ઈરાનમાં સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક ઓઈલ બજારમાં ભારે ઉથલપાથલ વચ્ચે ભારત રશિયા પાસેથી રેકોર્ડ જથ્થામાં ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરી રહ્યું છે. અમેરિકાની છૂટની મુદત પૂરી થાય તે પહેલાં ભારતીય રિફાઈનરીઓ ઝડપથી રશિયન તેલની ખરીદી વધારી રહી છે. સંભવિત કટોકટીને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત અન્ય દેશો પાસેથી ઓઈલ પુરવઠો વધારવાની તૈયારી પણ કરી રહ્યું છે.
ભારત દરરોજ આશરે 23 લાખ બેરલ રશિયન ઓઈલની આયાત કરે છે
કેપ્લરના ડેટા અનુસાર, ભારતે મે મહિનામાં અત્યાર સુધીમાં દરરોજ આશરે 23 લાખ બેરલ રશિયન ઓઈલની આયાત કરી છે. આ અત્યાર સુધીની ખરીદીનો સૌથી મોટો જથ્થો છે. જો કે, આખા મહિના માટે સરેરાશ દૈનિક આયાત લગભગ 19 લાખ બેરલ રહેવાનો અંદાજ છે. હકીકતમાં, ઈરાનમાં સંઘર્ષને કારણે ગલ્ફ ક્ષેત્રમાંથી ઓઈલ પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો છે. આ વિક્ષેપની ભારત જેવા મુખ્ય ઓઈલ આયાત કરતા દેશો પર ભારે અસર પડી છે. ભારત હાલમાં ક્રૂડ ઓઈલનો વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ છે.
અમેરિકાએ ભારતને આપી હતી વિશેષ છૂટ
5 માર્ચે, અમેરિકાએ ભારતને વિશેષ છૂટ આપતા રશિયન તેલના પ્રી-લોડેડ કાર્ગો ખરીદવા માટે પરવાનગી આપી હતી. એક અઠવાડિયા પછી, આ રાહત પગલાંને વૈશ્વિક સ્તરે લંબાવવામાં આવ્યું. હાલમાં આ છૂટ 16 મેના રોજ સમાપ્ત થવાની તૈયારીમાં છે. જો આ છૂટને વધુ લંબાવવામાં નહીં આવે, તો ભારતીય રિફાઇનરીઓને વધુ મોંઘા સ્પોટ કાર્ગો ખરીદવાની ફરજ પડી શકે છે.
આ પરિસ્થિતિ દેશના એકંદર ઓઈલ આયાત ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે અને સ્થાનિક ઇંધણના ભાવ પર દબાણ લાવી શકે છે. આ આશંકા વચ્ચે, ભારતની બે મુખ્ય સરકારી માલિકીની ઓઈલ કંપનીઓ ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન અને ભારત પેટ્રોલિયમ આ અઠવાડિયે પશ્ચિમ આફ્રિકા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદી સુરક્ષિત કરી ચૂકી છે. વેપારીઓના મતે, આ કાર્ગો તાત્કાલિક ડિલિવરી માટે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં લોડિંગ ચાલુ મહિનાની અંદર થવાની અપેક્ષા છે.
ગલ્ફ દેશો પર નિર્ભરતા ઓછી કરવાનો વિચાર
વધુમાં BPCL હવે અઝરબૈજાન અને વિવિધ આફ્રિકન દેશો સાથે ટૂંકા ગાળાના ઓઈલ પુરવઠા કરારો પર વિચાર કરી રહી છે જેથી ગલ્ફ દેશો પર તેની નિર્ભરતા ઓછી થઈ શકે. જોકે, IOC, BPCL કે ભારતના પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય તરફથી અત્યાર સુધી આ બાબતે કોઈ સત્તાવાર ટિપ્પણી કરવામાં આવી નથી.
રશિયન ઓઈલ પર યુએસ પ્રતિબંધો મૂળ યુક્રેન યુદ્ધને પગલે લાદવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ઓઈલ પુરવઠો લગભગ અટકી ગયો હોવાથી યુએસને થોડું વધુ હળવું વલણ અપનાવવાની ફરજ પડી હતી. દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ પણ ઝડપથી વધ્યા છે.