Ministers Removal Bill in JPC: 13મા બંધારણીય સુધારા બિલનો પ્રસ્તાવ હાલમાં સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) સમક્ષ છે. તેમાં 30 દિવસ સુધી કસ્ટડીમાં રહેવા પર મંત્રીઓને પદ પરથી દૂર કરવાની જોગવાઈ શામેલ છે. JPC 17 જુલાઈએ આ પ્રસ્તાવ પર એક અહેવાલ અપનાવે તેવી શક્યતા છે. સૂત્રો સૂચવે છે કે રિપોર્ટમાં સૌથી વિવાદાસ્પદ જોગવાઈ જાળવી રાખવાની અપેક્ષા છે.
પ્રસ્તાવમાં વિવાદાસ્પદ કલમમાં એવી જોગવાઈ છે કે જો વડા પ્રધાન, મુખ્યમંત્રી અથવા અન્ય મંત્રીઓની ગંભીર ગુનાઓ માટે ધરપકડ કરવામાં આવે છે અથવા અટકાયત કરવામાં આવે છે, તો તેઓ 30 દિવસ કસ્ટડીમાં રહ્યા પછી આપમેળે પદ પરથી દૂર થઈ જશે. રાજકીય બદલો લેવા માટે કાયદાનો દુરુપયોગ થતો અટકાવવા માટે JPCમાં કેટલીક સાવચેતીભરી ભલામણો પણ શામેલ હોઈ શકે છે.
સરકાર ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન બિલ પસાર કરવાની તૈયારીમાં
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર સંસદનું ચોમાસુ સત્ર 20 જુલાઈથી શરૂ થવાનું છે. સરકાર આ જ સત્ર દરમિયાન બિલ પર ચર્ચા અને પસાર કરવાની યોજના ધરાવે છે. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે ગયા ઓગસ્ટમાં બિલ રજૂ કર્યું હતું અને તેની તપાસ માટે અપરાજિતા સારંગીની અધ્યક્ષતામાં 31 સભ્યોની JPC ની રચના કરવામાં આવી હતી.
વિરોધ પક્ષોએ JPC નો બહિષ્કાર કર્યો હતો
કોંગ્રેસ સહિત વિપક્ષના ઈન્ડિયા બ્લોકના મોટાભાગના સભ્યોએ JPC નો બહિષ્કાર કર્યો હતો. તેઓએ દલીલ કરી હતી કે સમિતિમાં ભાગ લેવો નિરર્થક છે કારણ કે શાસક પક્ષ વિપક્ષની ચિંતાઓને સરળતાથી અવગણશે. જોકે શાસક NDA ના સભ્યોએ વિપક્ષના આ દલીલને નકારી કાઢી છે કે પ્રસ્તાવિત કાયદાની જોગવાઈઓ અલોકતાંત્રિક, સંઘીય વિરોધી અને કુદરતી ન્યાયના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે.
શાસક પક્ષ એવી દલીલ કરે તેવી અપેક્ષા છે કે ઓછામાં ઓછા ત્રણ વખત જામીન માંગવા માટે 30 દિવસ પૂરતો સમય છે. તેથી આ દરખાસ્ત કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતોનું ઉલ્લંઘન કરતી નથી.
દુરુપયોગ અટકાવવા ભલામણો પર સર્વસંમતિ
જોકે સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, શાસક ગઠબંધન, વિપક્ષ અને તટસ્થ સભ્યોના સાંસદો માનતા હતા કે કાયદાના દુરુપયોગને રોકવા માટે ડ્રાફ્ટ બિલમાં જોગવાઈઓ ઉમેરવી જોઈએ. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ સૂચન ભલામણોનો એક ભાગ હશે. સમિતિ એવી પણ ભલામણ કરે તેવી શક્યતા છે કે કાયદાના વ્યાપને વધુ પડતો વ્યાપક રાખવાને બદલે પ્રસ્તાવિત કાયદાની જોગવાઈઓના ઉપયોગ અંગે ગુનાની પ્રકૃતિના આધારે ચોક્કસ નિયંત્રણો લાદવામાં આવે.
સૂત્રો સૂચવે છે કે સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) માં વિપક્ષી સાંસદો અહેવાલ અંગે અસંમતિ વ્યક્ત કરી શકે છે. જોકે ભાજપ અને તેના NDA સાથી પક્ષો સમિતિમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે. તેમ છતાં સમિતિમાં AIMIM ના અસદુદ્દીન ઓવૈસી અને NCP (SP) ના સુપ્રિયા સુલે જેવા સભ્યોનો પણ સમાવેશ થાય છે. વધુમાં YSRCP ના નિરંજન રેડ્ડી સિરગાપુર (રાજ્યસભા સાંસદ) 31 સભ્યોની સમિતિનો ભાગ છે.
બંધારણનો 130મો સુધારો બિલ, 2025 માં એક જોગવાઈ શામેલ છે જેમાં જણાવાયું છે કે જો કોઈ મંત્રી પર પાંચ વર્ષ કે તેથી વધુ કેદની સજાપાત્ર ગુનાનો આરોપ છે અને ધરપકડ પછી સતત 30 દિવસ સુધી કસ્ટડીમાં રહે છે, તો તેમને પદ પરથી દૂર કરી શકાય છે. પ્રસ્તાવિત બિલ મુજબ આવી દૂરી પ્રધાનમંત્રી અથવા મુખ્યમંત્રીની સલાહથી રાષ્ટ્રપતિ અથવા રાજ્યપાલ દ્વારા અમલમાં મૂકી શકાય છે, અથવા તે કસ્ટડીના 31મા દિવસે આપમેળે થઈ શકે છે.