ફાર્મસીમાં દવા ખરીદતી વખતે તમે ઘણી વાર કેટલીક દવાઓના પેકેટ અથવા સ્ટ્રીપ પર લાલ રેખા (વર્ટિકલ રેડ લાઈન) જોઈ હશે. મોટાભાગના લોકો તેને માત્ર ડિઝાઈન કે સામાન્ય માર્કિંગ માની લે છે, પરંતુ આ લાલ પટ્ટી ભારત સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલ એક ગંભીર ચેતવણી છે.
લાલ પટ્ટીનો ખરેખર અર્થ શું છે?
લાલ પટ્ટીવાળી દવાઓ પ્રિસ્ક્રિપ્શન-ઓન્લી દવાઓ છે.
તેમને ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના ખરીદી કે લેવી જોઈએ નહીં. આ દવાઓ મુખ્યત્વે Schedule H અને Schedule H1 કેટેગરી હેઠળ આવે છે.
આ પટ્ટી વારંવાર એન્ટિબાયોટિક્સ (જેમ કે Azithromycin, Amoxicillin), સ્ટેરોઈડ્સ અને અમુક અન્ય શક્તિશાળી દવાઓ પર જોવા મળે છે.
કાયદા મુજબ, કોઈ પણ કેમિસ્ટ ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર આ દવાઓ વેચી શકતો નથી.
આ લાલ પટ્ટી શા માટે જરૂરી છે?
ભારતમાં એન્ટિબાયોટિક્સનો બિનજરૂરી અને ખોટો ઉપયોગ ખૂબ વ્યાપક છે. નાની શરદી-ઉધરસ માટે પણ લોકો એન્ટિબાયોટિક્સ લેતા હોય છે, જેનાથી એન્ટિબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સ વધે છે. આનાથી દવાઓ ભવિષ્યમાં અસરકારક રહેતી નથી.
લાલ પટ્ટીનો હેતુ છે:
સ્વ-દવા (self-medication) રોકવું
દવાના દુરુપયોગથી બચાવવું
કિડની, લીવરની સમસ્યા, એલર્જી અને અન્ય ગંભીર આડઅસરો અટકાવવી
દવા ખરીદતી વખતે આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો
લાલ પટ્ટી = ડોક્ટરનું પ્રિસ્ક્રિપ્શન ફરજિયાત
કેટલીક પેકિંગ પર “Rx” અથવા “NRx” પણ લખેલું હોય છે (NRx વધુ કડક નિયંત્રિત દવાઓ માટે)
હંમેશા ઉત્પાદન તારીખ અને સમાપ્તિ તારીખ (Expiry) તપાસો
જો ડોક્ટરે લાલ પટ્ટીવાળી દવા લખી હોય, તો લક્ષણો સારા થઈ જાય પછી પણ સંપૂર્ણ કોર્સ પૂરો કરો.
મહત્વપૂર્ણ સલાહ
ક્યારેય બીજાની સલાહે કે જૂના પ્રિસ્ક્રિપ્શનથી લાલ પટ્ટીવાળી દવા ન ખરીદો અથવા ન લો.
નાની તકલીફમાં પણ એન્ટિબાયોટિક્સ સ્વયં ન લો – તે તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
હંમેશા ડોક્ટરની સલાહ મુજબ જ દવા લો અને પૂર્ણ કોર્સ પૂરો કરો.
આ નાની લાલ પટ્ટી તમારા અને તમારા પરિવારના સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા માટે છે. આ વાત વધુમાં વધુ લોકો સુધી પહોંચાડો, જેથી અનાવશ્યક દવાના ઉપયોગને રોકી શકાય. સ્વાસ્થ્ય સારું રાખો, દવાઓ સમજીને લો!