ભારતમાં ખાંડના વધતા ભાવ તહેવારોની મોસમ શરૂ થાય તે પહેલાં જ વિશ્વભરના ખાદ્ય પદાર્થોને કડવું બનાવી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોનો દાવો છે કે ઇથેનોલના કારણે ખાંડના ભાવમાં કોઈ વધારો કરવામાં આવી નથી રહ્યું. પરંતુ ખાંડની અછત ઊભી થઈ છે. આ જ કારણ છે કે ખાંડ નિકાસ કરતો દેશ હવે ખાંડની આયાત કરી રહ્યો છે.
નિષ્ણાતોના મતે, ખાંડના વર્તમાન ભાવમાં વધારો પરિબળોના સંયોજનને કારણે છે.
અપેક્ષા કરતાં ઓછું ઉત્પાદન, તહેવારોની મોસમ પહેલા માંગમાં વધારો, હવામાનને કારણે શેરડીના પાકને નુકસાન, વૈશ્વિક ખાંડ પુરવઠાની અછત અને ઉદ્યોગના ચોક્કસ ક્ષેત્રો દ્વારા સંગ્રહખોરી સામેલ હોઈ શકે છે.
શેરડીનો પાક રોગથી પ્રભાવિત
શેરડી ઉત્પાદક રાજ્યો દ્વારા આશરે 343 LMT ના પ્રારંભિક અંદાજની તુલનામાં, ચાલુ સિઝનમાં ખાંડનું ઉત્પાદન લગભગ 306 લાખ મેટ્રિક ટન (LMT) રહેવાની ધારણા છે. શેરડીનો પાક રેડ રોટ અને ટોપ બોરર રોગથી પ્રભાવિત થયો છે. વધુમાં અકાળ અને વધારે વરસાદને કારણે પાણી ભરાઈ જવાથી પાકને પણ નુકસાન થયું છે. જોકે નિષ્ણાતોનો દાવો છે કે અપેક્ષા કરતા ઓછું ઉત્પાદન હોવા છતાં દેશમાં ઓક્ટોબરમાં નવી પિલાણ સીઝન (ખાંડની ફેક્ટરીઓમાં શેરડીમાંથી ખાંડ કે રસ કાઢવાનો સમય) શરૂ થાય ત્યાં સુધી સ્થાનિક માંગને પહોંચી વળવા માટે પૂરતો ખાંડનો ભંડાર છે.
ખાંડના ભાવમાં વધારો ફક્ત ભારત પૂરતો જ મર્યાદિત નથી. ખાંડનું સંકટ હવે વિશ્વભરમાં દેખાઈ રહ્યું છે. વિશ્વના સૌથી મોટા શેરડી ઉત્પાદક બ્રાઝિલમાં પણ ખાંડનું સંકટ વધુ ઘેરું બની રહ્યું છે. યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફોરેન એગ્રીકલ્ચરલ સર્વિસના ડેટા અનુસાર, બ્રાઝિલ વિશ્વના શેરડીના 24% ઉત્પાદન કરે છે. ત્યારબાદ ભારત 16% ઉત્પાદન કરે છે.
બ્રાઝિલ ઇથેનોલનું ઉત્પાદન વધારી રહ્યું છે
બ્રાઝિલ તેના શેરડીને ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે વાળી રહ્યું છે. જેના કારણે બ્રાઝિલમાં ખાંડનું સંકટ સર્જાયું છે. બ્રાઝિલની રાષ્ટ્રીય સપ્લાય કંપની, કોનાબ અનુસાર, ખાંડના ઉત્પાદનમાં આશરે 3% ઘટાડો થવાની ધારણા છે. જેનો અર્થ છે કે આ વર્ષે બ્રાઝિલમાં ખાંડનું ઉત્પાદન આશરે 43 મિલિયન ટન ઓછું રહેવાનો અંદાજ છે. બીજું કારણ અલ નીનો ઘટના છે. જેણે વિલંબિત વરસાદ અને વધતા તાપમાનને કારણે મધ્ય અને દક્ષિણ બ્રાઝિલમાં શેરડીના ઉત્પાદનને અસર કરી છે. આનો અર્થ એ થયો કે બ્રાઝિલમાં જે વિશ્વભરમાં ખાંડનું નિકાસ કરે છે, ખેડૂતોનું ઇથેનોલ તરફ વળવું વૈશ્વિક ખાંડ પુરવઠા શૃંખલા પર અસર કરી રહ્યું છે.
અલ નીનો ખાંડ ઉત્પાદક પ્રદેશો પર નકારાત્મક અસર કરી રહ્યો છે
જ્યારે હવામાનના કારણે અન્ય દેશોમાં ખાંડના ભાવમાં વધારો થવાની સંભાવના છે, ત્યારે વેલોર ઇન્ટરનેશનલ અહેવાલ આપે છે કે આ વર્ષે સક્રિય અલ નીનો ખાંડ ઉત્પાદક પ્રદેશો પર નકારાત્મક અસર કરી રહ્યો છે. હવામાનના પરિવર્તનથી ભારત અને થાઇલેન્ડ જેવા શેરડી ઉત્પાદક પ્રદેશોને અસર કરી રહ્યું છે. થાઇલેન્ડ જે વિશ્વના શેરડીના 6% ઉત્પાદન કરે છે, તેના પર આવતા અઠવાડિયાથી શરૂ થતા હવામાનની નકારાત્મક અસર પડશે. અલ નીનોને કારણે વરસાદમાં ઘટાડો થવાની ધારણા છે.
શું બ્રાઝિલ ઇથેનોલ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે?
ભારત, યુરોપિયન યુનિયન (EU) અને થાઇલેન્ડને પ્રતિકૂળ હવામાન પરિસ્થિતિઓ માટે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ પ્રદેશોમાં ગણવામાં આવે છે. દરમિયાન, ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ બ્રાઝિલ જેવા ખાંડ ઉત્પાદક દેશોને શેરડીના ઉત્પાદનમાંથી ઇથેનોલ ઉત્પાદન તરફ વાળવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યા છે. બ્રાઝિલે જુલાઈના અંતમાં ફરજિયાત ઇથેનોલ મિશ્રણ દર વધારીને 32% કર્યો, જે એક મહિના પહેલા 30% અને એક વર્ષ પહેલા 27% હતો. આનાથી ખાંડની ઉપલબ્ધતામાં વધુ ઘટાડો થઈ શકે છે, જેનાથી વૈશ્વિક માંગ પર વધુ દબાણ આવી શકે છે.