ભારતીય શેરબજાર માટે વિદેશી મોરચેથી એક ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. જાણીતી ગ્લોબલ બ્રોકરેજ ફર્મ HSBC એ ભારતીય ઈક્વિટી માર્કેટ માટે રેટિંગમાં મોટો ઘટાડો કર્યો છે. HSBC એ ભારતનું રેટિંગ ‘ન્યૂટ્રલ’ (Neutral) થી ઘટાડીને ‘અંડરવેટ’ (Underweight) કરી દીધું છે.
ખાસ વાત એ છે કે એક મહિનાથી પણ ઓછા સમયમાં આ બીજી વખત રેટિંગમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે.
ક્રૂડ ઓઈલનો ફટકો: $100 ને પાર પહોંચેલી કિંમતો
ભારતીય શેરબજારમાં આ ઘટાડા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ કાચા તેલ (Crude Oil) ની કિંમતોમાં થયેલો તોતિંગ વધારો છે. ફેબ્રુઆરીના અંતથી શરૂ થયેલા સંઘર્ષ બાદ બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં અંદાજે 42% નો વધારો થયો છે. અત્યારે ક્રૂડ ઓઈલ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલથી ઉપર ટ્રેડ કરી રહ્યું છે.
ભારત દુનિયાનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ આયાતકાર દેશ છે. જ્યારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ વધે છે, ત્યારે ભારતનું આયાત બિલ પણ વધે છે. આના કારણે મોંઘવારી વધવાનું જોખમ ઉભું થાય છે અને દેશની આર્થિક વૃદ્ધિ (Growth) ની ગતિ ધીમી પડી શકે છે.
એશિયાના અન્ય બજારોની સરખામણીમાં ભારત પાછળ
HSBC એ તેના લેટેસ્ટ રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે હાલની વૈશ્વિક પરિસ્થિતિમાં ભારત હવે તેના ઉત્તર-પૂર્વી એશિયાઈ સાથી દેશો (જેમ કે ચીન કે જાપાન) ની સરખામણીમાં ઓછું આકર્ષક દેખાઈ રહ્યું છે. રોકાણકારો હવે એવા બજારો તરફ વળી રહ્યા છે જ્યાં જોખમ ઓછું હોય.
આ વર્ષના પ્રદર્શન પર નજર કરીએ તો:
Nifty 50: અંદાજે 6.7% નો ઘટાડો.
Sensex: અંદાજે 7.9% નો ઘટાડો.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે આ વર્ષે અત્યાર સુધી ભારતીય શેરબજાર વિશ્વના સૌથી ખરાબ પ્રદર્શન કરનારા બજારોમાં સામેલ છે.
કંપનીઓની કમાણી (Earnings) પર જોખમ
HSBC મુજબ, તેલ અને ગેસના ભાવ સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટર સુધી ઊંચા રહેવાની શક્યતા છે. આ સંજોગોમાં ભારતીય કંપનીઓના નફા પર સીધી અસર પડશે.
હાલમાં વર્ષ 2026 માટે કંપનીઓની કમાણીનો અંદાજ 16% ની વૃદ્ધિ પર છે, પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે તેમાં ઘટાડો કરવો પડશે.
એક અંદાજ મુજબ, જો કાચા તેલની કિંમતોમાં 20% નો વધારો થાય, તો કંપનીઓની કમાણીના ગ્રોથ રેટમાં 1.5% નો ઘટાડો આવી શકે છે.
વિદેશી રોકાણકારોની સતત વેચવાલી
ભારતીય શેરબજાર માટે વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPI) નો ભરોસો ડગમગી રહ્યો હોય તેવું લાગે છે.
ગયા વર્ષે વિદેશી રોકાણકારોએ 18.9 અબજ ડોલર ના શેર વેચ્યા હતા.
વર્ષ 2026 માં અત્યાર સુધીમાં તેઓ 18.5 અબજ ડોલર ના શેર વેચી ચૂક્યા છે.
વિદેશી રોકાણકારોને માત્ર તેલના ભાવ જ નહીં, પરંતુ ભારતીય રૂપિયાના અવમૂલ્યન (Depreciation) નો પણ ડર છે. જો રૂપિયો નબળો પડે, તો વિદેશી રોકાણકારોનું ડોલર મૂલ્ય ઘટી જાય છે, જેના કારણે તેઓ બજારમાંથી નાણાં ખેંચી રહ્યા છે.
IT સેક્ટર અને AI ના પડકારો
શેરબજાર પર દબાણ લાવવામાં અન્ય એક મહત્વનું પરિબળ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) છે. ભારતીય સોફ્ટવેર સર્વિસિસ (IT) સેક્ટર પર AI ની શું અસર પડશે, તેને લઈને વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતાઓ વધી રહી છે. જો તેલના ભાવ ઊંચા રહે અને IT સેક્ટરમાં અનિશ્ચિતતા જળવાઈ રહે, તો ભારતીય બજાર માટે સ્થિતિ વધુ કપરી બની શકે છે.