અરેબિયા સામે સૌથી મોટો પડકાર કયો છે?
યમનમાં હુથી લડવૈયાઓના વધતા પ્રભાવને કારણે સાઉદી અરેબિયા ગંભીર સુરક્ષા અને ઉર્જા સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. ગયા અઠવાડિયે, હુથીઓએ લાલ સમુદ્રના કિનારા અને બાબ અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટનો મોટો ભાગ કબજે કર્યો, અને સ્ટ્રેટના મુખ્ય ટાપુઓ પર પણ નિયંત્રણ મેળવ્યું.
હુથી નેતાઓએ જણાવ્યું છે કે જુલાઈથી લાદવામાં આવેલ સાઉદી જહાજોની નાકાબંધી ચાલુ રહેશે, જ્યારે યુએસ અને અન્ય દેશોના જહાજોને સ્ટ્રેટમાંથી મુક્તપણે પસાર થવા દેશે. આનાથી દરિયાઈ માર્ગ દ્વારા સાઉદી અરેબિયાના તેલ શિપમેન્ટ પર દબાણ વધ્યું છે.
સાઉદી અરેબિયા માટે બાબ અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટ કેમ આટલું મહત્વપૂર્ણ છે?
બાબ અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટ લાલ સમુદ્રનો પ્રવેશદ્વાર અને સુએઝ નહેર તરફ જતો મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગ છે. તે સાઉદી અરેબિયા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે તેને સંભવિત ઈરાની નાકાબંધીને બાયપાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા તેલ પરિવહન કરવાની મંજૂરી આપે છે. બાબ અલ-મંડેબને અવરોધિત કરવાથી સાઉદી અરેબિયાના તેલ નિકાસ પર સીધી અસર પડી શકે છે. વધુમાં, દેશના વ્યાપક પાઇપલાઇન નેટવર્ક પરના હુમલાઓએ તેના ઉર્જા માળખાને વધુ નબળું પાડ્યું છે.
હુથી બળવાખોરોના હુમલાઓએ સાઉદી અરેબિયાની ઉર્જા સુરક્ષા પર કેવી અસર કરી છે?
હુથી લડવૈયાઓ ઘણા અઠવાડિયાથી સાઉદી અરેબિયાના ઉર્જા માળખા પર ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલા કરી રહ્યા છે. આ હુમલાઓએ પૂર્વ-પશ્ચિમ પાઇપલાઇન, હવાઈ મથકો અને મુખ્ય શહેરોને નિશાન બનાવ્યા હોવાનું કહેવાય છે. આનાથી સાઉદી અરેબિયાની તેલ નિકાસ ક્ષમતા પર ગંભીર અસર થવાની ધમકી છે.
સાઉદી અરેબિયાએ ઇઝરાયલની મદદ કેમ માંગી?
હુથીઓના વધતા પ્રભાવ અને તેના સાથી દેશોના મર્યાદિત સમર્થન વચ્ચે, સાઉદી અરેબિયાએ પરોક્ષ રીતે ઇઝરાયલ પાસેથી ગુપ્તચર સહાય માંગી છે. ધ જેરુસલેમ પોસ્ટના અહેવાલ મુજબ, યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડની મધ્યસ્થી હેઠળ ઇઝરાયલ અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે વાટાઘાટો યોજાઈ હતી. હેતુ સાઉદી અરેબિયાને હુથી લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ સંબંધિત ધમકીઓ અંગે ગુપ્ત માહિતી પૂરી પાડવાનો હતો.
સાઉદી અરેબિયા અને ઇઝરાયલ વચ્ચે રાજદ્વારી સંબંધો નથી, અને રિયાધ ઇઝરાયલને સ્વતંત્ર દેશ તરીકે માન્યતા આપતું નથી. સેન્ટકોમ દ્વારા પરોક્ષ સંપર્કના સમાચાર યમન કટોકટીની ગંભીરતા પર ભાર મૂકે છે.
શું સાઉદી અરેબિયાએ ફક્ત ઇઝરાયલ પાસેથી જ મદદ માંગી છે?ઇઝરાયલ હાયોમના એક અહેવાલ મુજબ, સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ અને વડા પ્રધાન મોહમ્મદ બિન સલમાને હુથી હુમલાઓનો સામનો કરવા માટે અન્ય ગલ્ફ દેશો અને ઇજિપ્ત પાસેથી પણ મદદ માંગી છે. જોકે, રિયાધની અપીલને હજુ સુધી વ્યાપક સમર્થન મળ્યું નથી.
પાકિસ્તાન અને તુર્કીએ સાઉદી અરેબિયાની મદદ કેમ નકારી?
પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે મક્કા સંરક્ષણ કરાર છે. આ કરારમાં એવી શરત મૂકવામાં આવી છે કે એક ભાગીદાર પર લશ્કરી હુમલો સમગ્ર ગઠબંધન પર હુમલો માનવામાં આવે છે. આ હોવા છતાં, પાકિસ્તાને યમનમાં હુથીઓ સામે લડવા માટે તેના લશ્કરી સંસાધનો મોકલવાનો ઇનકાર કર્યો હોવાનું કહેવાય છે. ઇસ્લામાબાદનું કહેવું છે કે સાઉદી ભૂમિના રક્ષણ માટે તેના દળો તૈનાત કરી શકાય છે, પરંતુ પાકિસ્તાન વિદેશી ભૂમિ પર કોઈપણ લશ્કરી કાર્યવાહીમાં ભાગ લેશે નહીં.
તુર્કી પણ યમનમાં હુથીઓ સામે લશ્કરી કાર્યવાહીમાં સાઉદી અરેબિયા સાથે સીધી રીતે જોડાઈ રહ્યું હોય તેવું લાગતું નથી. પરિણામે, મક્કા સંરક્ષણ કરારમાં બંને મુખ્ય ભાગીદારોની મર્યાદિત ભૂમિકાએ ગઠબંધનની સાચી લશ્કરી ક્ષમતા પર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
મક્કા સંરક્ષણ કરાર શું છે?
સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન, તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગન અને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. તેને ત્રણેય દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગને મજબૂત બનાવવા અને કોઈપણ બાહ્ય લશ્કરી ખતરાને સામૂહિક પ્રતિભાવ આપવાના સાધન તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. કરારનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ છે કે એક ભાગીદાર પર લશ્કરી હુમલો સમગ્ર ગઠબંધન પર હુમલો માનવામાં આવશે અને સામૂહિક પ્રતિભાવ માટે હાકલ કરવામાં આવશે.
મક્કા કરાર વિશે પ્રશ્નો કેમ ઉભા થઈ રહ્યા છે?
કરાર પછી ઉદ્ભવેલા યમન સંકટની વ્યવહારિક અસરકારકતાનું પરીક્ષણ થયું છે. સાઉદી અરેબિયા હુથી હુમલાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે, પરંતુ પાકિસ્તાન અને તુર્કીએ યમનમાં સીધા લશ્કરી કાર્યવાહીથી પોતાને દૂર રાખ્યા છે. સ્પષ્ટ માનક સંચાલન પ્રક્રિયાઓ અને સંયુક્ત લશ્કરી સિદ્ધાંતો સ્થાપિત કરવાની કરારની ક્ષમતા અંગે પણ પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે.
ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષનો આ સમગ્ર કટોકટી સાથે શું સંબંધ છે?
ઈરાન અને તેના સાથીઓ
ગલ્ફ ક્ષેત્ર સતત દબાણ હેઠળ છે. ઈરાન દ્વારા બેલિસ્ટિક મિસાઈલોના ઉપયોગ ઉપરાંત, યમનમાં હુથી અને ઈરાકમાં હિઝબુલ્લાહ પણ સંઘર્ષમાં સામેલ છે. આ ગલ્ફ દેશો માટે ખતરો છે, બંને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને સુએઝ કેનાલને જોડતા મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગો છે. મર્યાદિત યુએસ શસ્ત્રોના ભંડારને જોતાં, ગલ્ફ દેશો પાસે ઈરાની મિસાઈલો અને સશસ્ત્ર ડ્રોનનો સામનો કરવાનો પડકાર છે.
શું સાઉદી અરેબિયા પાસે અન્ય વિકલ્પો છે?
સાઉદી અરેબિયાએ અન્ય ગલ્ફ દેશો અને ઇજિપ્ત પાસેથી મદદ માંગી છે. વધુમાં, ઇઝરાયલ સાથે સંભવિત ગુપ્તચર સહયોગ ઉભરી આવ્યો છે. જો કે, આ સહયોગ મુખ્યત્વે લશ્કરી કાર્યવાહીને બદલે ગુપ્તચર માહિતીની આપ-લે સુધી મર્યાદિત રહેવાની અપેક્ષા છે.
ઇઝરાયલ માટે હુથીનો ખતરો પણ કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?
2023 ના અંતમાં ગાઝા યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારથી, હુથી બળવાખોરોએ લાલ સમુદ્રમાં ઇઝરાયલ-સંબંધિત જહાજોને નિશાન બનાવવાનું શરૂ કર્યું. પરિણામે, બાબ અલ-મંડેબમાં હુથી લડવૈયાઓનું વધતું નિયંત્રણ ઇઝરાયલ માટે સુરક્ષા અને આર્થિક ચિંતાનો વિષય છે. ઇઝરાયલ હાયોમે સંભવિત હુથી રોકેટ હુમલાઓથી ઇઝરાયલી શહેરોને થતા ખતરા અને લાલ સમુદ્રના બીજા નાકાબંધીથી થતા આર્થિક નુકસાન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.