દેશમાં મતદાર યાદીઓની સુધારણા પ્રક્રિયા અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારની ભૂમિકાને લઈને રાજકીય વિવાદ વધુ ઉગ્ર બન્યો છે. કોંગ્રેસના નેતા અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ 11 ઓક્ટોબરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર વીડિયો દ્વારા 12 ઓક્ટોબર, સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી માર્ચ યોજવાની અપીલ કરી છે. તેમણે યુવાનો, તમામ વિપક્ષી પક્ષો, નાગરિક સમાજનાં સંગઠનો અને બંધારણમાં વિશ્વાસ ધરાવતા લોકોને આ માર્ચમાં જોડાવા હાકલ કરી છે.રાહુલ ગાંધીએ પોતાના વિડીયોમાં જણાવ્યું કે અગાઉના દિવસે દિલ્હીમાં યુવાનો શાંતિપૂર્ણ વિરોધ માટે રસ્તા પર ઊતર્યા હતા. તેમના દાવા પ્રમાણે, યુવાનોના મનમાં નફરત કે ગુસ્સો નહીં, પરંતુ પ્રેમ અને ભાઈચારાની ભાવના હતી. જોકે, તેમણે એવો આરોપ પણ લગાવ્યો કે પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસ અને ભાજપ સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકોએ પ્રદર્શનકારીઓ સાથે મારપીટ કરી હતી. આ આરોપોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ વિગતોના આધારે થઈ શકતી નથી. તેથી તેને રાહુલ ગાંધી દ્વારા કરવામાં આવેલા આરોપ તરીકે જ જોવો જરૂરી છે.રાહુલ ગાંધીના વિડિયો અનુસાર, પ્રસ્તાવિત માર્ચનો હેતુ ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગેની ચિંતાઓને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સમક્ષ રજૂ કરવાનો છે. તેમણે જણાવ્યું કે માર્ચમાં જોડાનારા લોકો મુખ્ય ન્યાયાધીશને દેશના નાગરિકો વતી આવેદનપત્ર સોંપવાનો પ્રયાસ કરશે. આ સંદેશમાં તેમણે ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે પારદર્શિતા અને જવાબદારીની માંગને મુખ્ય મુદ્દો બનાવ્યો છે.
વિપક્ષની ત્રણ મુખ્ય માગણીઓમાં કથિત ‘વોટ ચોરી’ રોકવી, મતદાર યાદીઓની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા એટલે કે SIR પર રોક લગાવવી અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારનું રાજીનામું સામેલ છે. ‘વોટ ચોરી’ શબ્દપ્રયોગ દ્વારા રાહુલ ગાંધી અને વિપક્ષ મતદાર યાદીઓમાં કથિત ગેરરીતિઓ અને મતદારોનાં નામ દૂર થવા અંગેના સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. જોકે, આ રાજકીય આરોપો અને તેના સમર્થનમાં રજૂ કરાયેલા દાવાઓનું મૂલ્યાંકન સત્તાવાર દસ્તાવેજો, ચૂંટણી પંચના જવાબો અને ન્યાયિક કાર્યવાહી સાથે કરીને જ કરવું જોઈએ.SIR એટલે મતદાર યાદીઓની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા. ચૂંટણી પંચ મતદાર યાદીઓને સુધારવા, વિગતો ચકાસવા અને પાત્ર મતદારોનાં નામ યાદીમાં યોગ્ય રીતે નોંધાયેલા રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિવિધ પ્રક્રિયાઓ હાથ ધરે છે. પરંતુ આ પ્રક્રિયા દરમિયાન નામો દૂર થવા, ચકાસણીની પદ્ધતિ અને મતદારોને પૂરતી તક મળે છે કે નહીં તેવા મુદ્દાઓને લઈને રાજકીય પક્ષો વચ્ચે મતભેદ ઊભા થયા છે.
વિપક્ષનો આક્ષેપ છે કે SIR પ્રક્રિયા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે અને મતદાર યાદીઓમાં થતી ફેરફાર પ્રક્રિયાની સ્વતંત્ર તપાસ થવી જોઈએ.
અગાઉનાં વિરોધ પ્રદર્શનો બાદ રાજકીય ટકરાવ
દિલ્હીમાં ચૂંટણી પંચ અને SIR સંબંધિત મુદ્દાઓને લઈને છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી વિપક્ષી પક્ષો દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શનો કરવામાં આવી રહ્યાં છે. અગાઉના વિરોધ દરમિયાન રાહુલ ગાંધી સહિતના કેટલાક વિપક્ષી નેતાઓને પોલીસે અટકાયતમાં લેવાયા આવ્યા હતા. વિપક્ષે આ કાર્યવાહી સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો, જ્યારે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા અંગે પોલીસની ભૂમિકા પણ ચર્ચામાં રહી છે.
હવે 12 ઓક્ટોબરની માર્ચ દ્વારા વિપક્ષ આ મુદ્દાને વધુ વ્યાપક જાહેર ચર્ચા અને ન્યાયિક ધ્યાન સુધી લઈ જવા માગે છે.
રશિયાના દરિયામાં ભારતની નૌકાદળની તાકાત! : INS સહ્યાદ્રિ પહોંચ્યું વ્લાદિવોસ્તોક, 13 ઑક્ટોબરથી શરૂ થશે INDRA-2026
હવે સૌની નજર 12 ઓક્ટોબરની માર્ચ પર
રાહુલ ગાંધીની અપીલ બાદ હવે સોમવારે પ્રસ્તાવિત માર્ચમાં કયા પક્ષો અને સંગઠનો ભાગ લે છે, પ્રદર્શનકારીઓ સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચી શકે છે કે નહીં અને આવેદનપત્ર સ્વીકારવા અંગે શું સ્થિતિ રહે છે તેના પર નજર રહેશે. માર્ચના આયોજન, પોલીસની વ્યવસ્થા અને કોર્ટ પરિસરની આસપાસ લાગુ પડતા નિયમો અંગે સત્તાવાર માહિતી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ આવેદનપત્ર રજૂ કરવાની રાજકીય જાહેરાત અને અદાલત દ્વારા કોઈ અરજીની સુનાવણી થવી- આ બંને અલગ બાબતો છે. આવેદનપત્ર સોંપવામાં આવે તો પણ SIR પર રોક, ચૂંટણી પંચના વડાના રાજીનામા અથવા અન્ય માગણીઓ અંગે આપમેળે કોઈ ન્યાયિક આદેશ થઈ જાય એવું નથી. આ માગણીઓ પર આગળ શું કાર્યવાહી થાય છે તે સંબંધિત કાનૂની પ્રક્રિયા અને સત્તાવાર નિર્ણય પર નિર્ભર રહેશે.
હાલની સ્થિતિમાં રાહુલ ગાંધીનો સંદેશ વિપક્ષની આગામી રાજકીય રણનીતિનો સંકેત આપે છે. એક તરફ વિપક્ષ મતદાર યાદીઓ અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે જવાબદારીની માંગ કરી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ આક્ષેપોની તપાસ અને સત્તાવાર જવાબોની જરૂરિયાત પણ એટલી જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. 12 ઓક્ટોબરની માર્ચ આ રાજકીય વિવાદને કઈ દિશામાં લઈ જાય છે તે આગામી ઘટનાઓથી સ્પષ્ટ થશે.