આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં ફરી એકવાર ઘટાડો નોંધાયો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને લઈને હવે સમાધાનની આશા જાગી છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન પર નવા હુમલા કરવાની શક્યતા ઓછી હોવાનું નિવેદન આપતાં વૈશ્વિક ઓઇલ માર્કેટમાં તેની સીધી અસર જોવા મળી છે.બેરલ 97.30 ડોલર પર આવી ગયો હતો. બીજી તરફ અમેરિકન WTI ક્રૂડનો ભાવ પણ ઘટીને 90.29 ડોલર પ્રતિ બેરલ નોંધાયો હતો.
ટ્રમ્પના નિવેદનથી બજારમાં બદલાયું ચિત્ર
છેલ્લા કેટલાક સમયથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સૈન્ય સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી રહી હતી. ખાસ કરીને મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં તેલના ઉત્પાદન અને સપ્લાયને અસર થવાની આશંકાએ ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો હતો.
પરંતુ હવે ટ્રમ્પે સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું છે કે જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી વાતચીત યોગ્ય દિશામાં આગળ વધશે અને બંને દેશો મજબૂત સમજૂતી પર પહોંચશે, તો ઈરાન પર નવા સૈન્ય હુમલાની જરૂર પડવાની શક્યતા ઘણી ઓછી છે.
આ નિવેદન બાદ રોકાણકારોમાં રાહત જોવા મળી છે. અમેરિકાની મધ્યસત્ર ચૂંટણીમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીની સફળતાએ પણ સંઘર્ષને વધુ વકરવાની શક્યતા ઓછી હોવાનો સંકેત આપ્યો છે. પરિણામે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો છે.
તણાવ હજુ યથાવત્, સાઉદી અરામકોની ઓફિસ પર હુમલો
જોકે, પશ્ચિમ એશિયામાં સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય થઈ નથી. રાજદ્વારી સ્તરે શાંતિના પ્રયાસો ચાલુ હોવા છતાં વિસ્તારમાં હુમલાઓની ઘટનાઓ સામે આવી રહી છે.
રવિવારે યમનના ઈરાન સમર્થિત હૂતી બળવાખોરોએ સાઉદી અરેબિયાની રાજધાની રિયાધને નિશાન બનાવી હતી. આ હુમલામાં સરકારી તેલ કંપની સાઉદી અરામકોની ઓફિસને નુકસાન થયું હતું. અહેવાલો અનુસાર, રિયાધમાં મિસાઇલોનો હુમલો નિષ્ફળ બનાવવામાં આવ્યો હતો. અરામકોની ઓફિસને સામાન્ય નુકસાન થયું હતું અને સદનસીબે કોઈ જાનહાનિ થઈ નહોતી.
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં તેલના પુરવઠા સામે જોખમ હજુ ટળ્યું નથી.
ગોલ્ડમેન સૅક્સની આગાહીથી વધી શકે છે ચિંતા
એક તરફ હાલ ક્રૂડના ભાવ ઘટી રહ્યા છે, ત્યારે બીજી તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણ બેંક ગોલ્ડમેન સૅક્સે ભવિષ્યમાં તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે.
બેંકે ડિસેમ્બર 2026 માટે બ્રેન્ટ ક્રૂડનો અંદાજ અગાઉના 90 ડોલરથી વધારીને 105 ડોલર પ્રતિ બેરલ કર્યો છે. જ્યારે અમેરિકન WTI ક્રૂડ માટેનો અંદાજ 81 ડોલરથી વધારીને 94 ડોલર કર્યો છે.
બેંકના અંદાજ મુજબ, જો ખાડી દેશોમાં તેલનું ઉત્પાદન 2025ના સરેરાશ સ્તર કરતાં દરરોજ 35 લાખ બેરલ ઓછું રહે, તો વર્ષ 2027માં બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ 140 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં આખા વર્ષ દરમિયાન સરેરાશ ભાવ 130 ડોલરની આસપાસ રહેવાની શક્યતા પણ છે.
ભારત માટે શું છે આ ઘટાડાનું મહત્વ?
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું કાચું તેલ વિદેશમાંથી આયાત કરે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવમાં થતો ઘટાડો ભારતના અર્થતંત્ર માટે રાહતરૂપ બની શકે છે.
તેલના આયાત બિલમાં ઘટાડો થવાથી દેશની વિદેશી હૂંડિયામણની બચત થઈ શકે છે. સાથે જ મોંઘવારી પરનું દબાણ પણ ઓછું થવાની શક્યતા રહે છે. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ ઘટે એટલે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તરત જ ઘટાડો થશે તેવી ખાતરી નથી.
હાલ સમગ્ર વિશ્વની નજર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની વાતચીત પર છે. જો બંને દેશો વચ્ચે કાયમી સમજૂતી થાય તો તેલના ભાવમાં વધુ સ્થિરતા આવી શકે છે. પરંતુ સંઘર્ષ ફરી વકરે તો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે. એટલે હાલનો ઘટાડો રાહતરૂપ જરૂર છે, પરંતુ તેને કાયમી માનવો ઉતાવળભર્યો નિર્ણય સાબિત થઈ શકે છે.