ભારતીય બજારોમાં અત્યારે એક એવું ફળ જોવા મળી રહ્યું છે જે જોવામાં ભલે થોડું અજીબ કે કાંટાળું લાગે, પણ ગુણોની બાબતમાં તે સોના જેવું કિંમતી છે. આપણે વાત કરી રહ્યા છીએ ફણસ (Jackfruit) ની. મોટાભાગના લોકો ફણસના કદને જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ જાય છે, જ્યારે આજની યુવા પેઢી તેના દેખાવ અને તેમાંથી નીકળતી ચીકાશને કારણે તેને ખાવાનું ટાળતી હોય છે.
પરંતુ શું તમે જાણો છો કે વિજ્ઞાન ફણસને ‘સુપરફૂડ’ માને છે?
પોષક તત્વોનો ખજાનો: ફણસ
ફણસ માત્ર સ્વાદમાં જ અનોખું નથી, પણ તે વિટામિન્સ, મિનરલ્સ, ફાઈટોન્યુટ્રિઅન્ટ્સ, કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ, ઈલેક્ટ્રોલાઈટ્સ, ફાઈબર અને પ્રોટીનનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે. તેને શાકાહારીઓનું ‘મીટ’ પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેની રચના રાંધ્યા પછી માંસ જેવી લાગે છે અને તે પ્રોટીનથી ભરપૂર હોય છે.
થાઈરોઈડની સમસ્યામાં કુદરતી રાહત
આજના સમયમાં થાઈરોઈડની સમસ્યા ઘરે-ઘરે જોવા મળે છે. ખાસ કરીને મહિલાઓમાં હોર્મોનલ અસંતુલન એક મોટી ચિંતા છે. ફણસ આ સમસ્યામાં આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
કોપર (તાંબુ) ની ભૂમિકા:
તબીબી અહેવાલો અને સંશોધનો અનુસાર, ફણસમાં ભરપૂર માત્રામાં કોપર મળી આવે છે. કોપર થાઈરોઈડ ગ્રંથિના ચયાપચય (metabolism) ને નિયંત્રિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તે શરીરમાં હોર્મોન્સના ઉત્પાદન અને તેના શોષણને સંતુલિત કરવામાં મદદ કરે છે. જો થાઈરોઈડ યોગ્ય રીતે કામ ન કરતું હોય, તો ફણસનું સેવન તેને કુદરતી રીતે કાર્યરત કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
માત્ર ફળ જ નહીં, બીજ પણ છે અમૂલ્ય
ઘણીવાર આપણે ફણસ ખાઈને તેના બીજ ફેંકી દેતા હોઈએ છીએ, પરંતુ આ બીજ સ્વાસ્થ્ય માટે ખજાનો છે. ફણસના બીજ પ્રોટીનથી ભરપૂર હોય છે.
પાચનતંત્રમાં સુધારો: ફણસના બીજમાં રહેલું ફાઈબર કબજિયાતને દૂર કરે છે અને પાચનશક્તિ મજબૂત બનાવે છે.
કેન્સર સામે રક્ષણ: સંશોધનો સૂચવે છે કે ફણસમાં રહેલા એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ કોલોન કેન્સરના જોખમને ઘટાડી શકે છે.
એનિમિયાનો ઈલાજ: લોહતત્વ (Iron) થી ભરપૂર હોવાને કારણે, આ બીજ શરીરમાં લોહીની ઉણપ દૂર કરવામાં અને એનિમિયા સામે લડવામાં મદદરૂપ છે.
ત્વચા અને આંખો માટે વરદાન
જો તમે ચમકતી ત્વચા અને તેજસ્વી આંખો ઈચ્છો છો, તો ફણસને ડાયેટમાં ચોક્કસ સામેલ કરો.
એન્ટી-એજિંગ ગુણો: ફણસમાં વિટામિન-સી અને એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ હોય છે જે કરચલીઓ ઘટાડે છે અને ત્વચાને લાંબા સમય સુધી યુવાન રાખે છે.
ચમકતી ત્વચા: તે લોહીને શુદ્ધ કરે છે, જેનાથી ચહેરા પર કુદરતી ચમક આવે છે અને ડાઘ-ધબ્બા ઓછા થાય છે.
આંખોનું તેજ: વિટામિન-એ ની હાજરીને કારણે તે રતાંધળાપણું અટકાવે છે અને આંખોની રોશની વધારે છે.
ડાયાબિટીસ અને બ્લડ પ્રેશર પર નિયંત્રણ
ફણસનો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ પ્રમાણમાં ઓછો હોય છે, જેનો અર્થ છે કે તે બ્લડ સુગરના સ્તરને ઝડપથી વધવા દેતું નથી. આ ઉપરાંત, તેમાં પોટેશિયમ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે જે હૃદયના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશરને સ્થિર રાખવામાં મદદ કરે છે, જેથી હૃદય રોગનો ખતરો ઘટી જાય છે.
અન્ય સ્વાસ્થ્ય લાભો
હાડકાંની મજબૂતી: ફણસમાં મેગ્નેશિયમ હોય છે જે કેલ્શિયમના શોષણમાં મદદ કરે છે, જેનાથી હાડકાં મજબૂત બને છે.
અસ્થમામાં રાહત: જે લોકોને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ હોય કે અસ્થમા હોય, તેમના માટે ફણસના મૂળનો અર્ક પણ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે.
રોગપ્રતિકારક શક્તિ: વિટામિન-સી શરીરને ચેપ અને શરદી-ખાંસી સામે લડવાની શક્તિ આપે છે.
ધ્યાન રાખવા જેવી બાબતો
ફણસના આટલા બધા ફાયદા હોવા છતાં, કેટલીક સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે:
ડોક્ટરની સલાહ: જો તમે પહેલાથી જ થાઈરોઈડ કે સુગરની દવાઓ લઈ રહ્યા હોવ, તો આહારમાં મોટો ફેરફાર કરતા પહેલા તમારા ડોક્ટરની સલાહ લો.
પ્રમાણસર સેવન: કોઈપણ વસ્તુનો અતિરેક નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. ફણસમાં ફાઈબર વધુ હોવાથી વધુ પડતું સેવન પેટમાં ગરબડ કરી શકે છે.