જો તમને કોઈ અજાણ્યા વોટ્સએપ અથવા ટેલિગ્રામ ગ્રુપમાં ઉમેરવામાં આવે અને કહેવામાં આવે કે તમારા પૈસા થોડા દિવસોમાં વધી જશે, તો સાવધાન રહો. તમને ‘VIP સ્ટોક ટિપ્સ’ અથવા ‘ગેરંટીડ રિટર્ન’ના વચનો દ્વારા પણ લલચાવવામાં આવી શકે છે. આ સાયબર છેતરપિંડીની એક નવી અને ઝડપથી ફેલાતી પદ્ધતિ છે.
ગૃહ મંત્રાલય (MHA) હેઠળ કાર્યરત ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર ( I4C) એ દેશભરના લોકોને આવા ઓનલાઈન રોકાણ કૌભાંડોથી સાવચેત રહેવાની સલાહ આપી છે.સાયબર ગુનેગારો પહેલા લોકોને અજાણ્યા વોટ્સએપ અથવા ટેલિગ્રામ ગ્રુપમાં ઉમેરે છે. આ ગ્રુપમાં શેરબજારના નિષ્ણાતો, રોકાણ સલાહકારો અથવા મોટી નાણાકીય કંપનીઓના પ્રતિનિધિ હોવાનો દાવો કરતા લોકો હોય છે.
આ પછી, દરરોજ શેરબજારની ટિપ્સ, રોકાણ સલાહ અને નકલી સ્ક્રીનશોટ શેર કરવામાં આવે છે. નકલી નફાના આંકડા પણ બતાવવામાં આવે છે. કેટલીકવાર, ગ્રુપમાં રહેલા સભ્યો પણ નકલી હોય છે. તેઓ લાખો રૂપિયાનો નફો કમાયા હોવાનો દાવો કરે છે. આ લોકોનો ફક્ત નવા આવનારા લોકોનો વિશ્વાસ જીતવાનો હેતુ હોય છે.
I4Cએ તેના નિર્દેશમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે, શેરબજાર અથવા કોઈપણ રોકાણમાં ‘ગેરંટીડ રિટર્ન’ના દાવાઓ સૌથી મોટી ‘ખતરાની ઘંટી’ છે.તમને ખબર છે કે, શેરબજાર જોખમો પર આધારિત હોય છે. કોઈ કાયદેસર બ્રોકર, રોકાણ સલાહકાર, અથવા નાણાકીય સંસ્થા ગેરંટીકૃત અથવા ખુબ વધારે નફાની ગેરંટી આપી શકતી નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ અથવા સંસ્થા 100 ટકા સલામત રોકાણ અથવા ગેરંટીકૃત નફાનો દાવો કરે છે, તો તરત જ સાવધાન થઇ જવું જોઈએ.
તપાસ એજન્સીઓ અનુસાર, છેતરપિંડી કરનારા રોકાણકારોને ગૂગલ પ્લે સ્ટોર અથવા એપલ એપ સ્ટોરને બદલે ખાનગી લિંક્સ દ્વારા ટ્રેડિંગ એપ્સ ડાઉનલોડ કરવાનું કહે છે.
આ એપ્સ બિલકુલ અસલી ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ જેવી દેખાય છે, પરંતુ તે સાયબર ગુનેગારો દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હોય છે. લોકોને વધુ પૈસા રોકાણ કરવા માટે પ્રેરિત કરવા માટે એપ્સમાં નકલી નફો બતાવવામાં આવે છે.
આવી એપ્સ ફક્ત રોકાણકારોને પૈસાથી જ નથી છેતરતી, પરંતુ આના થકી મોબાઇલ ફોન અને વ્યક્તિગત માહિતી સાથે પણ ચેડા કરી શકે છે.l4C અનુસાર, આ છેતરપિંડી ચોક્કસ વ્યૂહરચના અનુસાર કરવામાં આવે છે. શરૂઆતમાં, નાની રકમ પર નકલી નફો બતાવવામાં આવે છે. ક્યારેક, નાની રકમ નીકાળવાની પણ મંજૂરી આપવામાં આવે છે. આનાથી રોકાણકારનો આત્મવિશ્વાસ વધે છે.
