અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં ભારત પર લાદવામાં આવેલા વેપાર ટેરિફમાં ૧૮ ટકા કરવાની જાહેરાત કરી હતી. આ ભારતના રાષ્ટ્રીય હિતો સાથે સમાધાન ન કરવાના મક્કમ વલણને કારણે હતું.એક મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલે અમેરિકાના વિદેશ સચિવ માર્કો રુબિયો માટે સંદેશ સાથે અમેરિકાની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાત દરમિયાન, અજિત ડોભાલે રુબિયોને કહ્યું હતું કે ભારત રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને તેમના ટોચના સહાયકોની ધમકીઓ સામે ઝૂકશે નહીં. ભારતે ભૂતકાળમાં પ્રતિફળ અમેરિકન સરકારોનો સામનો કર્યો છે અને વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિના કાર્યકાળના અંતની રાહ જોશે, નહી કે ઝૂકશે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને તેમના સાથીઓ ભારત-અમેરિકા વેપાર કરારને એક મોટી જીત ગણાવી રહ્યા છે, પરંતુ એક નવા અહેવાલમાં આ દાવા પર પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. બ્લૂમબર્ગના મતે, મોદી સરકારે વોશિગ્ટનને સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે તે વેપાર કરાર પર પહોંચવા માટે ટ્રમ્પના રાષ્ટ્રપતિ કાર્યકાળના અંત સુધી રાહ જોવા તૈયાર છે.
ભારત અમેરિકા સાથેના વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપી રહ્યું છે. એક નવો અહેવાલ બહાર આવ્યો છે જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પીએમ મોદીની સરકાર વોશિગ્ટન સાથે કરાર કરવા માટે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો કાર્યકાળ પૂરો થાય ત્યાં સુધી રાહ જોવા તૈયાર છે. અમેરિકાને પણ આ વાતની જાણ કરવામાં આવી હતી. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫માં યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો સાથે બેઠક યોજી હતી, જ્યાં તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત ટ્રમ્પ કે તેમના ટોચના સહાયકોથી ડરશે નહીં.
અહેવાલ મુજબ, ભારતે કરાર અંગે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ધમંડને પડકાર ફેકતા કહ્યું હતું કે જો વેપાર કરાર ન થાય, તો તે ટ્રમ્પનો કાર્યકાળ પૂરો થાય ત્યાં સુધી રાહ જોઈ શકે છે. તેમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ડોભાલે રુબિયોને સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે ભારત ટ્રમ્પ અને તેમના સાથીઓની ધમકીઓથી ડરશે નહીં અને તણાવ ઓછો થાય ત્યાં સુધી વેપાર કરાર માટે ૨૦૨૯ સુધી રાહ પણ જોઈ શકે છે. અહેવાલ મુજબ, આ બેઠક એવા સમયે થઈ હતી જ્યારે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર સતત પીએમ મોદી પર હુમલો કરી રહ્યું હતું અને ભારત પર ૫૦ ટકા ટેરિફ લાદી રહ્યું હતું.
બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, અજિત ડોભાલે માર્કો રુબિયોને યાદ અપાવ્યું કે ભારતે ભૂતકાળમાં અનેક યુએસ વહીવટીતંત્રોના વિરોધનો સામનો કર્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે ટ્રમ્પ અને તેમના અધિકારીઓએ ભારત સાથેના સંબંધો પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે જાહેરમાં ભારતની ટીકા કરવાનું બંધ કરવું જોઈએ. વધુમાં, ડોભાલે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત યુએસ તરફથી કોઈપણ પ્રકારની ગુંડાગીરી સહન કરશે નહીં. નોંધનીય છે કે આ મુલાકાત પછી, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ ના અંતમાં પીએમ મોદી સાથેની વાતચીત દરમિયાન ટ્રમ્પનો સ્વર નરમ પડ્યો હતો
અહેવાલો અનુસાર, ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ચીનમાં રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે મુલાકાત કર્યા પછી, ડોભાલને અમેરિકા સાથેના સંબંધો સુધારવા માટે વોશિંગ્ટન મોકલ્યા હતા. આ બેઠક દરમિયાન ડોભાલ અને રુબિયો મળ્યા હતા.
જો બધું કામ ન કરે, તો અમે ટ્રમ્પનો કાર્યકાળ પૂરો થાય ત્યાં સુધી રાહ જોઈશું.
