દેશમાં હાલમાં ભારે વરસાદ પડી રહ્યો છે. આ વચ્ચે આકાશમાંથી સેટેલાઇટ તસવીરોએ હવામાનશાસ્ત્રીઓની ચિંતા વધારી છે. આ તસવીરો દર્શાવે છે કે અરબી સમુદ્રથી બંગાળની ખાડી સુધીનો દેશનો આશરે 90% ભાગ વાદળોથી છવાયેલો છે. આ ફક્ત વાદળોનો જમાવડો નથી પરંતુ આગામી 6-7 દિવસ મુશળધાર વરસાદ પડવાની સંભાવના છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) અનુસાર, ઓડિશા અને મધ્યપ્રદેશથી લઈને ઉત્તરીય પહાડી રાજ્યો સુધીના પ્રદેશો માટે ‘રેડ’ અને ‘ઓરેન્જ’ એલર્ટ આપવામાં આવ્યું છે.ISROના હવામાન ઉપગ્રહો INSAT-3DR અને INSAT-3DSની તાજેતરની તસવીરો સૂચવે છે કે દેશનો લગભગ 88% થી 92% ભૂપ્રદેશ હાલમાં ગાઢ વાદળોથી ઢંકાયેલો છે. આ આંકડો ચાર દિવસ પહેલા 21-22 જુલાઈના રોજ ટોચ પર હતો, જ્યારે દેશનો 95% ભાગ વાદળોથી ઘેરાયેલો હતો. ત્યારથી થોડો ઘટાડો થયો હોવા છતાં ખતરો ટળ્યો નથી. IMD અનુસાર, આ માત્ર વાદળોની ચાદર નથી, પરંતુ ભારે વરસાદનો સંકેત છે.
આકાશમાંથી ભારતનું હવામાન કેવું દેખાય છે ?
ISROની થર્મલ ઇન્ફ્રારેડની તસવીર મધ્ય ભારત, પૂર્વી ભારત, બંગાળની ખાડી અને ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્યો પર સૌથી ગીચ વાદળ રચનાઓ દર્શાવે છે. ઓડિશા અને આંધ્રપ્રદેશના દરિયાકાંઠાના પ્રદેશો પર વાદળોનો એક વિશાળ સમૂહ રચાયો છે.
હવામાનશાસ્ત્રીઓના મતે, આ પેટર્ન ચોમાસાના ખાડીની સ્થિતિ સૂચવે છે. બંગાળની ખાડીના ઉત્તરપશ્ચિમ પર ઓછા દબાણનો વિસ્તાર રચાયો છે અને આગામી 2-3 દિવસમાં તે વધુ તીવ્ર બનવાની ધારણા છે. આનો અર્થ એ છે કે પૂર્વી ભારત પર વાદળોનું આવરણ સાફ થવાને બદલે વધુ ગાઢ બનશે.
આગામી 7 દિવસમાં ક્યાં અને કેટલો વરસાદ પડવાની શક્યતા ?
IMDની સાત દિવસની આગાહી મુજબ, દેશભરમાં વરસાદ એકસરખો નહીં રહે. આગામી અઠવાડિયા દરમિયાન ઓડિશા, છત્તીસગઢ અને પૂર્વી મધ્યપ્રદેશમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદ પડવાની શક્યતા છે.
મહિનાના અંત સુધી હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ કાશ્મીર અને ઉત્તરાખંડમાં અનેક સ્થળોએ ભારે વરસાદ ચાલુ રહેશે. રાજસ્થાનના દક્ષિણપશ્ચિમ ભાગમાં રચાયેલી લો પ્રેશન સિસ્ટમને કારણે આગામી કેટલાક દિવસો સુધી ગુજરાતમાં રેકોર્ડબ્રેક ભારે વરસાદ ચાલુ રહી શકે છે.
તમિલનાડુ, રાયલસીમા અને આંતરિક કર્ણાટક જેવા દક્ષિણ રાજ્યોમાં હળવો વરસાદ પડશે, આ પ્રદેશો અત્યાર સુધી આ મુખ્ય સિસ્ટમથી મોટાભાગે અપ્રભાવિત રહ્યા છે.
પશ્ચિમ રાજસ્થાન, પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનની સરહદે આવેલા વિસ્તારોમાં શુષ્ક હવાનો પટ્ટો છે, જેના કારણે ત્યાં હવામાન મુખ્યત્વે સ્વચ્છ રહેશે.
વરસાદની તીવ્રતા કેવી રીતે નક્કી થાય છે ?
વૈજ્ઞાનિકો વરસાદની તીવ્રતા માપવા માટે ‘ક્લાઉડ ટોપ બ્રાઇટનેસ ટેમ્પરેચર’ (CTBT)નો ઉપયોગ કરે છે. જેમ જેમ હવા વધે છે, તેમ તેમ તે ઠંડી થતી જાય છે. ઉપગ્રહથી જોવામાં આવે ત્યારે વાદળની ટોચની સપાટી જેટલી ઠંડી દેખાય છે, તેટલું જ તે વાદળ વધુ ઊંચું અને શક્તિશાળી હોય છે.
તાજેતરની CTBT તસવીરો ઓડિશા-આંધ્ર કિનારે અને બંગાળની ખાડી પર સૌથી ઠંડો વાદળો દર્શાવે છે. જે દર્શાવે છે કે આ પ્રદેશોમાં ભારે વરસાદ ઉત્પન્ન કરવા સક્ષમ વાદળો છે.
આ વાદળોનું આવરણ કેટલો સમય રહેશે ?
IMD અનુસાર, બંને લો પ્રેશર સિસ્ટમ એક બંગાળની ખાડી પર અને બીજી રાજસ્થાન પર આગામી 2 થી 3 દિવસ સુધી સક્રિય રહેશે. તેથી, આ મહિનાના અંત સુધી વાદળોનું આવરણ લગભગ 80 થી 90 ટકા રહેશે અને દેશના મોટા ભાગોમાં આગામી થોડા દિવસોમાં વરસાદ બંધ થવાની શક્યતા નથી.