પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ મંત્રી ખ્વાજા મોહમ્મદ આસિફે ટ્રમ્પની આ ઓફરને સદંતર ફગાવી દેતા જણાવ્યું છે કે, તેમના દેશના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો અને નીતિઓની વિરુદ્ધ જઈને ઈઝરાયલ સાથે મિત્રતા કરવી કોઈપણ કિંમતે સ્વીકાર્ય નથી.
આ પ્રસ્તાવ બાદ વૈશ્વિક સ્તરે રાજકીય ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે, જો આ દેશો ઈઝરાયલને સત્તાવાર માન્યતા આપે, તો તે મિડલ ઈસ્ટમાં સ્થાયી શાંતિ માટે એક ઐતિહાસિક પગલું સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ પાકિસ્તાન માટે ઈઝરાયલ સાથેના સંબંધો એ માત્ર એક રાજકીય નિર્ણય નથી, પરંતુ ધાર્મિક અને રાજદ્વારી આસ્થાનો વિષય છે. દાયકાઓથી ચાલી આવતી ઈઝરાયલ-પેલેસ્ટાઈન સમસ્યા વચ્ચે ટ્રમ્પનું આ દબાણ પાકિસ્તાનને મુશ્કેલ કૂટનીતિક સ્થિતિમાં મૂકી દીધું છે.
શું છે ‘અબ્રાહમ અકોર્ડ’ અને તેનો ઈતિહાસ?
‘અબ્રાહમ અકોર્ડ’ એ વર્ષ 2020માં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રથમ કાર્યકાળ દરમિયાન અસ્તિત્વમાં આવેલી એક ઐતિહાસિક સમજૂતી છે. આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આરબ દેશો અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના વર્ષો જૂના દુશ્મનાવટના વાતાવરણને બદલીને સહયોગનું માળખું ઉભું કરવાનો હતો. આ કરાર હેઠળ UAE, બહેરિન, મોરોક્કો અને સુદાન જેવા દેશોએ ઈઝરાયલને સત્તાવાર રીતે એક દેશ તરીકે માન્યતા આપી હતી. આ નામ ‘અબ્રાહમ’ રાખવા પાછળનું કારણ એ છે કે યહૂદી, મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી ત્રણેય ધર્મો પ્રોફેટ અબ્રાહમને પોતાના પૂર્વજ માને છે, જે શાંતિ અને ભાઈચારાનું પ્રતીક છે. આ કરાર બાદ બંને પક્ષો વચ્ચે સીધી ફ્લાઇટ્સ, વેપાર અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે મોટા પાયે સહયોગ વધ્યો છે.
ટ્રમ્પની ચેતવણી અને પાકિસ્તાનનું કડક વલણ
તાજેતરમાં 25 મે, 2026ના રોજ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટ દ્વારા પાકિસ્તાન, સાઉદી અરેબિયા, કતાર, તુર્કીયે અને ઇજિપ્ત જેવા દેશોને ચેતવણીના સૂરમાં અપીલ કરી હતી. ટ્રમ્પે પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ અસીમ મુનીરનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે, જે દેશો આ શાંતિ પ્રક્રિયામાં જોડાશે નહીં, તેમની દાનત પર શંકા કરી શકાય છે. જોકે, આ ચેતવણી છતાં પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ મંત્રી ખ્વાજા આસિફે ઇન્ટરવ્યૂમાં ગર્વ સાથે કહ્યું કે, પાકિસ્તાન દુનિયાનો એકમાત્ર એવો દેશ છે જેના પાસપોર્ટ પર સ્પષ્ટપણે લખેલું છે કે આ પાસપોર્ટ ઈઝરાયલ સિવાય વિશ્વના તમામ દેશો માટે માન્ય છે. આમ, ઈઝરાયલ પ્રત્યેની તેમની નારાજગી તેમણે ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કરી દીધી છે.
પાકિસ્તાન શા માટે ઈઝરાયલને સ્વીકારવા તૈયાર નથી?
પાકિસ્તાન અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના સંબંધોમાં મુખ્ય અવરોધ પેલેસ્ટાઈનનો મુદ્દો છે. પાકિસ્તાન માને છે કે જ્યાં સુધી પેલેસ્ટાઈનને સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર તરીકેનો દરજ્જો ન મળે અને ઈઝરાયલ દ્વારા કબજે કરાયેલા વિસ્તારો ખાલી ન થાય ત્યાં સુધી ઈઝરાયલને માન્યતા આપવી શક્ય નથી. આ માત્ર પાકિસ્તાનનું જ નહીં, પરંતુ મોટાભાગના મુસ્લિમ દેશોનું પરંપરાગત વલણ રહ્યું છે. પાકિસ્તાન માટે પોતાના ઘરેલું રાજકારણ અને ધાર્મિક સમુદાયોની ભાવનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ઈઝરાયલ સાથે હાથ મિલાવવો એ આત્મઘાતી સાબિત થઈ શકે છે.
હવે આગળ શું?
ટ્રમ્પનું દબાણ વધતું જઈ રહ્યું છે અને બીજી તરફ પાકિસ્તાન પોતાની જૂની નીતિ પર અડગ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકોના મતે, ટ્રમ્પ જે રીતે મુસ્લિમ દેશોને સાથે લાવવા માંગે છે તે મિડલ ઈસ્ટના ભૌગોલિક રાજકારણને સંપૂર્ણપણે બદલી શકે છે. જોકે, પાકિસ્તાન માટે આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને આંતરિક મજબૂરીઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું આગામી સમયમાં એક મોટો પડકાર બની રહેશે. શું ટ્રમ્પ આ દેશોને મનાવી શકશે કે પછી મિડલ ઈસ્ટના આ દેશો પેલેસ્ટાઈનના મુદ્દે અડગ રહેશે, તે જોવું ખૂબ જ રસપ્રદ રહેશે.