સોમવારે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી LNG કેરિયર ‘દિશા’ ના સલામત માર્ગે પર્સિયન ગલ્ફમાં ફસાયેલા 34 વધુ ભારતીય અને અન્ય ધ્વજવંદન જહાજોના ભારતીય બંદરો પર સલામત અને ઝડપી આગમનની આશા જગાવી છે, જે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇરાન વચ્ચે શાંતિ કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા પછી છે. ભારતમાં આવતા આ જહાજોમાંથી 15 ક્રૂડ ઓઇલ, LNG અને LPG લઈ જઈ રહ્યા છે, જ્યારે બાકીના ત્રણ અન્ય માલસામાન લઈ જઈ રહ્યા છે.શિપિંગ મંત્રાલયના ડિરેક્ટરે શું કહ્યું?પશ્ચિમ એશિયામાં તાજેતરના વિકાસ અંગે પત્રકારોને માહિતી આપતાં શિપિંગ મંત્રાલયના ડિરેક્ટર ઓપેશ કુમાર શર્માએ જણાવ્યું હતું કે, “LNG વાહક ‘દિશા’ 62,370 ટન LNG કાર્ગો લઈને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ ગયું છે. આ જહાજ 18 જૂને પહોંચવાની અપેક્ષા છે.”
ખાતર વિભાગના સંયુક્ત સચિવે જણાવ્યું હતું કે:જ્યારે ખાતર વહન કરતા આ 16 જહાજોના આગમનથી જમીનમાં આવશ્યક પોષક તત્વોનો પુરવઠો વધારવામાં મદદ મળશે, ત્યારે નીતિ નિર્માતાઓ હજુ પણ સાવચેતી રાખી રહ્યા છે કારણ કે વ્યાપક નુકસાનને કારણે ઉર્જા પુરવઠોમાં સુધારો તાત્કાલિક રાહત આપી શકશે નહીં. ખાતર વિભાગના સંયુક્ત સચિવ વંદના પ્રેયાશીએ સમજાવ્યું કે હાલમાં મહત્વપૂર્ણ સ્ટ્રેટમાં 16 જહાજોમાંથી આઠ યુરિયા વહન કરી રહ્યા છે, ચાર ડાયમોનિયમ ફોસ્ફેટ (DAP) વહન કરી રહ્યા છે, ત્રણ સલ્ફર વહન કરી રહ્યા છે અને એક એમોનિયા વહન કરી રહ્યું છે.હોર્મુઝ ખોલવાનો ભારત માટે શું અર્થ થશે?ભારત-ઈરાન યુદ્ધ પહેલાં ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોના 88% થી વધુ આયાત કરતું હતું, જેમાંથી લગભગ અડધો ભાગ પશ્ચિમ એશિયામાંથી આવતો હતો. 60%થી વધુ આયાતી LNG પણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા આવતી હતી. ભારત તેની LPG જરૂરિયાતોનો આશરે 60% પશ્ચિમ એશિયામાંથી પૂર્ણ કરતું હતું, અને આ પુરવઠાનો આશરે 90% હોર્મુઝ દ્વારા આવતો હતો.
કતારમાં, રાસ લાફાન જેવી સુવિધાઓને નુકસાન થયું છે. સુવિધાઓને થયેલા નુકસાનથી તાત્કાલિક ઉર્જા રાહત મળી શકશે નહીં. સુધારેલ ઉર્જા પુરવઠો તાત્કાલિક રાહત આપી શકશે નહીં, કારણ કે સુવિધાઓને થયેલા વ્યાપક નુકસાનથી સામાન્ય કામગીરી ક્યારે ફરી શરૂ થશે તે અંગે અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે. ભારતનો કતાર એનર્જીની રાસ લાફાન સુવિધા સાથે લાંબા ગાળાનો ગેસ સપ્લાય કરાર છે.યુદ્ધ પછી પુનઃપ્રાપ્તિના પ્રયાસોયુદ્ધથી UAEના હબ્શાન ગેસ પ્લાન્ટને પણ નુકસાન થયું, જેના કારણે કામગીરી ખોરવાઈ ગઈ. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે પ્લાન્ટની 60% ક્ષમતા પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી છે. તેઓ 2026 ના અંત સુધીમાં રિકવરી 80% સુધી પહોંચવાની અને 2027 માં સંપૂર્ણ માળખાકીય પુનઃસ્થાપનની અપેક્ષા રાખે છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, રાજ્ય માલિકીની કતાર એનર્જીની રાસ લાફાન સુવિધામાં બે લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ટ્રેન પ્રોસેસિંગ યુનિટને નુકસાન થયું હતું, જેના કારણે તેની ક્ષમતાના લગભગ 17% કામકાજ બંધ થઈ ગયા હતા.