આ પછી, તેમને મોટી રકમનું રોકાણ કરવાનું કહેવામાં આવે છે. જ્યારે રોકાણકાર લાખો રૂપિયા જમા કરાવે છે અને પછી રકમ ઉપાડવા માંગે છે, ત્યારે અસલી રમત શરૂ થાય છે.
તેમને કહેવામાં આવે છે કે પૈસા ઉપાડતા પહેલા કર ચૂકવવો પડશે. ક્યારેક પ્રોસેસિંગ ફી માંગવામાં આવે છે. ક્યારેક, એકાઉન્ટ વેરિફિકેશનના નામે પૈસા લેવામાં આવે છે. ક્યારેક અન્ય ચાર્જ પણ ઉમેરવામાં આવે છે.
રોકાણકાર જેટલું વધારે ચૂકવે છે, છેતરપિંડી કરનારાઓ તેટલી જ નવી માંગણીઓ કરતા જાય છે. અને છેવટે તમારું બેન્ક એકાઉન્ટ બ્લોક કરી દેવામાં આવે છે અને તેમની સાથેનો સંપર્ક સંપૂર્ણ રીતે બંધ થઇ જાય છે.I4Cએ જાગૃતિ લાવવા માટે મુંબઈના એક નિવૃત્ત વૈજ્ઞાનિકનો કિસ્સો પણ શેર કર્યો છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, તેને એક અજાણ્યા વોટ્સએપ ગ્રુપમાં ઉમેરવામાં આવ્યો હતો. ત્યાં, રોકાણ નિષ્ણાતો હોવાનો દાવો કરનારા લોકોએ તેને વધારે નફાના વચનો આપીને લલચાવ્યો હતો.
ત્યાર પછી, તેને ખાનગી લિંક દ્વારા નકલી ટ્રેડિંગ એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે ફસાવવામાં આવ્યો હતો. એપે સતત મોટો નફો બતાવ્યો. આનાથી તેમનો વિશ્વાસ વધ્યો, અને તેણે મોટી રકમનું રોકાણ કર્યું.
પરંતુ જેવું તેણે તેના પૈસા ઉપાડવાનો પ્રયાસ કર્યો, તેનું એકાઉન્ટ બ્લોક થઈ ગયું, આમ તેના મહેનતના પૈસા લૂંટાઈ ગયા.
સાયબર નિષ્ણાતો કહે છે કે છેતરપિંડી કરનારાઓ ફક્ત ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરતા નથી, તેઓ લોકોની લાગણીઓ અને લાલચનો પણ ફાયદો ઉઠાવે છે. ઝડપી પૈસા કમાવવાની ઇચ્છા, શેરબજાર વિશે જ્ઞાનનો અભાવ અને સોશિયલ મીડિયા પર જોવા મળતી સફળતાની વાર્તાઓ લોકોને પ્રભાવિત કરે છે. ઘણા લોકો યોગ્ય શોધખોળ અને જાણકારી મેળવ્યા વિના રોકાણ કરે છે. આ ઉતાવળ તેમને સાયબર ગુનેગારો માટે સરળ શિકાર બનાવે છે.સાયબર ગુનેગારો સતત નવી પદ્ધતિઓ અપનાવી રહ્યા છે. પહેલા, E-Mail અને SMS દ્વારા છેતરપિંડી કરવામાં આવતી હતી. હવે, વોટ્સએપ અને ટેલિગ્રામ જેવા પ્લેટફોર્મ તેમના નવા હથિયાર બની ગયા છે.
I4C કહે છે કે, આવી છેતરપિંડીથી બચવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ એ છે કે સતર્ક રહેવું. રોકાણ કરતા પહેલા બધી માહિતી સ્વતંત્ર રીતે ચકાસો. કોઈપણ લાલચમાં ફસાશો નહીં. આ માહિતી પરિવાર અને મિત્રો સાથે શેર કરો.
યાદ રાખો, જો કોઈ યોજના જોખમ વિના ખુબ વધારે અથવા ‘ગેરંટીકૃત’ નફાનો દાવો કરે છે, તો તે રોકાણની તક નહીં પણ સાયબર છેતરપિંડીનો છટકું હોઈ શકે છે.