રશિયા અને પાકિસ્તાન મોસ્કોથી ફૈસલાબાદ તથા મોસ્કોથી કરાચી સુધી માલ પરિવહન માટેના રેલ માર્ગો શરૂ કરવા પર કામ કરી રહ્યા છે. રશિયન રાજદૂત અલ્બર્ટ પી. ખોરેવે 8 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ રશિયન અખબાર ઇઝવેસ્તિયા સાથેની વાતચીત દરમિયાન આ માહિતી આપી છે. બંને દિશામાં આ પ્રાયોગિક માલવાહક માર્ગ ચલાવવાની યોજના છે, જેમાં બેલારુસને પણ સામેલ કરવાની શક્યતા તપાસવામાં આવી રહી છે.વર્ષ 2025-2026ની શરૂઆતમાં ભૂરાજકીય તણાવને કારણે આ યોજના ઘણી વખત મુલતવી રહી ચૂકી છે. હાલમાં કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાનું અને માર્ગ પર આવેલા દેશોની રસ ધરાવતી કંપનીઓની ઓળખ કરવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે. આ પગલું રશિયાની પોતાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ છે.
હોર્મુઝ અને બોસ્ફોરસ જેવા દરિયાઈ માર્ગોના મહત્વના સંકુચિત વિસ્તારો પર વધતા જોખમો વચ્ચે મોસ્કો હવે વૈકલ્પિક માર્ગો શોધી રહ્યું છે. રશિયા આ તરફ એટલા માટે પણ આગળ વધી રહ્યું છે કારણ કે કરાચી બંદર હિંદ મહાસાગર સુધી સીધી પહોંચ આપે છે અને તેનાથી રશિયન માલને દરિયાઈ માર્ગોના જોખમોથી બચાવીને પહોંચાડી શકાય છે. પાકિસ્તાન સાથેનો સહયોગ રશિયા માટે ભલે વ્યૂહાત્મક સહયોગ ન હોય, પરંતુ તેનો વ્યવહારુ ફાયદો છે. આ ઝડપી, સસ્તો અને સુરક્ષિત માલ પરિવહનનો માર્ગ છે, જ્યારે ભારત સાથે રશિયાની મિત્રતા હંમેશાં જળવાઈ રહી છે.
ભારતને છોડીને પાકિસ્તાનનો હાથ પકડ્યો?
ભારત અને રશિયા લાંબા સમયથી વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર રહ્યા છે. બંને દેશો ઊર્જા, સંરક્ષણ અને વેપાર ક્ષેત્રે સહયોગ કરે છે. રશિયાએ હિંદ મહાસાગર સુધી રેલ માર્ગની વાત પણ કરી છે, જેમાં તુર્કમેનિસ્તાન, ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન થઈને ભારત સુધી પહોંચવાનો પ્રસ્તાવ સામેલ હતો. આ વ્યાપક યોજનામાં અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન બંનેને મનાવવા પડત. કાબુલની સુરક્ષાની સ્થિતિ અને ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચેનો તણાવ તેને વધુ મુશ્કેલ બનાવે છે. બીજી તરફ, મોસ્કો-કરાચી અને મોસ્કો-ફૈસલાબાદ માર્ગમાં અફઘાનિસ્તાન સામેલ નથી. આવી સ્થિતિમાં આ વધુ વ્યવહારુ અને ઓછા જોખમવાળો વિકલ્પ લાગે છે. એટલે આ એક વ્યવહારુ નિર્ણય લાગે છે. રશિયા ભારત સાથેની મિત્રતા જાળવી રાખીને પણ પોતાના હિતો માટે પાકિસ્તાન સાથે આગળ વધી રહ્યું છે. દરિયાઈ માર્ગોના સંકુચિત વિસ્તારોની સમસ્યાનો સામનો કરવા માટે મોસ્કો ઓછા જોખમવાળા રસ્તા પસંદ કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાનનાં બંદરો રશિયાને અરબ સાગર સુધી પહોંચ આપે છે, જે ઊર્જા અને માલની આયાત-નિકાસ માટે ઉપયોગી છે.