સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને મતદાર યાદીના એસઆઈઆર અંગે દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓ પર મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી હતી. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી ત્રણ જજોની બેન્ચે કહ્યું કે કોર્ટ ચૂંટણી પંચની કામગીરી સાથે જોડાયેલા તમામ પાસાઓની તપાસ કરશે. સુનાવણી દરમિયાન ચીફ જસ્ટિસે કહ્યું કે અમે બધું જાણીએ છીએ.સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસની આગામી સુનાવણી 17 નવેમ્બરે નક્કી કરી છે. આ દરમિયાન અરજદારોને ચૂંટણી પંચ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા સોગંદનામામાં પોતાનો જવાબ રજૂ કરવાની તક આપવામાં આવશે. ચૂંટણી પંચે તેના સોગંદનામામાં દાવો કર્યો છે કે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં એસઆઈઆર યોજવા સંબંધિત નિર્ણયો સર્વાનુમતે લેવામાં આવ્યા હતા.
ચૂંટણી પંચના નિર્ણયોમાં સર્વસંમતિ અંગે પ્રશ્નો
આ મામલો ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને એસઆઈઆર સંબંધિત નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા વિશે ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નો સાથે સંબંધિત છે. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી અને વિપક્ષી ઈન્ડિયા બ્લોકના નેતાઓ વતી વરિષ્ઠ વકીલ એ.એમ. સિંઘવીએ ચૂંટણી પંચની ફાઇલોમાં નોંધાયેલા નિરીક્ષણો અને આંતરિક સંદેશાવ્યવહારને સાચવવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટને નિર્દેશ આપવાની માંગ કરી હતી.
સિંઘવીએ દલીલ કરી હતી કે આ કેસમાં ચૂંટણી પંચે કઈ પ્રક્રિયા હેઠળ એસઆઈઆર હાથ ધરવાનો નિર્ણય લીધો તે જાણવું મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે કહ્યું કે નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા, પરસ્પર ચર્ચા અને નિર્ણય પર તમામ સભ્યોની સર્વસંમતિ જેવા પાસાઓની તપાસ કરવાની જરૂર છે. આ મામલાની સુનાવણી મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત સાથે જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચી અને જસ્ટિસ વી મોહનાની બેન્ચ કરી રહી છે.
ચૂંટણી પંચે સોગંદનામામાં શું કહ્યું?
ચૂંટણી પંચે સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સંયુક્ત સોગંદનામું દાખલ કર્યું હતું. જેમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ જણાવ્યું હતું કે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં એસઆઈઆર યોજવા માટે જારી કરાયેલા આદેશો સર્વાનુમતે લેવામાં આવ્યા હતા.
સોગંદનામામાં 24 જૂન 2025, 27 ઓક્ટોબર 2025 અને 14 મે 2026 ના રોજ જારી કરાયેલા આદેશોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. પંચે જણાવ્યું હતું કે આ નિર્ણયો ભારતના બંધારણની કલમ 324 અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો (નિમણૂક, સેવાની શરતો અને કાર્યકાળ) અધિનિયમ, 2023ની કલમ 18 અનુસાર લેવામાં આવ્યા છે.
આયોગે એમ પણ કહ્યું હતું કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલા સંયુક્ત સોગંદનામામાં ત્રણ સભ્યો એટલે કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને બે ચૂંટણી કમિશનરોએ સર્વાનુમતે મંજૂરી આપી હતી.
ફોર્મ-6માં ફેરફાર અંગે વિવાદ
સુનાવણી દરમિયાન તૃણમૂલ કોંગ્રેસ સાંસદ ડોલા સેન વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ મેનકા ગુરુસ્વામીએ ચૂંટણી પંચની કામગીરી પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે નવા મતદારોની નોંધણી માટે ઉપયોગમાં લેવાતા ફોર્મ-6માં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો અને સુપ્રીમ કોર્ટની મંજૂરી હોવાનો દાવો કરતી એક પ્રેસ રિલીઝ પણ જારી કરવામાં આવી હતી. જોકે ચૂંટણી પંચ વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ મનિન્દર સિંહે આ દલીલોને ફગાવી દીધી હતી અને તેને માત્ર નિવેદનબાજી ગણાવી હતી.
અર્નબથી લઇને કતાર સુધી, ચક્રવાત આવે તે પહેલાં કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે તેમના નામ? જાણો રસપ્રદ પ્રક્રિયા
ચૂંટણી પંચે પોતાના સોગંદનામામાં આ આક્ષેપને ગેરમાર્ગે દોરનારો ગણાવ્યો હતો કે મતદાર નોંધણી નિયમો, 1960 હેઠળ સૂચવવામાં આવેલા ફોર્મ-6માં એસઆઈઆર સંબંધિત ત્રણ આદેશો દ્વારા સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. કમિશનના જણાવ્યા અનુસાર આ ફેરફાર ફોર્મ-6માં નહીં, પરંતુ તેની સાથે જોડાયેલ વધારાની ઘોષણામાં કરવામાં આવ્યો હતો. તેનો હેતુ મતદારોના મેપિંગની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ કરવાનો હતો.
17 નવેમ્બરના રોજ ફરીથી સુનાવણી થશે
આ કેસ ચૂંટણી પંચની કામગીરીને લગતી અરજીઓ સાથે સંબંધિત છે. 23 સપ્ટેમ્બરના રોજ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ બાદ સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ મુદ્દે સુનાવણી કરવામાં આવી હતી. કોર્ટે આ મામલાની વધુ સુનાવણી 17 નવેમ્બરે સૂચિબદ્ધ કરી હતી. આ દરમિયાન અરજદારો ચૂંટણી પંચના સોગંદનામામાં પોતાનો જવાબ દાખલ કરી શકશે. સુનાવણીમાં કમિશનની નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા, સર્વાનુમતે દાવા અને એસઆઈઆર સાથે સંકળાયેલા ફેરફારો પર ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નો પર વિચાર કરવામાં આવશે.