નાણા મંત્રાલયના આવકવેરા વિભાગ (Income Tax Department) દ્વારા કરદાતાઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ અપડેટ જારી કરવામાં આવ્યું છે. વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ (આકારણી વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭) માટે અત્યાર સુધીમાં ૧.૭ કરોડથી વધુ ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવામાં આવ્યા છે.ટેક્સ પોર્ટલ પર કરદાતાઓની સક્રિયતા સતત વધી રહી છે અને માત્ર શુક્રવાર, ૧૦ જુલાઈના એક જ દિવસમાં ૧૦ લાખથી વધુ આઈટીઆર સબમિટ થયા હતા. આવકવેરા વિભાગે આ આંકડા જાહેર કરવાની સાથે તમામ કરદાતાઓને છેલ્લી ઘડીની દોડધામથી બચવા માટે વહેલી તકે રિટર્ન ફાઇલ કરવાની અપીલ કરી છે.
ઇન્કમ ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટે પોતાના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (ટ્વિટર) પર આ સફળતાની વિગતો શેર કરી છે. વિભાગે લખ્યું છે કે, “આકારણી વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે ૧.૭ કરોડથી વધુ જાગૃત કરદાતાઓએ સમયસર પોતાનું આઈટીઆર ફાઇલ કરી દીધું છે.” ડિપાર્ટમેન્ટે આ પ્રક્રિયાને કરદાતાઓ દ્વારા લેવાયેલું એક અત્યંત ‘સ્માર્ટ’ અને જવાબદારીપૂર્વકનું પગલું ગણાવ્યું છે. આ સાથે જ સરકારે વિનંતી કરી છે કે અંતિમ તારીખો નજીક આવતા પોર્ટલ પર ટેકનિકલ ખામીઓ સર્જાઈ શકે છે, તેથી કોઈપણ વિલંબ વિના પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી લેવી હિતાવહ છે.
આઈટીઆર-1 (સહજ) ફોર્મ કોના માટે છે? જાણો નિયમો
પોર્ટલ પર સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના કરદાતાઓ માટે અલગ-અલગ ફોર્મ ઉપલબ્ધ હોય છે, જેમાં આઈટીઆર-૧ સૌથી લોકપ્રિય છે:
મર્યાદિત આવક: આ ફોર્મ ખાસ કરીને એવા નાના અને મધ્યમ કરદાતાઓ માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે જેમની વાર્ષિક કુલ આવક ૫૦ લાખ રૂપિયા સુધીની છે.
આવકના સ્ત્રોત: જો તમારી આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત માત્ર પગાર (Salary), એક હાઉસ પ્રોપર્ટી (મકાન ભાડું) અને વ્યાજની આવક હોય, તો તમે આ ફોર્મ ભરી શકો છો.
ખેતીની આવક: આ ઉપરાંત, જો કોઈ કરદાતાને કૃષિ પ્રવૃત્તિઓમાંથી વાર્ષિક ૫,૦૦૦ રૂપિયા સુધીની મર્યાદિત આવક થતી હોય, તો તેઓ પણ આઈટીઆર-૧ (સહજ) ફોર્મનો ઉપયોગ કરવા પાત્ર છે.બીજી તરફ, આઈટીઆર-૨ (ITR-2) ફોર્મ એવા વ્યક્તિગત કરદાતાઓ અને હિન્દુ અવિભાજિત પરિવારો (HUFs) માટે છે જેમની આર્થિક સ્થિતિ થોડી અલગ છે. આ ફોર્મ એવા લોકો માટે છે જેમને કોઈપણ પ્રકારના વ્યાપાર, ધંધા કે વ્યવસાય (Business or Profession) માંથી નફો કે આવક થતી નથી, પરંતુ તેઓ શેરબજાર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અથવા પ્રોપર્ટીના વેચાણ દ્વારા કેપિટલ ગેઈન્સ (Capital Gains) મેળવે છે. આ ઉપરાંત એક કરતાં વધુ મકાનમાંથી ભાડાની આવક મેળવતા કે વિદેશી સંપત્તિ ધરાવતા લોકોએ પણ આઈટીઆર-૨ ફોર્મ પસંદ કરવું પડે છે.
છેલ્લી તારીખની રાહ જોવી પડી શકે છે ભારે: દંડથી બચો
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ ના આઈટીઆર ફાઇલિંગ માટેની અંતિમ સમયસીમા (Dead Line) ૩૧ જુલાઈ નક્કી કરવામાં આવી છે. જો તમે હજુ સુધી તમારું રિટર્ન ફાઇલ નથી કર્યું, તો તમારે છેલ્લી ઘડી સુધી રાહ જોવાની ભૂલ કરવી જોઈએ નહીં. ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે ૩૧ જુલાઈની આસપાસ કરોડો યુઝર્સ એકસાથે લોગ-ઈન કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, જેના કારણે સત્તાવાર સરકારી પોર્ટલ પર ટ્રાફિક અને લોડ અતિશય વધી જાય છે. આ સ્થિતિમાં ઓટીપી ન આવવો, પેજ હેંગ થઈ જવું કે પેમેન્ટ ફેલ થવા જેવી ગંભીર ટેકનિકલ સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે. જો તમે નિયત સમય મર્યાદા ચૂકી જશો, તો નિયમો અનુસાર લેટ ફી અને ભારે દંડ ચૂકવવો પડી શકે છે. તેથી સુરક્ષિત અને ટેન્શન-મુક્ત રહેવા માટે આજે જ આ પ્રક્રિયા પતાવી લો.