આંબલીયાસણમાં અનુસૂચિત જાતિની યુવતીને મંદિરમાં પ્રવેશથી રોકવાનો આરોપ, ત્રણ સામે એટ્રોસિટી-પોક્સો હેઠળ ફરિયાદ
મહાદેવ મંદિર પાસે યુવતી અને તેની નાની બહેન સાથે ઝપાઝપીનો આક્ષેપ, જાતિસૂચક અપશબ્દો અને જાનથી મારી નાખવાની ધમકી આપ્યાનો ફરિયાદમાં ઉલ્લેખ કરાયો છે. મહેસાણા તાલુકાના આંબલીયાસણમાં અનુસૂચિત જાતિની યુવતીને મંદિર પ્રવેશથી અટકાવવાના આક્ષેપ સાથે ગંભીર પોલીસ ફરિયાદ નોંધાઈ હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
અનુસૂચિત જાતિની યુવતીને મંદિરમાં પ્રવેશ કરતા અટકાવાઈ: 3 આરોપીઓએ અપશબ્દો બોલી કર્યા શારીરિક અડપલાં, મહેસાણાના આંબલીયાસણની ઘટના
અનુસૂચિત જાતિની યુવતીને મંદિરમાં પ્રવેશ કરતા અટકાવાઈ: 3 આરોપીઓએ અપશબ્દો બોલી કર્યા શારીરિક અડપલાં, મહેસાણાના આંબલીયાસણની ઘટના
અનુસૂચિત જાતિની યુવતીને મંદિરમાં પ્રવેશ કરતા અટકાવાઈ: 3 આરોપીઓએ અપશબ્દો બોલી કર્યા શારીરિક અડપલાં, મહેસાણાના આંબલીયાસણની ઘટના
આંબલીયાસણમાં અનુસૂચિત જાતિની યુવતીને મંદિરમાં પ્રવેશથી રોકવાનો આરોપ, ત્રણ સામે એટ્રોસિટી-પોક્સો હેઠળ ફરિયાદ
મહાદેવ મંદિર પાસે યુવતી અને તેની નાની બહેન સાથે ઝપાઝપીનો આક્ષેપ, જાતિસૂચક અપશબ્દો અને જાનથી મારી નાખવાની ધમકી આપ્યાનો ફરિયાદમાં ઉલ્લેખ કરાયો છે. મહેસાણા તાલુકાના આંબલીયાસણમાં અનુસૂચિત જાતિની યુવતીને મંદિર પ્રવેશથી અટકાવવાના આક્ષેપ સાથે ગંભીર પોલીસ ફરિયાદ નોંધાઈ હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
આંબલીયાસણ રેલવે સ્ટેશન નજીક આવેલા મહાદેવ મંદિર પાસે બનેલી આ ઘટનામાં ત્રણ વ્યક્તિઓ સામે ફરિયાદ કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. ફરિયાદ મુજબ યુવતીને મંદિરની અંદર પ્રવેશવા દેવામાં આવી ન હતી અને આ દરમિયાન તેની જાતિને લઈને અપમાનજનક તથા ગાળો આપતી ભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
ફરિયાદમાં એવો પણ આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે યુવતીની નાની બહેન સાથે આરોપીઓએ અયોગ્ય રીતે અડપલાં કર્યા હતા. ત્યારબાદ મામલો ઉગ્ર બનતાં યુવતીઓ સાથે ઝપાઝપી કરવામાં આવી હતી. સમગ્ર ઘટનાક્રમ દરમિયાન આરોપીઓએ ઉશ્કેરાઈને યુવતીઓને જાનથી મારી નાખવાની ધમકી આપી હોવાનો પણ ફરિયાદમાં ઉલ્લેખ હોવાનું સામે આવ્યું છે. જોકે, પોલીસ તપાસ પૂર્ણ થાય અને કોર્ટમાં પુરાવા ચકાસાય ત્યાં સુધી આ તમામ આક્ષેપોને આરોપ તરીકે જ જોવાના રહેશે.
મંદિર પ્રવેશના વિવાદે ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું
પ્રાથમિક રીતે સામે આવેલી ફરિયાદની વિગતો મુજબ ઘટના આંબલીયાસણ સ્ટેશન નજીક આવેલા મહાદેવ મંદિર પરિસરમાં બની હતી. અનુસૂચિત જાતિની યુવતી મંદિર દર્શન માટે ગઈ હતી ત્યારે તેને પ્રવેશતા અટકાવવામાં આવી હોવાનો આક્ષેપ છે. મામલો માત્ર પ્રવેશ રોકવા સુધી મર્યાદિત રહ્યો નહીં પરંતુ બોલાચાલી, જાતિસૂચક અપમાન, અડપલાં, ઝપાઝપી અને ધમકી સુધી પહોંચ્યો હોવાનો ફરિયાદમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
ઘટનામાં યુવતીની નાની બહેનની ઉંમર સગીર હોવાનું માનવામાં આવે છે અને તેની સાથે અયોગ્ય રીતે સ્પર્શ કરવામાં આવ્યો હોવાના આક્ષેપને કારણે પોલીસ ફરિયાદમાં પોક્સો કાયદાની જોગવાઈઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવાયું છે. પોક્સો એટલે કે Protection of Children from Sexual Offences Act, 2012 બાળકોને જાતીય હુમલો, જાતીય સતામણી સહિતના ગુનાઓથી રક્ષણ આપવા માટેનો વિશેષ કાયદો છે અને આવા કેસોની સુનાવણી માટે વિશેષ અદાલતોની વ્યવસ્થા પણ કાયદામાં કરવામાં આવી છે.
