પહેલી જાન્યુઆરી, 2027 સુધીમાં સમગ્ર દેશમાં એફઆઇઆર નોંધવાથી લઈને તપાસ, પુરાવા એકત્ર કરવા અને ચાર્જશીટ દાખલ કરવા સુધીની સમગ્ર પ્રક્રિયાને ડિજિટાઇઝ કરવાનો ધ્યેય છે. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ વર્ષના 31 ડિસેમ્બર સુધીમાં રાજ્યોમાં જરૂરી ટેકનિકલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવાની યોજના છે. આ પછી, તપાસ અધિકારીઓની કેસ ડાયરીઓને પણ સંપૂર્ણપણે ડિજિટલાઇઝ કરવામાં આવશે અને પેપરલેસ તપાસ સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવશે.ગઈકાલે ત્રણ નવા કાયદા બીએનએસ (ભારતીય ન્યાય સંહિતા), બીએનએસએસ (ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતા) અને બીએસએ (ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ)એ પહેલી જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવતા બે વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે. આ 730 દિવસોમાં, હરિયાણા આ ત્રણેય કાયદાઓના તમામ ધોરણોને પૂર્ણ કરવા માટે યાદીમાં ટોચ પર છે. હરિયાણા ઉપરાંત, ગોવા બીજા સ્થાને છે, ત્યારબાદ આસામ, ચંદીગઢ અને પંજાબ પાંચમા સ્થાને છે. દિલ્હી આ યાદીમાં શામેલ નથી. હાલમાં પણ ત્રણેય કાયદાઓના અમલીકરણ પછી ડિજિટલ પ્રક્રિયાઓ અપનાવવાથી પચ્ચીસ ટકા સમય બચ્યો છે.
૩૧ ડિસેમ્બર સુધીમાં રાજ્યોમાં જરૂરી ટેકનિકલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર થઈ જશે. કેસ ડાયરી, સાક્ષીઓના નિવેદનો, પુરાવા અને ચાર્જશીટ સંપૂર્ણપણે ઓનલાઈન થઈ જશે.
ઝીરો એફઆઈઆર સિસ્ટમે પણ નોંધપાત્ર અસર દર્શાવી છે. બે વર્ષમાં, દેશભરમાં ૬૩,૫૭૨ ઝીરો એફઆઈઆર નોંધાઈ હતી. આમાંથી આશરે ૧૩,૦૦૦ કેસ અન્ય રાજ્યો સાથે સંબંધિત હતા. આ સિસ્ટમ હેઠળ, પીડિત કોઈપણ રાજ્યના કોઈપણ પોલીસ સ્ટેશનમાં એફઆઈઆર નોંધાવી શકે છે, અને ત્યારબાદ કેસ સંબંધિત રાજ્ય અથવા પોલીસ સ્ટેશનમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ૯૦ દિવસમાં ચાર્જશીટ ફાઇલ કરવાનો દર ૨૦૨૪માં આશરે ૪૦ ટકાથી વધીને હવે ૬૧ ટકા થઈ ગયો છે. દરમિયાન, જાતીય અપરાધના કેસોમાં બે મહિનાની અંદર ચાર્જશીટ દાખલ કરવાનો દર 2018 માં 44 ટકાથી વધીને 2025માં 75 ટકા થયો છે. ગૃહ મંત્રાલય માને છે કે ડિજિટલ તપાસ પ્રણાલીના અમલીકરણથી તપાસ વધુ જવાબદાર, પારદર્શક અને સમયસર બનશે. તે દસ્તાવેજ દેખરેખને પણ સરળ બનાવશે, વિલંબ ઘટાડશે અને પીડિતો માટે સમયસર ન્યાય સુનિશ્ચિત કરશે.