ભારતીય શેરબજારમાં સતત ઉતાર-ચઢાવ અને વેચવાલી વચ્ચે રોકાણકારોની ચિંતા વધી રહી છે. વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધી વિદેશી રોકાણકારો (Foreign Investors) ભારતીય શેરબજારમાંથી ₹4 લાખ કરોડથી વધુની રકમ પાછી ખેંચી ચૂક્યા હોવાનો અહેવાલ છે. માત્ર છેલ્લા 9 દિવસમાં જ અંદાજે ₹60 હજાર કરોડના શેર વેચવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ સ્થિતિમાં નાના અને છૂટક રોકાણકારો (Retail Investors)ની નજર હવે સરકારનાં આગામી પગલાં પર ટકેલી છે.
બજાર પર વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલીનું દબાણ
ભારતીય શેરબજારમાં ઘટાડા પાછળ વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII)ની સતત વેચવાલી મુખ્ય કારણોમાંનું એક ગણાય છે. વિદેશી રોકાણકારો મોટા પ્રમાણમાં શેર વેચે ત્યારે બજારમાં પુરવઠો વધે છે અને શેરના ભાવ પર દબાણ આવી શકે છે. જોકે, બજારની ચાલ પર વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ, કંપનીઓના પરિણામો અને આર્થિક સંકેતોની પણ અસર પડે છે.
અહેવાલ મુજબ, નિફ્ટી (Nifty) પોતાના સર્વોચ્ચ સ્તરથી 15 ટકાથી વધુ નીચે સરકી ચૂક્યો છે. બીજી તરફ, સ્થાનિક રોકાણકારો સીધા શેર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Mutual Funds) મારફતે બજારમાં નાણાં રોકી રહ્યા છે, જેના કારણે બજારને અમુક અંશે ટેકો મળી રહ્યો છે.
વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય બજારથી કેમ દૂર થઈ રહ્યા છે?
વિદેશી રોકાણકારોની નારાજગી પાછળ અનેક કારણો દર્શાવવામાં આવી રહ્યાં છે. તેમાં શેરબજાર પર લાગતા કરવેરા, રૂપિયાની નબળાઈ અને અમેરિકામાં મળતું આકર્ષક વળતર મુખ્ય છે.
ભારતમાં લાંબા ગાળાના મૂડીલાભ કર (LTCG)નો દર 12.5 ટકા અને ટૂંકા ગાળાના મૂડીલાભ કર (STCG)નો દર 20 ટકા હોવાનો લેખમાં ઉલ્લેખ છે. આ ઉપરાંત ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O) પર સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT)માં થયેલા વધારાથી પણ ટ્રેડિંગનો ખર્ચ વધી શકે છે.
નબળો રૂપિયો પણ રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય
ડોલરની સરખામણીએ ભારતીય રૂપિયો નબળો પડે ત્યારે વિદેશી રોકાણકારોને તેમના રોકાણનું ડોલરમાં રૂપાંતર કરતી વખતે નુકસાન થઈ શકે છે. એટલે ભારતીય શેરોના ભાવ સ્થિર રહે અથવા થોડા વધે તો પણ રૂપિયાના ઘટાડાને કારણે તેમનું કુલ વળતર ઘટી શકે છે.
બીજી તરફ, અમેરિકામાં ઊંચા વ્યાજદર અને સરકારી બોન્ડમાંથી મળતા વળતરને કારણે વિદેશી રોકાણકારો માટે ત્યાં નાણાં રોકવાનું વધુ આકર્ષક બની શકે છે. પરિણામે તેઓ જોખમ ધરાવતા ભારતીય શેરબજારમાંથી નાણાં પાછાં ખેંચવાનું પસંદ કરી શકે છે.
બજારને સંભાળવા સરકાર શું કરી શકે?
આ સ્થિતિમાં સરકાર પાસે વિદેશી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ જીતવા માટે કરવેરાની નીતિની સમીક્ષા, રોકાણને સરળ બનાવતા સુધારા અને રૂપિયાની સ્થિરતા માટે અસરકારક પગલાં લેવાની અપેક્ષા વ્યક્ત થઈ રહી છે. ખાસ કરીને LTCG, STCG અને F&O પરના STT જેવા મુદ્દાઓની સમીક્ષા કરવાની માંગ ઊઠી રહી છે.
જોકે, કરવેરામાં ફેરફાર કરવાથી જ વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી અટકી જશે તેની ખાતરી નથી. વૈશ્વિક વ્યાજદર, કંપનીઓની કમાણી અને ભારતના બજારનું મૂલ્યાંકન પણ મહત્વ ધરાવે છે.
નાના રોકાણકારોનો વિશ્વાસ જાળવવો જરૂરી
છેલ્લાં વર્ષોમાં સ્થાનિક રોકાણકારોએ શેરબજારમાં નોંધપાત્ર ભાગીદારી વધારી છે. પરંતુ બજારમાં સતત ઘટાડો થાય તો તેમની બચત અને રોકાણના મૂલ્ય પર અસર પડી શકે છે. તેથી રોકાણકારો માટે લાંબા ગાળાની નીતિગત સ્થિરતા, પારદર્શિતા અને યોગ્ય જોખમ વ્યવસ્થાપન જરૂરી છે.
હાલની સ્થિતિમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી વચ્ચે સ્થાનિક રોકાણકારોનો વિશ્વાસ કેવી રીતે જાળવી શકાય. બજારને સ્થિર કરવા માટે સરકાર અને નીતિ ઘડનારાઓનાં આગામી પગલાં પર હવે સૌની નજર રહેશે.