વૈશ્વિક રાજનીતિ અને સરહદી સુરક્ષાના મોરચે આ સદીના સૌથી ભયાનક સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. મધ્ય-પૂર્વ (Middle East) માં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલો તણાવ હવે સત્તાવાર રીતે યુદ્ધના આખરી આરે પહોંચી ગયો છે. શનિવાર, ૨૩ મે ૨૦૨૬ ના રોજ વ્હાઇટ હાઉસથી આવેલા એક અણધાર્યા નિર્ણયોના વંટોળે સમગ્ર વિશ્વને સ્તબ્ધ કરી દીધું છે.
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ન્યૂ જર્સીમાં આવેલા પોતાના ગોલ્ફ રિસોર્ટનો પૂર્વ-નિર્ધારિત સપ્તાહાંત (વીકેન્ડ) પ્રવાસ અચાનક રદ કરી દીધો છે અને તેઓ તાત્કાલિક વોશિંગ્ટન સ્થિત વ્હાઇટ હાઉસ પરત ફર્યા છે. વૈશ્વિક ગુપ્તચર એજન્સીઓ અને સંરક્ષણ નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે અમેરિકા આગામી થોડા જ કલાકોમાં ઈરાન પર એક મોટો, નિર્ણાયક અને વિનાશક હવાઈ હુમલો કરી શકે છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને જોતા અમેરિકાના સંરક્ષણ મંત્રાલય (Pentagon) દ્વારા તમામ ટોચના સૈન્ય કમાન્ડરોની રજાઓ રદ કરીને તેમને તુરંત ફરજ પર હાજર થવા આદેશ અપાયા છે.
અમેરિકા મોટા લશ્કરી એટેકની તૈયારીમાં: સીબીએસ ન્યૂઝનો દાવો
અમેરિકાની પ્રતિષ્ઠિત ન્યૂઝ ચેનલ ‘સીબીએસ ન્યૂઝ’ (CBS News) એ ગુપ્તચર સુત્રોના હવાલાથી એક સહેજ પણ નકારી ન શકાય તેવો ચોંકાવનારો અહેવાલ જાહેર કર્યો છે. આ રિપોર્ટ અનુસાર, વ્હાઇટ હાઉસ અને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનું માનવું છે કે ઈરાન સાથે પડદા પાછળ ચાલી રહેલી રાજદ્વારી અને શાંતિ મંત્રણાઓ સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગઈ છે અને ઈરાન પોતાની પરમાણુ નીતિઓ પર પીછેહઠ કરવા તૈયાર નથી. પરિણામે, અમેરિકન એરફોર્સ અને નેવીએ ઈરાનના મુખ્ય વ્યૂહાત્મક સ્થાનો, મિલિટરી બેઝ અને પરમાણુ પ્લાન્ટ્સ પર બોમ્બમારો કરવા માટેની સૈન્ય યોજનાને આખરી ઓપ આપી દીધો છે. પ્રમુખ ટ્રમ્પની લીલી ઝંડી મળતાની સાથે જ પલકવારમાં ઓપરેશન શરૂ કરી દેવામાં આવશે.
યુએસ-ઈરાન વર્તમાન યુદ્ધ કટોકટી: ક્યાં શું સ્થિતિ છે?
અસરગ્રસ્ત દેશ / ક્ષેત્ર વર્તમાન સૈન્ય હલચલ (Military Action) લેવાયેલા તાત્કાલિક પગલાં (Emergency Steps) વૈશ્વિક બજાર અને સામાન્ય જનતા પર અસર
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (US) પ્રમુખ ટ્રમ્પ વ્હાઇટ હાઉસ પરત ફર્યા, પેન્ટાગોન સક્રિય. તમામ ટોચના કમાન્ડરો અને સૈનિકોની રજાઓ રદ કરાઈ. વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલ અને શેરબજારમાં ભારે અસ્થિરતાની આશંકા.
ઈરાન (Iran) સમગ્ર એરસ્પેસ સત્તાવાર રીતે સીલ કરવામાં આવી. વાણિજ્યિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ. મધ્ય-પૂર્વના રૂટ પરથી પસાર થતી તમામ ફ્લાઇટોના રૂટ બદલાયા.
ઇઝરાયેલ (Israel) વાયુસેના (Airforce) ને હાઈ-એલર્ટ મોડ પર રાખવામાં આવી. અમેરિકા સાથે ગુપ્તચર માહિતીનું આદાન-પ્રદાન તેજ. સંભવિત જવાબી મિસાઈલ હુમલા સામે એર-ડિફેન્સ સિસ્ટમ સક્રિય.
હુમલાના ડરથી ઈરાનનું આકાશ સંપૂર્ણપણે ખાલી
બીજી તરફ, અમેરિકાની આ આક્રમક હલચલ ભાળી ગયેલા ઈરાને પણ વળતો મોટો અને અણધાર્યો નિર્ણય લીધો છે. ઈરાન સરકારે દેશની તમામ સરહદોની અંદર આવતી એરસ્પેસ (હવાઈ ક્ષેત્ર) ને આંતરરાષ્ટ્રીય અને વાણિજ્યિક વિમાનો માટે સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધી છે. ઇન્ટરનેશનલ ફ્લાઇટ ટ્રેકિંગ વેબસાઇટ્સ અને રડાર ડેટા દર્શાવે છે કે આ આદેશ છૂટતાની સાથે જ ઈરાનની ઉપર ઉડી રહેલા વિમાનો હવામાં જ વળાંક લઈને સુરક્ષિત દેશો તરફ ભાગ્યા હતા અને અત્યારે ઈરાનનું આકાશ સાવ સુમસામ એટલે કે ખાલી થઈ ગયું છે.
સંરક્ષણ વિશ્લેષકોના મતે, ઈરાનને પાક્કો ડર છે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલની વાયુસેના ગમે ત્યારે પૂર્વ ચેતવણી આપ્યા વિના તેના પરમાણુ મથકોને નિશાન બનાવી શકે છે. પેસેન્જર વિમાનોની આડમાં સૈન્ય ઓપરેશન ન થાય અથવા કોઈ નાગરિક વિમાન આ યુદ્ધનો ભોગ ન બને તે માટે સાવચેતીના ભાગરૂપે આખું આકાશ સીલ કરવામાં આવ્યું છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ખતરો:
આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો આગામી થોડા કલાકોમાં આ વિવાદ શાંત ન થયો અને અમેરિકાએ ખરેખર હુમલો કરી દીધો, તો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાના કારણે દુનિયાભરમાં ઈંધણની અછત સર્જાશે. પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ આસમાને પહોંચશે અને વિશ્વભરની એરલાઇન્સ કંપનીઓને અબજો ડોલરનું નુકસાન વેઠવું પડશે.
પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની “જો શાંતિ મંત્રણા નહીં માનો, તો સૈન્ય કાર્યવાહી ભોગવો” ની નીતિએ અત્યારે દુનિયાને બારૂદના ઢગલા પર લાવીને મૂકી દીધી છે. જો ઈરાન પર હુમલો થશે, તો તે માત્ર બે દેશો વચ્ચેનો જંગ નહીં રહે, પરંતુ સમગ્ર મધ્ય-પૂર્વ અને પડોશી દેશો પણ આ વિનાશક યુદ્ધની આગમાં હોમાઈ જશે.