પશ્ચિમ એશિયા (મિડિલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે માત્ર તેલ અને ગેસની સપ્લાય પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી. ભારત માટે આ યુદ્ધ ઉર્જા સંકટથી ક્યાંય વધુ ગંભીર છે. ટીઓઆઈના રિપોર્ટ મુજબ, ભારત તેની ઘણી બધી જરૂરિયાતો માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) પર નિર્ભર છે અને જો આ રસ્તો પ્રભાવિત થાય, તો ભારતની સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ શકે છે.
હીરા, સોનું અને ઉદ્યોગમાં મંદીની આશંકા
ભારત માટે મિડિલ ઈસ્ટ કાચા માલનો મોટો સ્ત્રોત છે:
- હીરા અને જ્વેલરી: ભારત તેના 47.5% હીરા અને 10% બિન-ઉર્જા આયાત આ જ ક્ષેત્રમાંથી કરે છે. કાચા માલની અછતને કારણે સુરતના હીરા ઉદ્યોગ અને જ્વેલરી નિકાસ પર ખરાબ અસર પડી શકે છે.
- પોલીમર અને હાઈડ્રોકાર્બન: ભારત તેની જરૂરિયાતનું 50% પોલીમર અને 48% હાઈડ્રોકાર્બન અહીંથી મંગાવે છે, જે પ્લાસ્ટિક અને અન્ય મેન્યુફેક્ચરિંગ ઉદ્યોગો માટે ખૂબ જ જરૂરી છે.
ખેતી અને મોરબીના ઉદ્યોગ પર માઠી અસર
સૌથી મોટી ચિંતા ખાતરને લઈને છે. ભારત તેના 63% નાઈટ્રોજન આધારિત ખાતર માટે મિડિલ ઈસ્ટ પર નિર્ભર છે. જો યુદ્ધ લાંબુ ચાલે, તો ખાતરના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે, જેનાથી સરકાર પર સબસિડીનું ભારણ વધશે અને ખેડૂતોની મુશ્કેલી વધશે. આ ઉપરાંત, મોરબીનો સિરામિક ઉદ્યોગ પણ આયાત-નિકાસના અવરોધોને કારણે મુશ્કેલીમાં મુકાયો છે.
નાના માણસની કમર તૂટી: મજૂરોનું પલાયન શરૂ?
આ યુદ્ધની અસર માત્ર મોટા વેપારીઓ સુધી સીમિત નથી. ગુજરાતના હીરા, ટેક્સટાઇલ અને સિરામિક ઉદ્યોગમાં કામ કરતા હજારો મજૂરો અને રોજમદારો પર તેની સીધી અસર પડી રહી છે. વેપાર ઓછો થતા કામકાજ ઘટ્યું છે, જેના કારણે અનેક શ્રમિકોએ પોતાના વતન પરત જવાની નોબત આવી છે. એક બાજુ ઉદ્યોગપતિઓ સપ્લાયના સ્ત્રોત બદલવા મથી રહ્યા છે, બીજી બાજુ ગરીબ વર્ગ રોજીરોટી ગુમાવી રહ્યો છે.
ભારતની મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિતિ મજબૂત હોવા છતાં, બાહ્ય આંચકાઓથી બચવા માટે આયાતના સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા લાવવી અનિવાર્ય બની છે. તેલની હેડલાઇન્સ વચ્ચે આ અદ્રશ્ય આર્થિક યુદ્ધ ભારતની કૃષિ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ પાયાને હલાવી રહ્યું છે.