સુગંધીદાર ચંદનનું ઝાડ અને તેના પર લપેટાયેલા સાપને લઈને આપણા સમાજમાં અનેક વાર્તાઓ અને માન્યતાઓ પ્રચલિત છે. સામાન્ય રીતે લોકો એવું માનતા હોય છે કે ચંદનની મનમોહક સુગંધ સાપને પોતાની તરફ આકર્ષિત કરે છે અને તેના કારણે જ સાપ ચંદનના ઝાડ પર વસવાટ કરે છે. જોકે, આ વાત સંપૂર્ણપણે સાચી નથી અને સુગંધવાળી માન્યતા માત્ર એક ભ્રમ છે. સાપ ચંદનના ઝાડ તરફ આકર્ષાય છે તેની પાછળ ચંદનની ખુશબૂ નહીં, પરંતુ કેટલાક ખાસ વૈજ્ઞાનિક કારણો જવાબદાર છે.
શરીરનું તાપમાન જાળવવા અને ગરમીથી બચવા ઠંડકની શોધ
સાપ ચંદનના ઝાડ પર વધારે જોવા મળે છે તેનું પહેલું અને મુખ્ય કારણ ઝાડનું તાપમાન અને ઠંડક છે. સાપ પોતાના શરીરનું તાપમાન જાતે નિયંત્રિત કરી શકતા નથી, જેથી પોતાના લોહીને ઠંડુ રાખવા તેઓ હંમેશાં એવી જગ્યા શોધે છે જ્યાં વાતાવરણ ઠંડુ હોય. ચંદનનું ઝાડ અને તેની આસપાસનું વાતાવરણ અન્ય વૃક્ષો કરતાં વધુ ઠંડક ધરાવતું હોવાથી, ગરમીથી બચવા માટે સાપ ચંદનના ઝાડને આશ્રયસ્થાન તરીકે પસંદ કરે છે. આ ઉપરાંત, ચંદનનું ગાઢ વૃક્ષ અને તેની આસપાસની ઠંડી માટી સાપને છુપાવા માટે સુરક્ષિત સ્થાન પૂરું પાડે છે.
સરળતાથી મળી રહેતો શિકાર અને ખોરાક
ચંદનના ઝાડ પર સાપ હોવાનું બીજું મહત્ત્વનું કારણ ત્યાં સરળતાથી મળી રહેતો શિકાર છે. ચંદનની આસપાસ રહેતી ઠંડકના કારણે ત્યાં ઉંદર, દેડકા અને અન્ય નાના જીવજંતુઓ પણ વધુ પ્રમાણમાં વસવાટ કરે છે. આ જીવજંતુઓ સાપનો મુખ્ય ખોરાક હોવાથી, સાપ પોતાના ભોજન અને શિકારની શોધમાં ચંદનના ઝાડની આસપાસ જ રહેવાનું વધારે પસંદ કરે છે, જેથી તેમને વગર મહેનતે ખોરાક મળી રહે.
સુગંધ નહીં પણ જીભ વડે મેળવે છે તાપમાનનો અનુભવ
વૈજ્ઞાનિક રીતે ચંદનની સુગંધ સાપને આકર્ષે છે તે વાતનું કોઈ પ્રમાણ નથી. સાપની સુંઘવાની શક્તિ માણસો જેવી હોતી નથી; તેઓ પોતાની જીભ વડે ગંધ પારખે છે અને તાપમાનનો અનુભવ કરે છે. તેથી ચંદનની સુગંધથી સાપ આકર્ષિત થાય છે તે માત્ર એક લોકવાયકા છે. વાસ્તવમાં, ઝાડનું ઠંડુ તાપમાન, સુરક્ષિત વાતાવરણ અને શિકારની સરળતા જ સાપને ચંદનના ઝાડ તરફ ખેંચી લાવે છે.