મે 2026નો મહિનો કરદાતાઓ (Taxpayers) માટે અત્યંત દોડધામભર્યો રહેવાનો છે. આવકવેરા વિભાગે પોતાનું નવું કેલેન્ડર જાહેર કરી દીધું છે. જો તમે નાણાકીય બાબતોમાં થોડી પણ આળસ કરશો, તો ભારે દંડ અને વ્યાજ તમારા ખિસ્સા પર બોજ વધારી શકે છે.
ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યા છે કે નિયમોના પાલનમાં હવે કોઈ પણ પ્રકારની ઢીલાશ ચલાવી લેવામાં આવશે નહીં.
મે મહિનામાં મુખ્યત્વે TDS (Tax Deducted at Source) અને TCS (Tax Collected at Source) સંબંધિત મહત્વના કાર્યો પૂર્ણ કરવાના છે. એપ્રિલ 2026માં જે ટેક્સ કાપવામાં આવ્યો હતો તેને સરકારી તિજોરીમાં જમા કરાવવાની છેલ્લી તારીખ 7 મે હતી, જે હવે વીતી ચૂકી છે. પરંતુ હજુ પણ એવી ઘણી તારીખો છે જે તમારા માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે. ચાલો જાણીએ કઈ છે એ તારીખો અને તમારે શું સાવધાની રાખવી જોઈએ.
1. 15 મે: TDS સર્ટિફિકેટ અને મહત્વના ફોર્મ્સની ડેડલાઇન
15 મેની તારીખ ટેક્સ કન્સલ્ટન્ટ્સ અને બિઝનેસમેન માટે ખૂબ જ મહત્વની છે. આ દિવસે નીચે મુજબના કામો પતાવવા અનિવાર્ય છે:
TDS સર્ટિફિકેટ: માર્ચ 2026 માં જે ટેક્સ કાપવામાં આવ્યો હતો (ખાસ કરીને કલમ 194-IA, 194-IB હેઠળ), તેના માટે TDS સર્ટિફિકેટ જારી કરવાની છેલ્લી તારીખ 15 મે છે. જો તમે સમયસર આ સર્ટિફિકેટ નહીં આપો, તો સામે પક્ષે ટેક્સ ક્રેડિટ મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
ફોર્મ 24G જમા કરાવવું: એવા સરકારી કાર્યાલયો કે જેમણે એપ્રિલ 2026 મહિના માટે ચલણ વગર TDS/TCS જમા કરાવ્યો છે, તેમણે ફોર્મ 24G સબમિટ કરવાનું રહેશે.
ત્રિમાસિક TCS સ્ટેટમેન્ટ: 31 માર્ચ, 2026 ના રોજ પૂરા થયેલા ત્રિમાસિક ગાળા માટે જમા કરાયેલા TCSનું સ્ટેટમેન્ટ જમા કરાવવાની પણ આ છેલ્લી તારીખ છે.
ક્લાયન્ટ કોડમાં ફેરફાર: જો કોઈ માન્ય સંસ્થાઓએ એપ્રિલ 2026 માં સિસ્ટમમાં રજીસ્ટ્રેશન પછી ક્લાયન્ટ કોડમાં ફેરફાર કર્યો હોય, તો તેની રિપોર્ટિંગ કરવાની છેલ્લી તક પણ 15 મે જ છે.
2. 30 મે: ચોથા ત્રિમાસિક ગાળાનું TCS સર્ટિફિકેટ
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના ચોથા ત્રિમાસિક ગાળા (જાન્યુઆરીથી માર્ચ) માટે TCS સર્ટિફિકેટ જારી કરવાની સમયમર્યાદા 30 મે ના રોજ સમાપ્ત થાય છે. આ સર્ટિફિકેટ મેળવવું ગ્રાહકો માટે જરૂરી છે કારણ કે તેના આધારે જ તેઓ ટેક્સ રિટર્નમાં ફાયદો મેળવી શકે છે.
ઉપરાંત, આવકવેરા અધિનિયમ, 1961ની કલમ 285B હેઠળ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે જરૂરી વિગતો સબમિટ કરવા માટે પણ 30 મે છેલ્લી તારીખ છે. જે લોકો એપ્રિલ 2026 માટે ટેક્સ કપાતનું ‘ચલણ-કમ-સ્ટેટમેન્ટ’ જમા કરાવવા માંગતા હોય, તેમણે પણ આ તારીખ પહેલા પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે.
3. 31 મે: અન્ય નાણાકીય પાલન અને તૈયારી
મે મહિનાનો છેલ્લો દિવસ આવતીકાલના મોટા કામોની પૂર્વતૈયારી માટે હોય છે. જૂન મહિનામાં આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાની પ્રક્રિયા વેગ પકડશે, તેથી મે મહિનાના અંત સુધીમાં તમામ દસ્તાવેજો એકત્ર કરી લેવા જોઈએ. 31 મે સુધીમાં અન્ય નાના-મોટા રિપોર્ટિંગ અને રિટર્ન ફાઇલિંગની તૈયારી પૂરી કરી લેવાથી તમે જૂન મહિનાના ટેન્શનથી બચી શકશો.
સમયસર ટેક્સ ભરવો કેમ જરૂરી છે?
ઘણા લોકો છેલ્લી ઘડી સુધી રાહ જોતા હોય છે, પરંતુ આવું કરવું જોખમી બની શકે છે:
વ્યાજ અને દંડ: જો તમે નિયત તારીખ પછી ટેક્સ જમા કરાવો છો, તો બાકી રકમ પર માસિક ધોરણે વ્યાજ લાગુ પડે છે. આ ઉપરાંત લેટ ફી (Late Fee) પણ ભરવી પડે છે જે હજારોમાં હોઈ શકે છે.
વ્યાવસાયિક સંબંધો: જો તમે સમયસર TDS સર્ટિફિકેટ જારી નથી કરતા, તો તમારા કર્મચારીઓ કે ક્લાયન્ટ્સ પોતાનું રિટર્ન સમયસર ફાઇલ કરી શકશે નહીં. આનાથી બજારમાં તમારી છબી ખરાબ થઈ શકે છે.
ટેકનિકલ સમસ્યાઓ: છેલ્લી તારીખે ઈન્કમ ટેક્સની વેબસાઈટ પર ટ્રાફિક વધી જવાથી સર્વર સ્લો થઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં પેમેન્ટ અટકી શકે છે અને તમારે વગર વાંકે દંડ ભરવો પડી શકે છે.