ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે રશિયન તેલની ખરીદી અને સંભવિત પ્રતિબંધોને લઈને મોટું નિવેદન આપ્યું છે. અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો સાથેની વાતચીત બાદ એસ. જયશંકરે કહ્યું કે, આ મુદ્દા પર ચર્ચા થઈ છે, પરંતુ ઊર્જા બજારને બજારની તાકાતો પર જ છોડી દેવું જોઈએ. તેમણે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો કે ભારત પોતાની ઊર્જા સુરક્ષા અને આર્થિક હિતોને પ્રાથમિકતા આપવાનું ચાલુ રાખશે.
જયશંકરનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે, જ્યારે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા બાબતે પશ્ચિમી દેશોનું દબાણ સતત બનેલું છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસનને લઈને પૂછવામાં આવેલા સવાલ પર પણ જયશંકરે સ્પષ્ટ વલણ રાખ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે, ટ્રમ્પ પ્રશાસને હંમેશા ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ (અમેરિકા પહેલા)ની નીતિ અપનાવી છે, જ્યારે ભારતનો દૃષ્ટિકોણ ‘ઇન્ડિયા ફર્સ્ટ’ છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, કેટલાક એવા ક્ષેત્રો ચોક્કસ છે, જ્યાં બંને દેશોએ સંતુલન જાળવીને ચાલવું પડશે. જયશંકરના આ નિવેદનને ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ અને વ્યૂહાત્મક સંતુલનના મોટા સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
ભારત-અમેરિકા સંબંધો પર શું કહ્યું?
માર્કો રુબિયોએ જણાવ્યું કે, ભારત અને અમેરિકાના સંબંધોની રફતાર ઓછી થઈ નથી અને આગામી વર્ષોમાં આ ભાગીદારી વધુ મજબૂત થશે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે બંને દેશો વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વ્યાપાર કરાર ટૂંક સમયમાં પૂર્ણ થઈ શકે છે. ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સંરક્ષણ, ટેકનોલોજી, ઊર્જા અને વ્યાપાર જેવા ક્ષેત્રોમાં ઝડપથી મજબૂત થઈ છે.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પર શું બોલ્યા રુબિયો
માર્કો રુબિયોએ જણાવ્યું કે, છેલ્લા 48 કલાકમાં ઇરાન યુદ્ધ અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ સંકટને ઉકેલવા માટેના એક સંભવિત માળખા પર થોડી પ્રગતિ થઈ છે. તેમણે કહ્યું કે, આજે આ મુદ્દે વધુ સમાચારો સામે આવી શકે છે, જોકે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ કરાર થયો નથી. રુબિયોએ પુનરોચ્ચાર કર્યો કે ઇરાનને ક્યારેય પણ પરમાણુ હથિયાર હાંસલ કરવા દેવામાં આવશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને અન્ય કોઈ પણ રાષ્ટ્રપતિ કરતાં વધુ સક્રિય વલણ અપનાવ્યું છે.
ભારત માટે કેમ મહત્વનું છે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ?
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો કાચું તેલ (ક્રૂડ ઓઇલ) પશ્ચિમ એશિયામાંથી આયાત કરે છે. દુનિયાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વ્યાપાર માર્ગોમાં સામેલ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી ખૂબ જ મોટી માત્રામાં તેલ અને ગેસનો સપ્લાય થાય છે. જો આ રસ્તા પર લાંબા સમય સુધી તણાવ બનેલો રહે, તો કાચા તેલની કિંમતો, મોંઘવારી અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેન પર મોટી અસર પડી શકે છે. આ જ કારણ છે કે ભારત સતત સમુદ્રી વ્યાપારને કોઈ પણ અડચણ વિના ચાલુ રાખવા પર ભાર મૂકી રહ્યું છે.