અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ (Trump) એ રશિયન ડીઝલની ખરીદી પરનો પ્રતિબંધ 7 એપ્રિલ 2027 સુધી હટાવી દીધો છે. હવે અમેરિકા રશિયા પાસેથી ડીઝલ ખરીદી શકશે. રશિયાએ 2022માં યુક્રેન પર હુમલો કર્યો હતો, ત્યાર બાદ અમેરિકાએ રશિયન તેલ પર પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા.
આ નિર્ણય એવા સમયે લેવાયો છે, જ્યારે ઈરાન યુદ્ધ બાદ અમેરિકામાં ડીઝલના ભાવ વધ્યા છે.
હાલ ત્યાં ડીઝલ આશરે 6.28 ડોલર પ્રતિ ગેલન વેચાય છે, જ્યારે યુદ્ધ પહેલાં તેનો ભાવ લગભગ 3.70 ડોલર હતો.
ચૂંટણી પહેલાં ભાવ કાબૂમાં લાવવાનું દબાણ
અમેરિકામાં 3 નવેમ્બરે મિડટર્મ ચૂંટણી (Midterm Elections) યોજાવાની છે. એવામાં બળતણના વધતા ભાવ ટ્રમ્પ પ્રશાસન માટે પડકાર બન્યા છે. ભાવ ઘટાડવા માટે ટ્રમ્પ તેલ અને ડીઝલનો પુરવઠો વધારવા જેવાં પગલાં લઈ રહ્યા છે.
ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે રશિયા તરત 3 લાખ ટનથી વધુ ડીઝલ મોકલશે. ત્યાર બાદ નવેમ્બરમાં 5 લાખ ટન અને પછી 10 લાખ ટન ડીઝલનો પુરવઠો થશે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, બધું બરાબર રહ્યું તો આગળ જતાં 30 લાખ ટન ડીઝલ પણ મોકલાઈ શકે છે. વ્હાઇટ હાઉસમાં પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં ટ્રમ્પે પુતિનનો આભાર માન્યો અને કહ્યું કે નીચા ભાવ, ખાસ કરીને અમેરિકી ખેડૂતો, પશુપાલકો અને ટ્રક ડ્રાઇવરો માટે, તેમની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે.
આ નિર્ણય સામે યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કી (Zelensky) એ નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. તેમણે કહ્યું કે તેનાથી રશિયાને પૈસા મળશે અને રશિયા તેનો ઉપયોગ યુક્રેન વિરુદ્ધ કરશે. ઝેલેન્સ્કીના મતે, આ સોદાથી પુતિનની યુદ્ધ લડવાની તાકાત વધશે, રશિયાને યુદ્ધ લંબાવવામાં મદદ મળશે અને તે વધુ આક્રમક હુમલા કરી શકશે.
ઝેલેન્સ્કીનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે, જ્યારે યુક્રેનના વાટાઘાટકારો યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે અમેરિકાના ફ્લોરિડામાં અધિકારીઓ સાથે વાતચીત કરી રહ્યા હતા.
એક્સપર્ટ બોલ્યા, ભાવ પર બહુ ફરક નહીં પડે
ઈરાન યુદ્ધને કારણે દુનિયાભરમાં તેલના ભાવ (Oil Price) વધ્યા છે. જોકે શુક્રવારે ટ્રમ્પની જાહેરાત પછી ડીઝલના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો. એનર્જી એક્સપર્ટ ક્લેટન સીગલના મતે, આ સમજૂતીથી ભાવ પર બહુ અસર પડવાની આશા નથી, પરંતુ રશિયા અને પુતિનને તેનો મોટો ફાયદો થશે.
બીજા એક્સપર્ટ માઇકલ લિંચે આ સમજૂતીની તુલના ડૂબતા જહાજ સાથે કરી. તેમના મતે, અમેરિકા રશિયા પાસેથી ડીઝલ ખરીદશે તો રશિયાના હાલના ગ્રાહકો બીજા દેશો પાસેથી ડીઝલ ખરીદવા લાગશે, એટલે ભાવમાં કોઈ ઘટાડો નહીં થાય.
ઈરાન યુદ્ધ અંગે Trumpનો દાવો
ક્રેમલિનના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાન યુદ્ધનો ઉકેલ લાવવાના પ્રયાસોમાં રશિયાની ભૂમિકાનું ટ્રમ્પ સ્વાગત કરે છે. ન્યૂયોર્કના સિરાક્યુઝમાં ચૂંટણી રેલીમાં ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઈરાન સાથે યુદ્ધ પૂરું થતાં જ તેલના ભાવ ઝડપથી ઘટશે. તેમણે દાવો કર્યો કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી આજે યુદ્ધ પહેલાં કરતાં વધુ તેલ પસાર થઈ રહ્યું છે અને અમેરિકાનું તેના પર પૂરું નિયંત્રણ છે. તેમણે તેલ રિફાઇનરીઓ અને છૂટક વિક્રેતાઓને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ તરત ઘટાડવા કહ્યું.
ભારત પર 100 ટકા ટેરિફનો કાયદો
ખાસ વાત એ છે કે સપ્ટેમ્બરમાં જ ટ્રમ્પે એવા કાયદા પર સહી કરી હતી, જે હેઠળ રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદનાર ભારત અને ચીન જેવા દેશો પર 100 ટકા સુધી ટેરિફ (Tariff) લગાવી શકાય છે. એટલે કે એક તરફ અમેરિકા પોતે રશિયા પાસેથી ડીઝલ ખરીદવાનો રસ્તો ખોલી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ રશિયન તેલ ખરીદનારા દેશો પર ટેરિફની તલવાર લટકી રહી છે.