એટ્રોસિટી કાયદા હેઠળ કાર્યવાહીનો મુદ્દો
ફરિયાદમાં અનુસૂચિત જાતિની યુવતીને તેની જાતિના સંદર્ભમાં અપમાનિત કરવામાં આવી હોવાના આક્ષેપને પગલે અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમ, 1989 હેઠળ પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. આ કાયદાનો મુખ્ય હેતુ અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિના સભ્યો સામે થતા અત્યાચારના ગુનાઓને રોકવાનો તેમજ પીડિતો અને સાક્ષીઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરવાનો છે. કાયદામાં વિશેષ અદાલત અને પીડિત-સાક્ષીઓના અધિકારો સંબંધિત જોગવાઈઓ પણ છે.
આ કેસમાં કઈ ચોક્કસ કલમો હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે અને આરોપીઓ સામે પોલીસ દ્વારા આગળની કઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે તેની સત્તાવાર વિગતો ઉપલબ્ધ થાય ત્યારે કેસની કાનૂની સ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ થશે. હાલ ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે એટલું ચોક્કસ કહી શકાય છે કે મામલો માત્ર મંદિર પ્રવેશના વિવાદ પૂરતો રહ્યો નથી અને તેમાં જાતિ આધારિત અપમાન તથા સગીર યુવતી સાથેના કથિત અયોગ્ય વર્તન જેવા ગંભીર આક્ષેપો જોડાયા છે.
પોલીસ તપાસમાં હવે શું મહત્વનું રહેશે?
લાંઘણજ પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાયા બાદ ઘટનાની તપાસ દરમિયાન ફરિયાદી યુવતી અને તેની બહેનના નિવેદનો, ઘટનાસ્થળની વિગતો, સંભવિત સાક્ષીઓ, ઉપલબ્ધ સીસીટીવી ફૂટેજ તથા અન્ય પુરાવા મહત્વના બની શકે છે. ખાસ કરીને મંદિર અને રેલવે સ્ટેશન નજીકનો વિસ્તાર હોવાથી આસપાસની દુકાનો, મકાનો અથવા અન્ય સ્થળોએ સીસીટીવી કેમેરા હોય તો તે તપાસમાં ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. પોલીસ દ્વારા આરોપીઓની ભૂમિકા અને ફરિયાદમાં કરાયેલા દરેક આક્ષેપ અંગે અલગથી તપાસ કરવાની રહેશે.
સગીર બાળકી સંબંધિત પોક્સો ફરિયાદમાં તેના નિવેદન અને તેની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી પ્રક્રિયા કાયદાકીય રીતે સંવેદનશીલ હોય છે. પોક્સો કાયદામાં બાળકના નિવેદન, પુરાવાની નોંધણી અને વિશેષ અદાલતની કાર્યવાહી માટે અલગ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. તેથી સગીર બાળકીની ઓળખ જાહેર ન થાય અને તેની ગોપનીયતા જળવાય તે પણ અત્યંત મહત્વનું છે.
મંદિર પ્રવેશ અને સામાજિક સમાનતાનો મોટો પ્રશ્ન
આ ઘટનાના આક્ષેપોનો એક મહત્વનો સામાજિક પાસો મંદિર પ્રવેશ સાથે જોડાયેલો છે. ભારતના બંધારણીય માળખામાં જાતિના આધારે ભેદભાવ સામે સ્પષ્ટ રક્ષણ આપવામાં આવ્યું છે અને અનુસૂચિત જાતિ તથા અનુસૂચિત જનજાતિના લોકો સામે અત્યાચાર અટકાવવા માટે વિશેષ કાયદો અમલમાં છે. આવા કિસ્સામાં પોલીસ તપાસ માત્ર મારામારી કે ધમકીના આક્ષેપો સુધી મર્યાદિત ન રહે પરંતુ ફરિયાદમાં જણાવવામાં આવેલા જાતિ આધારિત વર્તન અને તેના સંદર્ભની પણ નિષ્પક્ષ તપાસ કરે તે જરૂરી બને છે.
સાથે જ, કોઈ વ્યક્તિ સામે ફરિયાદ નોંધાય તે અને તે વ્યક્તિ ગુનેગાર સાબિત થાય તે બે અલગ કાનૂની તબક્કા છે. આંબલીયાસણની ઘટનામાં પણ આરોપીઓ સામે કરવામાં આવેલા આક્ષેપોની પોલીસ તપાસ બાદ પુરાવાના આધારે કાયદેસરની પ્રક્રિયા આગળ વધશે. હાલ આરોપીઓનો પક્ષ અથવા ઘટનાનું સ્વતંત્ર પોલીસ વર્ઝન જાહેરમાં ઉપલબ્ધ ન હોવાથી તેને પણ ધ્યાનમાં લેવું જરૂરી છે.
આ ઘટના ફરી એકવાર એ પ્રશ્ન સામે લાવે છે કે ધાર્મિક સ્થળો સહિત જાહેર જીવનમાં કોઈ વ્યક્તિ સાથે જાતિના આધારે ભેદભાવના આક્ષેપો ઊભા થાય ત્યારે કાયદો કેવી રીતે અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકાય. ફરિયાદમાં કરવામાં આવેલા આક્ષેપો સાચા છે કે નહીં તેનો અંતિમ નિર્ણય તપાસ અને ત્યારબાદની ન્યાયિક પ્રક્રિયા કરશે, પરંતુ પીડિત પક્ષને સુરક્ષા, નિષ્પક્ષ તપાસ અને કાયદાકીય હક મળે તે સમગ્ર પ્રક્રિયાનું મહત્વનું પાસું છે.
