ભારત સરકાર દેશભરમાં એક નવી મોબાઈલ-આધારિત ડિઝાસ્ટર એલર્ટ સિસ્ટમનું ટ્રાયલ કરી રહી છે. આ સમય દરમિયાન લોકોના મોબાઈલ ફોન પર ટેસ્ટ મેસેજ આવી શકે છે. સરકારે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે આ મેસેજને લઈને ગભરાવાની જરૂર નથી, કારણ કે આ માત્ર સિસ્ટમની તપાસ માટે મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. આ પહેલનો હેતુ આપત્તિના સમયે લોકો સુધી સાચી માહિતી ઝડપથી પહોંચાડવાનો છે.
કોણ કરી રહ્યું છે આ ટ્રાયલ?
આ ટ્રાયલ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ (DoT) દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં નેશનલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (NDMA) પણ સામેલ છે. બંને મળીને દેશમાં મોબાઈલ દ્વારા આપત્તિ સાથે જોડાયેલી માહિતી આપવાની પ્રણાલીને વધુ સારી બનાવી રહ્યા છે. સરકારનું લક્ષ્ય છે કે કોઈપણ આપત્તિ અથવા ઇમરજન્સીની સ્થિતિમાં લોકોને સમયસર ચેતવણી મળી શકે, જેથી નુકસાન ઘટાડી શકાય.
કેવી રીતે કામ કરે છે આ સિસ્ટમ?
આ એલર્ટ સિસ્ટમ ‘કોમન એલર્ટિંગ પ્રોટોકોલ’ (CAP) પર આધારિત છે, જે ઇન્ટરનેશનલ ટેલિકોમ્યુનિકેશન યુનિયન દ્વારા સૂચવવામાં આવ્યો છે. આ સિસ્ટમ દેશના તમામ 36 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પહેલેથી જ સક્રિય છે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારમાં હાજર મોબાઈલ વપરાશકર્તાઓને SMS દ્વારા આપત્તિ સંબંધિત ચેતવણી મોકલવામાં આવે છે. તેનો ફાયદો એ છે કે માત્ર તે જ વિસ્તારના લોકોને એલર્ટ મળે છે જ્યાં જોખમ હોય છે.
શું છે Cell Broadcast ટેકનોલોજી?
SMS ઉપરાંત હવે સેલ બ્રોડકાસ્ટ (CB) ટેકનોલોજી પણ ઉમેરવામાં આવી છે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા કોઈ એક વિસ્તારમાં હાજર તમામ મોબાઈલ ડિવાઈસ પર એકસાથે મેસેજ મોકલી શકાય છે. આનાથી એલર્ટ લગભગ રિયલ-ટાઈમમાં લોકો સુધી પહોંચી જાય છે. મોટા પાયે લોકોને તાત્કાલિક માહિતી આપવા માટે આ સિસ્ટમ અત્યંત અસરકારક માનવામાં આવે છે.
ભારત દ્વારા જ કરાયું છે વિકસિત
આ આખી સિસ્ટમ ભારતમાં જ સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ ટેલિમેટિક્સ (C-DoT) દ્વારા ડિઝાઇન અને વિકસિત કરવામાં આવી છે. આ ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ પહેલનું પણ એક શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે. સરકાર તેને લોન્ચ કરતા પહેલા તેની વિશ્વસનીયતા અને કામગીરીની ચકાસણી કરવા માંગે છે, તેથી હાલમાં દેશભરમાં તેનું ટ્રાયલ ચાલી રહ્યું છે.
લોકોએ શું કરવું જોઈએ?
ટ્રાયલ દરમિયાન તમારા મોબાઈલ પર અંગ્રેજી, હિન્દી અથવા કોઈ પ્રાદેશિક ભાષામાં ટેસ્ટ મેસેજ આવી શકે છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ મેસેજને અવગણો અને ગભરાશો નહીં. આ માત્ર સિસ્ટમની તપાસ માટે મોકલવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી ખાતરી કરી શકાય કે સાચી આપત્તિના સમયે આ સિસ્ટમ યોગ્ય રીતે કાર્ય કરે.
શા માટે જરૂરી છે આ સિસ્ટમ?
ભારત જેવા વિશાળ અને વિવિધતા ધરાવતા દેશમાં પૂર, ભૂકંપ, વાવાઝોડું અથવા અતિભારે વરસાદ જેવી આપત્તિઓ ગમે ત્યારે આવી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં જો લોકોને સમયસર સાચી માહિતી મળી જાય, તો જાન-માલનું નુકસાન ઘણી હદ સુધી ઘટાડી શકાય છે. આ નવી મોબાઈલ એલર્ટ સિસ્ટમ તે દિશામાં એક મોટું પગલું છે, જે ભવિષ્યમાં લોકોની સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવશે.