આજના ડિજિટલ યુગમાં મોબાઈલ ફોન આપણા જીવનનો અનિવાર્ય ભાગ બની ગયો છે. પરંતુ આ મોબાઈલ ફોન સાથે એક એવી સમસ્યા પણ જોડાઈ છે જે આપણા સુખ-ચૈન અને શાંતિમાં ખલેલ પહોંચાડે છે- તે છે સ્પામ કોલ્સ (Spam Calls).
ભલે તમે કોઈ જરૂરી મીટિંગમાં હોવ, બપોરે આરામ કરતા હોવ કે ડ્રાઇવિંગ કરી રહ્યા હોવ, અચાનક એક અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવે છે અને સામે છેડેથી સંભળાય છે, “શું તમારે પર્સનલ લોન જોઈએ છે?” અથવા “સર, એક શાનદાર ક્રેડિટ કાર્ડ ઓફર છે.”
નવાઈની વાત એ છે કે આપણે એક નંબર બ્લોક કરીએ છીએ, તો બીજા નવા નંબરથી કોલ આવી જાય છે. આખરે આ સિલસિલો કેમ પૂરો નથી થતો? અને કેવી રીતે આપણો નંબર આ કંપનીઓ પાસે પહોંચી જાય છે? આજે આપણે આ સમસ્યાના મૂળ અને તેને કાયમી ધોરણે ખતમ કરવાની તે ‘રામબાણ’ તરકીબ વિશે વાત કરીશું, જે સરકારી રીતે પ્રમાણિત છે.
નંબર આ કંપનીઓ પાસે પહોંચે છે કેવી રીતે?
સૌ પ્રથમ એ સમજવું જરૂરી છે કે તમારો નંબર આ માર્કેટિંગ કંપનીઓની લિસ્ટમાં કેવી રીતે સામેલ થાય છે. આજકાલ આપણે મોલમાં શોપિંગ કરતી વખતે, કોઈ વેબસાઈટ પર સાઈન-અપ કરતી વખતે કે ફ્રી કૂપનની લાલચમાં આપણો મોબાઈલ નંબર બિન્ધાસ શેર કરી દઈએ છીએ. આ જ નંબર ડેટાબેઝ કંપનીઓ દ્વારા ટેલીમાર્કેટિંગ કરનારાઓ સુધી પહોંચી જાય છે અને પછી શરૂ થાય છે અણગમતા કોલ્સનો મારો.
સ્પામ કોલ્સ રોકવાની જાદુઈ તરકીબ: 1909નો જાદુ
જો તમે દરેક નંબરને બ્લોક કરીને થાકી ગયા હોવ, તો હવે તમારે એક ‘યુનિવર્સલ’ રસ્તો અપનાવવો જોઈએ. ભારત સરકારના ટેલિકોમ વિભાગે આ માટે DND (Do Not Disturb) ની સુવિધા આપી છે. તેને એક્ટિવેટ કરવી ખૂબ જ સરળ છે.
મેસેજ દ્વારા આ રીતે કરો બ્લોક:
આ સૌથી સરળ અને અસરકારક રીત છે. બસ નીચેના સ્ટેપ્સ ફોલો કરો:
- સૌ પ્રથમ તમારા ફોનનું Message App ખોલો.
- હવે ‘New Message’ ના વિકલ્પ પર જાઓ.
- જ્યાં નંબર ટાઈપ કરવાનો હોય, ત્યાં 1909 લખો (આ નેશનલ કસ્ટમર પ્રેફરન્સ રજિસ્ટરનો સત્તાવાર નંબર છે).
- મેસેજ બોક્સમાં મોટા અક્ષરોમાં ટાઈપ કરો: START 0
- હવે આ મેસેજ તમારા તે સિમ કાર્ડ પરથી મોકલી દો જેના પર તમે કોલ્સ બંધ કરવા માંગો છો.
નોંધ: અહીં ‘0’ નો અર્થ છે ‘ફુલ્લી બ્લોક્ડ’ (Fully Blocked). એટલે કે ત્યારબાદ તમને કોઈ પણ કેટેગરીના કોમર્શિયલ કોલ આવશે નહીં.
