દિલ્હીમાં ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને મતદાર યાદીની ખાસ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા (Special Intensive Revision -SIR) સામે ચાલી રહેલા વિરોધ વચ્ચે અમદાવાદમાં પણ વિરોધ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. મળતી માહિતી અનુસાર, વિદ્યાર્થીઓ, યુવાનો અને નાગરિકો સહિત વિવિધ વિદ્યાર્થી, યુવા અને સામાજિક સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓએ મતદાર યાદીમાંથી નામો કમી કરવાના મુદ્દે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.
વિરોધ કરી રહેલા લોકોની મુખ્ય માગ એ હતી કે મતદાર યાદીમાંથી કથિત રીતે ખોટી રીતે દૂર કરાયેલાં નામો પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવે અને કોઈપણ પાત્ર નાગરિકનો મતાધિકાર છીનવાય નહીં તેની ખાતરી કરવામાં આવે. આ ઉપરાંત મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા અને ધરપકડની માગ પણ રજૂ કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. આ માગો વિરોધ કરી રહેલા સંગઠનોના વલણને દર્શાવે છે; તેમની પાછળના આક્ષેપોની સ્વતંત્ર ચકાસણી જરૂરી છે.
એમ.જે. લાઇબ્રેરી વિસ્તારમાં પોલીસનો ચુસ્ત બંદોબસ્ત
અમદાવાદના એલિસબ્રિજ વિસ્તારમાં આવેલી એમ.જે. લાઇબ્રેરી પાસે સાંજે 6:30થી રાત્રે 8:30 વાગ્યા સુધી વિરોધ કાર્યક્રમ યોજવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે, કાર્યક્રમ માટે પોલીસની પરવાનગી મળી ન હોવાની માહિતી સામે આવી હતી. તેના પગલે કાર્યક્રમના સ્થળની આસપાસ પોલીસનો બંદોબસ્ત ગોઠવાયો હતો અને વિસ્તાર પોલીસ છાવણીમાં ફેરવાયો હોવાની વિગતો મળી છે.
આ ઘટનાની પૃષ્ઠભૂમિમાં ગુજરાતમાં દિલ્હી જવા ઇચ્છતા કેટલાક કાર્યકરોને અટકાયતમાં લેવા અથવા ઘરમાં નજરકેદ રાખવા અંગેના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે. મીડિયા અહેવાલો મુજબ કેટલાક કાર્યકરોએ એવો આક્ષેપ કર્યો હતો કે તેમને દિલ્હી ખાતેના વિરોધમાં ભાગ ન લેવા અંગે લેખિત બાંહેધરી આપવા દબાણ કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે, પોલીસ તરફથી આ કાર્યવાહી અંગેનો સંપૂર્ણ સત્તાવાર ખુલાસો અહેવાલમાં ઉપલબ્ધ નહોતો.
સ્થાનિક સ્તરે મળેલી પ્રાથમિક માહિતી મુજબ, વિરોધમાં ભાગ લેવા આવેલી બે મહિલાઓને અટકાયતમાં લેવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, તેમની ઓળખ, અટકાયતનું ચોક્કસ કારણ, કયા પોલીસ સ્ટેશનમાં લઈ જવાઈ અને ત્યારબાદ તેમને મુક્ત કરવામાં આવી કે નહીં તે અંગે સ્વતંત્ર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી. આ વિગતો અંગે પોલીસનું સત્તાવાર નિવેદન મળવું જરૂરી છે.
વિરોધ પ્રદર્શનને લઈને એક તરફ સંગઠનો મતદાર યાદી અને મતાધિકારના મુદ્દે પોતાની માગણીઓ રજૂ કરવા માગે છે, જ્યારે બીજી તરફ જાહેર સ્થળે કાર્યક્રમ યોજવા માટેની પરવાનગી અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવાની જવાબદારી પોલીસ પાસે છે. આ પરિસ્થિતિમાં પોલીસની કાર્યવાહી કયા કાનૂની આધાર પર કરવામાં આવી અને આયોજકોને પરવાનગી કેમ ન મળી, તેવા પ્રશ્નો પણ મહત્ત્વના બને છે.
SIR પ્રક્રિયા શું છે અને મતદારો માટે શું મહત્ત્વ છે?
SIR એટલે મતદાર યાદીની ખાસ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા. તેનો હેતુ મતદાર યાદીમાં રહેલી વિગતોની ચકાસણી અને યાદીને સુધારવાનો છે. જોકે, પ્રક્રિયા દરમિયાન કોઈ પાત્ર મતદારનું નામ દૂર થઈ ગયું હોવાની ફરિયાદ હોય, તો તેની તપાસ અને યોગ્ય સુધારણા કરાવવી જરૂરી છે.
ચૂંટણી પંચના મતદાર સેવા પોર્ટલ પર મતદાર યાદીમાં નામ શોધવાની, અરજીની સ્થિતિ તપાસવાની અને ફરિયાદ નોંધાવવાની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે. અમદાવાદ જિલ્લા વહીવટીતંત્રે પણ SIR-2026 અંતર્ગત વિવિધ વિધાનસભા બેઠકો માટે સંબંધિત યાદીઓ અને નામ તપાસવાની માહિતી પ્રકાશિત કરી છે.
જે મતદારોને પોતાનું નામ યાદીમાં ન દેખાય, તેઓએ પહેલાં સત્તાવાર પોર્ટલ પર વિગતો તપાસવી જોઈએ અને ત્યારબાદ જરૂરી દસ્તાવેજો સાથે ચૂંટણી અધિકારી સમક્ષ રજૂઆત કરવી જોઈએ. મતદાર યાદીમાં નામ ન હોવાના દરેક કિસ્સાને ઇરાદાપૂર્વકની ગેરરીતિ ગણાવી શકાય નહીં; તે માટે વ્યક્તિગત વિગતો અને સંબંધિત રેકોર્ડની તપાસ જરૂરી છે.
હવે પોલીસ અને ચૂંટણી તંત્રના જવાબ પર નજર
અમદાવાદમાં આયોજિત વિરોધ, પોલીસની પરવાનગીનો મુદ્દો અને મહિલાઓની કથિત અટકાયત અંગે હવે સત્તાવાર સ્પષ્ટતા મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે. આયોજકોની માગણીઓ, પોલીસનું વલણ અને મતદાર યાદી અંગેની ફરિયાદોનો ઉકેલ- આ ત્રણેય બાબતો આગળની સ્થિતિ નક્કી કરવામાં ભૂમિકા ભજવી શકે છે.