બેઠકથી પરિચિત ભારતીય અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ડોભાલે રુબિયોને કહ્યું હતું કે ભારત રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનો કાર્યકાળ પૂરો થાય ત્યાં સુધી રાહ જોવા તૈયાર છે. પરંતુ ભારત ઇચ્છતું હતું કે ટ્રમ્પ અને તેમના સાથીઓ જાહેરમાં ભારતની ટીકા કરવાનું ટાળે જેથી સંબંધો પુનઃસ્થાપિત થઈ શકે.
આ બેઠક પછી તરત જ તણાવ ઓછો થવાના પ્રથમ સંકેતો દેખાયા. ૧૬ સપ્ટેમ્બરના રોજ, ટ્રમ્પે વડા પ્રધાન મોદીને તેમના જન્મદિવસ પર ફોન કર્યો અને તેમના ઉત્તમ કાર્ય માટે તેમની પ્રશંસા કરી. વર્ષના અંત સુધીમાં, બંને નેતાઓએ ટેરિફ ઘટાડવાના સોદા તરફ આગળ વધતા, ફોન દ્વારા વધુ ચાર વખત વાત કરી.
જો કે, બંને પક્ષો દ્વારા જાહેરમાં આવો કોઈ સંકેત આપવામાં આવ્યો ન હતો. તેથી, સોમવારે જ્યારે ટ્રમ્પે ઇન્ટરનેટ પર આ સોદા વિશે પોસ્ટ કરી ત્યારે ભારતના ઘણા અધિકારીઓ આ^ર્યચકિત થઈ ગયા. ખરેખર, સપ્ટેમ્બરમાં ડોભાલની રૂબિયો સાથેની મુલાકાતે અમેરિકાને સંકેત આપ્યો કે તેઓ અમેરિકાને લાંબા ગાળાના ભાગીદાર તરીકે જુએ છે અને સંબંધોને વધુ બગડવા દેતા નથી.
ભારતમાં એક સામાન્ય સર્વસંમતિ હતી કે ચીનને રોકવા અને ૨૦૪૭ સુધીમાં વિકસિત અર્થતંત્ર પ્રાપ્ત કરવાના વડા પ્રધાન મોદીના લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવા માટે અમેરિકન મૂડી, ટેકનોલોજી અને લશ્કરી સહાય આવશ્યક છે.
ડિસેમ્બરમાં ભારતમાં નવા યુએસ રાજદૂત સર્જિયો ગોરના આગમનથી સંબંધો સુધારવા માટે વધુ ગંભીર પ્રયાસનો સંકેત મળ્યો. ગોર વ્હાઇટ હાઉસના ભૂતપૂર્વ વરિષ્ઠ અધિકારી છે અને ટ્રમ્પના લાંબા સમયથી નજીકના સહયોગી છે. તેઓ રૂબિયોના પણ નજીક છે.
તેમની નવી ભૂમિકામાં તેમના પ્રથમ જાહેર ભાષણમાં, ગોરે બંને દેશો વચ્ચેના તણાવને સાચા મિત્રો વચ્ચેના મતભેદ તરીકે વર્ણવ્યો હતો જેને તેઓ ઉકેલશે. સંબંધોમાં આ સુધારો હોવા છતાં, ભારત ટ્રમ્પથી સાવધ રહેશે. કારણ કે તે તેની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા જાળવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
ભારતીય અધિકારીઓનું કહેવું છે કે વડા પ્રધાન મોદીનો હાથ પકડીને અને શી જિનપિંગ અને પુતિન સાથે હસતો વાયરલ ફોટો ટ્રમ્પને બતાવવા માટે હતો કે ભારત પાસે અન્ય વિકલ્પો છે. વડા પ્રધાન મોદીએ ડિસેમ્બરમાં પુતિનનું લાલ જાજમ પાથરીને સ્વાગત કર્યું હતું.
ગયા અઠવાડિયે, ભારતે લગભગ બે દાયકાની વાટાઘાટો પછી યુરોપિયન યુનિયન સાથે મુક્ત વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. બ્રિટન સાથે વેપાર કરાર પર પહોંચ્યાના થોડા મહિના પછી જ આ કરાર થયો.
આ કરારો દર્શાવે છે કે ભારત યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેના મડાગાંઠ છતાં તેના વેપાર સંબંધોને વૈવિધ્યીકરણ કરવા માટે ગંભીર છે. આ મહિનાના અંતમાં, વડા પ્રધાન મોદી કેનેડાના વડા પ્રધાન માર્ક કાર્ની અને બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ લુઇઝ ઇનાસિયો લુલા દા સિલ્વાનું આયોજન કરશે.