અમેરિકાના દક્ષિણ કેરોલિનામાં આવેલી એક મહત્વપૂર્ણ ન્યુક્લિયર લેબમાં આગ લાગવાની ઘટનાથી ખળભળાટ મચી ગયો હતો. એકેન શહેર નજીક આવેલી સવાન્ના રિવર સાઇટ (SRS) સંકુલની સવાન્ના રિવર નેશનલ લેબોરેટરીમાં આગ લાગતાં કટોકટી જાહેર કરવામાં આવી હતી. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આગ સાંજે 5:39 વાગ્યે લાગી હતી અને તેને બુઝાવવા માટે તાત્કાલિક કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી.લગભગ બે કલાકની જહેમત બાદ આગ પર કાબૂ મેળવી લેવામાં આવ્યો હતો. ઘટનાને પગલે સુરક્ષાના ભાગરૂપે લેબોરેટરીના પ્રવેશદ્વારો બંધ કરવામાં આવ્યા હતા અને આસપાસના વિસ્તારમાં વાહનવ્યવહાર પર નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યાં હતાં.
કિરણોત્સર્ગી લીકેજનો ખતરો કેટલો?
આગની ઘટના બાદ સૌથી મોટો સવાલ પરમાણુ અને કિરણોત્સર્ગી પદાર્થોની સુરક્ષાને લઈને ઊભો થયો હતો. જોકે, અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે અસરગ્રસ્ત ઇમારતની બહાર કિરણોત્સર્ગી સામગ્રી ફેલાઈ હોવાના કોઈ અહેવાલ મળ્યા નથી. આથી હાલની માહિતી પ્રમાણે બહારના વિસ્તારમાં કિરણોત્સર્ગી લીકેજ થયું હોવાની પુષ્ટિ થઈ નથી. તેમ છતાં, પરમાણુ સુવિધામાં આગ લાગવાની ઘટના ગંભીર માનવામાં આવે છે, કારણ કે આવી જગ્યાઓ પર કિરણોત્સર્ગી પદાર્થો, વિશેષ રસાયણો અને સંવેદનશીલ ઉપકરણો હોઈ શકે છે. આગને કારણે કોઈ જોખમી પદાર્થને નુકસાન થયું છે કે નહીં, તે જાણવા માટે સંબંધિત અધિકારીઓની તપાસ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
રેલ, નદી અને હવાઈ ટ્રાફિક પર પ્રતિબંધ
આગ લાગ્યા બાદ સાવચેતીના પગલાંરૂપે લેબોરેટરીના પ્રવેશદ્વારો બંધ કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત, આસપાસના વિસ્તારમાં રેલવે, નદી માર્ગ અને હવાઈ ટ્રાફિક પર પણ પ્રતિબંધો મૂકવામાં આવ્યા હતા. આગ બુઝાવવાની કામગીરી અને સુવિધાને સુરક્ષિત બનાવવાની પ્રક્રિયામાં સામેલ ન હોય તેવા કર્મચારીઓને તેમની જગ્યાએ રહેવા સૂચના આપવામાં આવી હતી. કેન્દ્રના અધિકારીઓ સમગ્ર કામગીરી પર નજર રાખી રહ્યા હતા. આ ઘટનાની જાણ સંબંધિત રાજ્ય અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્રને પણ કરવામાં આવી હતી. સ્થાનિક રહેવાસીઓને રેડિયો અને ટેલિવિઝન મારફતે મળતી સત્તાવાર માહિતી પર ધ્યાન રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી.
શું છે સવાન્ના રિવર સાઇટ અને શા માટે છે મહત્ત્વપૂર્ણ?
સવાન્ના રિવર સાઇટ અમેરિકાના પરમાણુ કાર્યક્રમ સાથે જોડાયેલું મહત્ત્વપૂર્ણ સંકુલ છે. તેની સ્થાપના 1950ના દાયકામાં કરવામાં આવી હતી. આ સ્થળે અગાઉ પાંચ પરમાણુ રિએક્ટર બનાવવામાં આવ્યા હતા, જેનો ઉપયોગ પરમાણુ શસ્ત્રોના કાર્યક્રમ માટે જરૂરી સામગ્રીના ઉત્પાદન માટે થતો હતો. તેમાં ટ્રિટિયમ અને પ્લુટોનિયમ-239 જેવી સામગ્રીનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, અહીં રાસાયણિક વિભાજન પ્લાન્ટ અને અન્ય સહાયક સુવિધાઓ પણ વિકસાવવામાં આવી હતી.
સવાન્ના રિવર સાઇટ અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાર્યક્રમમાં 75 વર્ષથી વધુ સમયથી મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે. અમેરિકાના ઊર્જા વિભાગ સાથે જોડાયેલી આ સુવિધામાં પરમાણુ સામગ્રીના સંચાલન ઉપરાંત કિરણોત્સર્ગી કચરાની વ્યવસ્થા અને પર્યાવરણની સુરક્ષા સંબંધિત કામગીરી પણ કરવામાં આવે છે.
આગની ઘટના બાદ તપાસ મહત્ત્વપૂર્ણ
પરમાણુ સુવિધામાં આગ લાગવાથી સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને સવાલો ઊભા થયા છે. જોકે, આગ બુઝાવી દેવામાં આવી હોવાની અને અસરગ્રસ્ત ઇમારતની બહાર કિરણોત્સર્ગી સામગ્રી ફેલાઈ હોવાના અહેવાલ ન મળ્યા હોવાની માહિતી રાહતરૂપ છે. આગ કયા કારણોસર લાગી, ઇમારતની અંદર કોઈ નુકસાન થયું છે કે નહીં અને કર્મચારીઓની સુરક્ષાને અસર પહોંચી છે કે નહીં, તે અંગેની વિગતો તપાસ બાદ સ્પષ્ટ થશે. હાલ ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે પરમાણુ લીકેજ અથવા વ્યાપક કિરણોત્સર્ગી જોખમની પુષ્ટિ થઈ નથી.