મેસેજ મોકલ્યાની થોડી જ ક્ષણોમાં તમને એક કન્ફર્મેશન મેસેજ મળશે, જેમાં લખ્યું હશે કે તમારા નંબર પર DND સેવાની વિનંતી સ્વીકારવામાં આવી છે. સામાન્ય રીતે તેને સંપૂર્ણ રીતે લાગુ થવામાં 24 થી 72 કલાકનો સમય લાગે છે.
બીજા વિકલ્પો: કોલ અથવા એપ દ્વારા
જો તમે મેસેજ કરવા ન માંગતા હોવ, તો તેના બીજા પણ રસ્તા છે:
- કોલ કરો: તમારા ફોન પરથી 1909 ડાયલ કરો. ત્યાં તમને વોઈસ સૂચનાઓ (IVR) સંભળાશે. તમારી ભાષા પસંદ કરો અને સૂચનાઓનું પાલન કરીને DND સેવા એક્ટિવેટ કરી લો.
- એપનો ઉપયોગ: તમે તમારા નેટવર્ક પ્રોવાઈડર (જેમ કે Jio, Airtel, Vi) ની સત્તાવાર એપનો ઉપયોગ કરીને પણ DND સેટિંગ્સ બદલી શકો છો.
જિયો (Jio) ગ્રાહકો માટે વિશેષ રીત
જિયો યુઝર્સ પોતાની એપ દ્વારા સરળતાથી આ સેટિંગ કરી શકે છે:
- MyJio એપ ખોલો.
- ઉપર ડાબી બાજુ આપેલી Three Lines (Menu) પર ક્લિક કરો.
- નીચે જઈને Profile & Settings વિકલ્પ પસંદ કરો.
- અહીં તમને Service Settings વિકલ્પ મળશે, તેમાં Do Not Disturb પર ક્લિક કરો.
- અહીં તમે ‘Full DND’ પસંદ કરી શકો છો અથવા તમારી પસંદગી મુજબની કેટેગરી પસંદ કરી સબમિટ કરી શકો છો.
એરટેલ (Airtel) ગ્રાહકો માટે ગાઈડ
એરટેલ યુઝર્સ માટે પણ પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ છે:
- Airtel Thanks App ઓપન કરો.
- હોમ સ્ક્રીન પર More અથવા તમારા પ્રોફાઇલ આઇકન પર ટેપ કરો.
- અહીં Manage Services સેક્શનમાં જાઓ.
- Activate/Deactivate DND ના વિકલ્પ પર ક્લિક કરો અને તમારી પસંદગી મુજબ સેટિંગ સેવ કરી લો.
DND એક્ટિવેટ કરવાના ફાયદા
ઘણા લોકોને એવું લાગે છે કે DND લગાવવાથી તેમની બેંકના જરૂરી મેસેજ કે OTP આવવાનું પણ બંધ થઈ જશે, પરંતુ એવું બિલકુલ નથી.
- સેવાઓ ચાલુ રહેશે: તમારી બેંકના એલર્ટ, પર્સનલ મેસેજ, OTP અને જરૂરી કોલ્સ પહેલાની જેમ જ આવતા રહેશે.
- માત્ર જાહેરાત બંધ થશે: ફક્ત ટેલીમાર્કેટિંગ અને પ્રમોશનલ કોલ્સ/મેસેજ જ બ્લોક થશે.
- માનસિક શાંતિ: અકાળે આવતા ફાલતુ કોલ્સથી તમને મુક્તિ મળી જશે.
સ્માર્ટફોનના યુગમાં આપણે સ્માર્ટ યુઝર બનવું પડશે. જો ટેકનોલોજી આપણને પરેશાન કરી રહી છે, તો તે ટેકનોલોજીમાં જ તેનો ઉકેલ પણ છુપાયેલો છે. 1909 પર ‘START 0’ નો મેસેજ મોકલવો એ માત્ર 10 સેકન્ડનું કામ છે, પરંતુ તે તમને વર્ષોની પરેશાનીથી બચાવી શકે છે.