નિષ્ણાતોનું અનુમાન છે કે સોમવારે, 13 એપ્રિલ, 2026ના રોજ શેરબજાર ખુલતા જ તેમાં ભારે કડાકો જોવા મળી શકે છે.
ક્રૂડ ઓઇલ $115 પ્રતિ બેરલને પાર કરી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો માટે ચિંતાજનક સંકેત આપશે.
હોર્મુઝની આ ઘેરાબંધી પાકિસ્તાનના ઇસ્લામાબાદમાં ચાલી રહેલી શાંતિ વાટાઘાટો નિષ્ફળ જતાં લેવાઈ છે. ઈરાને પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓ છોડવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરતા, આ તણાવ વધ્યો અને વૈશ્વિક રાજકારણમાં ગરમાવો આવ્યો.
જવાબમાં, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ને અવરોધિત કરવાનો આદેશ આપ્યો. આ માર્ગ વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો વહન કરતો હોવાથી, તેનું બંધ થવું વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ગંભીર પરિણામો લાવી શકે છે.
આ સૈન્ય કાર્યવાહી પહેલાં ટ્રમ્પે પોતાના ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પ્લેટફોર્મ પર પોસ્ટ કરી હતી કે, “મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ પહેલાં તેલ અને ગેસના ભાવ ઘટી પણ શકે છે અને કદાચ થોડા વધી પણ શકે છે.” આ ટિપ્પણી હવે ભવિષ્યવાણી જેવી લાગે છે.
ટ્રમ્પે ઘેરાબંધીનો આદેશ આપ્યા બાદ સ્પષ્ટ છે કે ઊર્જા બજારમાં અનિશ્ચિતતા લાંબો સમય ચાલશે. તેમનું આ પગલું માત્ર ઈરાનને ઘૂંટણીયે લાવવા જ નહીં, પણ આગામી અમેરિકી ચૂંટણીઓ પૂર્વે ‘મજબૂત નેતા’ની તેમની છબી મજબૂત બનાવે છે.
પરંપરાગત બજારો બંધ હોવા છતાં, ડિસેન્ટ્રલાઇઝ્ડ પ્લેટફોર્મ ‘હાઇપરલિક્વિડ’ (Hyperliquid) પર તેલની કિંમતો આસમાને પહોંચી. તેની કિંમત 7% ઉછળી $96.40 પર પહોંચી, અને $1.53 બિલિયનનું ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ નોંધાયું, જે અસામાન્ય ઉછાળાને દર્શાવે છે.
આ વધારાની અસર બ્રેન્ટ ફ્યુચર્સ પર પણ જોવા મળી. બ્રેન્ટ ફ્યુચર્સ 6% વૃદ્ધિ સાથે $96ના સ્તરને સ્પર્શી ગયું, જે વૈશ્વિક સ્તરે તેલની વધતી માંગ અને પુરવઠામાં સંભવિત ખલેલની ચિંતા પ્રતિબિંબિત કરે છે.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ વિશ્વનો મહત્વપૂર્ણ ‘ચોકપોઇન્ટ’ છે, જ્યાંથી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે. આ માર્ગ બંધ થવાથી વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલની ભારે અછત સર્જાશે, જે આર્થિક સ્થિતિને વધુ પડકારજનક બનાવશે.
તેલ મોંઘું થવાથી માલવાહક (લોજિસ્ટિક્સ) ખર્ચ વધશે. પરિણામે ખાદ્યપદાર્થોથી લઈને રોજિંદા જરૂરિયાતની દરેક વસ્તુના ભાવ વધશે. આ વધતી મોંઘવારી સામાન્ય લોકો પર સીધી અસર કરી આર્થિક બોજ વધારશે.
વૈશ્વિક શેરબજારોમાં ભારે કડાકો જોવા મળવાની શક્યતા છે. 13 એપ્રિલે બજારોમાં ‘બ્લેક મન્ડે’ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે, જ્યાં રોકાણકારોમાં ગભરાટ અને મોટા પાયે વેચવાલીનો માહોલ રહેશે.
આવા સંજોગોમાં રોકાણકારો બિટકોઇન (Bitcoin) અને શેર જેવા જોખમી અસ્કયામતોમાંથી નાણાં કાઢી સોનું કે સરકારી બોન્ડ જેવા સુરક્ષિત વિકલ્પો તરફ વળી શકે છે, જેથી તેમની માંગમાં વૃદ્ધિ જોવા મળી શકે છે.
બજાર નિષ્ણાતો માને છે કે મોટાભાગના દેશોના ઇમરજન્સી તેલ ભંડાર પહેલેથી જ મર્યાદા પર છે. જો હોર્મુઝની ઘેરાબંધી ચાલુ રહે, તો વિશ્વમાં તેલની ભારે અછત સર્જાઈ શકે છે, જે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે વિનાશક સાબિત થશે.
ભારત પર આ સંકટની ગંભીર અસર પડી શકે છે, કેમ કે તે પોતાની જરૂરિયાતનું લગભગ 85 ટકા કાચું તેલ આયાત કરે છે. હોર્મુઝની ઘેરાબંધી ભારત માટે કોઈ ખરાબ સ્વપ્નથી ઓછી નથી, કેમ કે મોટાભાગની ભારતીય તેલ આયાત આ જ માર્ગેથી થાય છે.
જો કાચું તેલ $115ને પાર કરે, તો ભારતીય તેલ કંપનીઓ (OMCs) પર ભારે દબાણ આવશે. ભારતે ભલે રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ ખરીદવાની રણનીતિ અપનાવી હોય, વૈશ્વિક બેન્ચમાર્કમાં વધારો સ્થાનિક કિંમતોને પણ પ્રત્યક્ષ અસર કરશે.
ઈંધણ મોંઘું થવાથી માલવાહક (લોજિસ્ટિક્સ) ખર્ચમાં વધારો થશે, જેનાથી ખાદ્યપદાર્થો અને રોજિંદા જરૂરિયાતની વસ્તુઓના ભાવ વધશે. આ મોંઘવારી સામાન્ય ભારતીય પરિવારના બજેટ પર નોંધપાત્ર બોજ નાખશે.
13 એપ્રિલનો દિવસ ભારતીય શેરબજાર (સેન્સેક્સ/નિફ્ટી) માટે પડકારજનક રહેશે. વૈશ્વિક બજારોની જેમ, ભારતમાં પણ રોકાણકારો શેર અને બિટકોઇન જેવી ‘જોખમી સંપત્તિઓ’માંથી નાણાં કાઢી સુરક્ષિત રોકાણ તરફ વળી શકે છે.
આર્થિક જાણકારોનું માનવું છે કે ઘેરાબંધી ચાલુ રહે તો સોમવારે તેલની કિંમતો $115-$120 સુધી જઈ શકે છે. ઈમરજન્સી તેલ ભંડાર પણ મર્યાદા પર હોવાથી કિંમતો નિયંત્રિત કરવી લગભગ અશક્ય બની જશે.
આગામી સવારે ભારતીય શેરબજાર (સેન્સેક્સ/નિફ્ટી) માટે પણ દિવસ ખૂબ પડકારજનક રહેશે અને રોકાણકારોને સાવધાની રાખવી પડશે. વૈશ્વિક બજારના બદલાવની સીધી અસર ભારતીય અર્થતંત્ર પર સ્પષ્ટપણે જોવા મળશે.