સપ્લાય ચેઈન ખોરવાતા વધી મુશ્કેલી
જોકે એપ્રિલ મહિનામાં બંને પક્ષો વચ્ચે કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ થયો હતો, પરંતુ મે મહિનામાં પણ સ્થિતિ સુધરતી હોય તેમ લાગતું નથી. દરિયાઈ માર્ગો પર સૈન્ય ગતિવિધિઓ સતત ચાલુ છે. એક તરફ અમેરિકાએ સમુદ્રમાં પોતાની નૌકાદળની તાકાત વધારી દીધી છે, તો બીજી તરફ ઈરાન પણ ત્યાંથી પસાર થતા જહાજોનું કડક ચેકિંગ અને દેખરેખ રાખીને દબાણ બનાવી રહ્યું છે. આ ખેંચતાણને કારણે વિશ્વભરમાં એનર્જી (ઉર્જા) સપ્લાય ચેઈન ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થઈ છે. જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સીધું યુદ્ધ ફાટી નીકળે, તો ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા માટે મોટી મુસીબત ઊભી થઈ શકે છે.
પેટ્રોલ-ડીઝલ અને ગેસ પર સૌથી મોટું જોખમ
ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું કાચું તેલ ખાડી દેશો પાસેથી ખરીદે છે. ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’માં સહેજ પણ અવરોધ આવતાની સાથે જ કાચા તેલનો પુરવઠો ખોરવાઈ જાય છે અને તેલના ભાવ આસમાને પહોંચવા લાગે છે. તેલ મોંઘું થવાનો સીધો અર્થ એ છે કે દેશમાં ટ્રાન્સપોર્ટેશન (માલસામાનની હેરફેર) નો ખર્ચ વધશે. ફળો, શાકભાજી, રાશન અને FMCG (રોજિંદી જરૂરિયાતની વસ્તુઓ) મોંઘી થશે. સામાન્ય જનતાનું બજેટ સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ જશે.
ખાડી દેશોમાં રહેતા ભારતીયોની વધી ચિંતા
આ તણાવની અસર ભારતીય શેરબજાર પર પણ જોવા મળી રહી છે. પેઈન્ટ, સિમેન્ટ, ઓટોમોબાઈલ અને એવિએશન (વિમાન સેવા) જેવા સેક્ટરમાં ખર્ચ વધવાને કારણે દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ખાડી દેશોમાં અંદાજે 90 લાખ ભારતીયો વસે છે અને રોજગારી મેળવે છે. જો ત્યાં સ્થિતિ વધુ બગડશે, તો તેમની સુરક્ષા અને નોકરી પર જોખમ તોળાઈ શકે છે. આનાથી ભારત આવતા વિદેશી નાણાં (રેમિટન્સ) માં પણ મોટો ઘટાડો થશે.
હાલમાં ભારત સરકાર આ મામલે ખૂબ જ સાવચેતીપૂર્વક પગલાં ભરી રહી છે. એક તરફ તે અમેરિકા અને ખાડી દેશો સાથેના સંબંધોમાં સંતુલન જાળવી રહી છે, તો બીજી તરફ કાચા તેલ માટે અન્ય વૈકલ્પિક સ્ત્રોતોની પણ તપાસ કરી રહી છે.