લશ્કર-એ-તૈયબાના સરગના અને ખૂંખાર આતંકવાદી હાફિઝ મુહમ્મદ સઈદ પર સકંજો કસાતો જઈ રહ્યો છે. વર્ષ 2025ના પહેલગામ આતંકી હુમલાના મામલે ભારતે હાફિઝ સઈદ વિરુદ્ધ કાયદાકીય કાર્યવાહી ઝડપી બનાવી છે. રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA) હવે વિશેષ અદાલત દ્વારા જાહેર કરાયેલા બિનજામીનપાત્ર વોરંટ બાદ સઈદને લાહોરમાં અદાલતનું સમન્સ રાજદ્વારી માધ્યમથી પહોંચાડવાની પ્રક્રિયા આગળ વધારી રહી છે.(MEA) દ્વારા પાકિસ્તાન મોકલવામાં આવશે.
NIAએ જુલાઈ 2026માં દાખલ કરેલી પૂરક ચાર્જશીટમાં હાફિઝ સઈદને પહેલગામ હુમલાના કાવતરામાં સામેલ ગણાવીને આરોપી બનાવ્યો છે. એજન્સીએ તેને વ્યક્તિગત રીતે અને લશ્કર-એ-તૈયબા તથા ધ રેઝિસ્ટન્સ ફ્રન્ટ (TRFના સરગના તરીકે નામિત કર્યો છે. ચાર્જશીટમાં તેના પર ભારત વિરુદ્ધ કાવતરું ઘડવા અને યુદ્ધ છેડવામાં ભૂમિકા ભજવવાના આરોપ લગાવવામાં આવ્યા છે. ત્યારબાદ જમ્મુની વિશેષ NIA અદાલતે જુલાઈમાં હાફિઝ સઈદ વિરુદ્ધ બિનજામીનપાત્ર વોરંટ જાહેર કર્યું હતું. હવે સમન્સ પહોંચાડવાની પ્રક્રિયાને આ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. તેનો ઉદ્દેશ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે સઈદને અદાલત સમક્ષ હાજર થવાની ઔપચારિક તક આપવામાં આવી હતી. જો તે સમન્સ છતાં અદાલતમાં હાજર ન થાય અને નિર્ધારિત કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ જાય, તો તેની વિરુદ્ધ આગળની કાર્યવાહીનો માર્ગ ખુલી શકે છે.
ગેરહાજરીમાં સુનાવણીનો માર્ગ
ભારત નવા ફોજદારી કાયદા હેઠળ એવા મામલામાં કાયદાકીય પ્રક્રિયા આગળ વધારવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે, જેમાં આરોપી દેશની બહાર હોય અને તેની ધરપકડ અથવા પ્રત્યાર્પણ શક્ય ન બની રહ્યું હોય. ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS)ની કલમ 356માં જાહેર કરાયેલા ગુનેગાર વિરુદ્ધ કેટલીક નિર્ધારિત શરતો હેઠળ તેની ગેરહાજરીમાં તપાસ, સુનાવણી અથવા ચુકાદો આપવાની જોગવાઈ છે. સરકારનો ભાર એ વાત પર છે કે સઈદ વિરુદ્ધ ગેરહાજરીમાં કેસ શરૂ કરતા પહેલા તમામ જરૂરી કાયદાકીય ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ કરવામાં આવે. લાહોરમાં અદાલતનું સમન્સ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ આ પ્રક્રિયાનો જ એક ભાગ છે. આનાથી ભારત પાસે આ સત્તાવાર રેકોર્ડ પણ રહેશે કે તેણે આરોપીને ભારતીય ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં સામેલ થવાની તક આપવા માટે ઉપલબ્ધ કાયદાકીય અને રાજદ્વારી માધ્યમોનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
પાકિસ્તાન પર વધી શકે છે દબાણ
લશ્કર સરગના હાફિઝ સઈદ વિરુદ્ધ પહેલગામ હુમલા મામલે મજબૂત ન્યાયિક રેકોર્ડ તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયાની અસર ભારત-પાકિસ્તાન સંબંધો અને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર પણ પડી શકે છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ પગલું આતંકવાદ વિરુદ્ધ ભારતની કાર્યવાહીને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર મજબૂત બનાવી શકે છે. ખાસ કરીને આતંકવાદ માટે નાણાંકીય મદદ અને ફાઇનાન્શિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (FATF) સાથે જોડાયેલી ચર્ચામાં પણ તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. ભારત લાંબા સમયથી પાકિસ્તાન પર આરોપ લગાવતું આવ્યું છે કે તેની ધરતી પર રહેલા આતંકવાદી સરગનાઓ વિરુદ્ધ પૂરતી કાર્યવાહી કરવામાં આવતી નથી. પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે હાફિઝ સઈદ આતંકવાદ માટે નાણાંકીય મદદ સાથે જોડાયેલા મામલામાં દોષિત ઠર્યા બાદ કસ્ટડીમાં છે. તેમ છતાં ભારતીય એજન્સીઓ તેને પહેલગામ હુમલા સહિતના વ્યાપક આતંકવાદી કાવતરાઓ સાથે જોડતી રહી છે.
ભારતનો શું છે પ્લાન?
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, હાલની પ્રક્રિયાનો વ્યાપક ઉદ્દેશ એવા કાયદાકીય અવરોધોને દૂર કરવાનો છે, જેનો ફાયદો વિદેશમાં રહેતા અથવા ન્યાયિક પ્રક્રિયાથી બચી રહેલા આતંકવાદના આરોપીઓને મળી શકે છે. હાફિઝ સઈદને સમન્સ પહોંચાડવાથી લઈને આગળની સંભવિત કાર્યવાહી સુધી ભારત એ સુનિશ્ચિત કરવા માગે છે કે પહેલગામ હુમલાના મામલે દરેક જરૂરી કાયદાકીય પગલું રેકોર્ડ પર હોય. ત્યારબાદ જો તે અદાલત સમક્ષ હાજર ન થાય, તો BNSS હેઠળ તેની ગેરહાજરીમાં કેસની કાર્યવાહી આગળ વધારવા માટેનો આધાર તૈયાર થઈ શકે છે.