સાબરકાંઠા જિલ્લાના હિંમતનગર સહિતના વિસ્તારોમાં કાનુડા (શ્રીકૃષ્ણ)ની મૂર્તિ દૂધ પીતી હોવાની ઘટનાએ થોડા સમય માટે સમગ્ર જિલ્લામાં જ નહીં પરંતુ આસપાસના વિસ્તારોમાં પણ ભારે ચર્ચા અને ઉત્સાહનો માહોલ ઉભો કર્યો હતો. સોશિયલ મીડિયા પર આ પ્રકારના દાવાઓ વાયરલ થતા અનેક લોકો તેને દિવ્ય ચમત્કાર માની બેઠા હતા અને મંદિરો તથા ઘરોમાં મૂર્તિને દૂધ અર્પણ કરવાની પ્રવૃત્તિ પણ વધવા લાગી હતી.
સાબરકાંઠાની ‘દૂધ પીતા કાનુડા’ની ઘટના પાછળનું સત્ય, વિજ્ઞાન જાથાનો મોટો પર્દાફાશ
સાબરકાંઠાની ‘દૂધ પીતા કાનુડા’ની ઘટના પાછળનું સત્ય, વિજ્ઞાન જાથાનો મોટો પર્દાફાશ
સાબરકાંઠાની ‘દૂધ પીતા કાનુડા’ની ઘટના પાછળનું સત્ય, વિજ્ઞાન જાથાનો મોટો પર્દાફાશ
સાબરકાંઠા જિલ્લાના હિંમતનગર સહિતના વિસ્તારોમાં કાનુડા (શ્રીકૃષ્ણ)ની મૂર્તિ દૂધ પીતી હોવાની ઘટનાએ થોડા સમય માટે સમગ્ર જિલ્લામાં જ નહીં પરંતુ આસપાસના વિસ્તારોમાં પણ ભારે ચર્ચા અને ઉત્સાહનો માહોલ ઉભો કર્યો હતો. સોશિયલ મીડિયા પર આ પ્રકારના દાવાઓ વાયરલ થતા અનેક લોકો તેને દિવ્ય ચમત્કાર માની બેઠા હતા અને મંદિરો તથા ઘરોમાં મૂર્તિને દૂધ અર્પણ કરવાની પ્રવૃત્તિ પણ વધવા લાગી હતી.
પરંતુ ‘વિજ્ઞાન જાથા’ દ્વારા કરવામાં આવેલી વિસ્તૃત વૈજ્ઞાનિક તપાસ બાદ આ સમગ્ર ઘટનાને સંપૂર્ણ રીતે બોગસ, ભ્રમજનક અને કુદરતી ભૌતિક પ્રક્રિયાના કારણે સર્જાયેલ દ્રશ્યભ્રમ તરીકે જાહેર કરવામાં આવી છે.
જાથાના જણાવ્યા મુજબ, આ ઘટના કોઈ એક જગ્યાએથી શરૂ થઈ નહોતી, પરંતુ સોશિયલ મીડિયા અને મેસેજિંગ એપ્સ દ્વારા ધીમે ધીમે સમગ્ર વિસ્તારમાં ફેલાઈ હતી. શરૂઆતમાં થોડા લોકો દ્વારા કાનુડાની મૂર્તિ સમક્ષ દૂધ અર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું અને તે સમયે દૂધ ગાયબ થતું દેખાતા લોકોમાં આશ્ચર્ય ફેલાયું. આ આશ્ચર્ય ધીમે ધીમે “ચમત્કાર”ના રૂપમાં પરિવર્તિત થયું અને લોકો તેને ભગવાનની લીલા તરીકે જોવા લાગ્યા.
વિજ્ઞાન જાથાના મતે, વાસ્તવમાં આ ઘટના પાછળ કોઈ દૈવી શક્તિ નહીં પરંતુ સંપૂર્ણ રીતે સમજાવી શકાય તેવી વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયાઓ જવાબદાર છે. મૂર્તિઓ સામાન્ય રીતે પથ્થર, ધાતુ અથવા એવી સામગ્રીથી બનેલી હોય છે જેમાં સૂક્ષ્મ છિદ્રો અને અસમાન સપાટી હોય છે. જ્યારે દૂધ જેવી પ્રવાહી વસ્તુ તેની ઉપર મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે તે પ્રવાહી ધીમે ધીમે તે સૂક્ષ્મ રંધ્રોમાં શોષાઈ જાય છે અથવા સપાટી પર ફેલાઈને અદૃશ્ય થતું દેખાય છે.આ ઉપરાંત દ્રષ્ટિનો કોણ (viewing angle), પ્રકાશનું પ્રતિબિંબ અને આસપાસનું વાતાવરણ પણ આ ભ્રમને વધુ મજબૂત બનાવે છે. જ્યારે લોકો પહેલેથી જ “આ મૂર્તિ દૂધ પીશે” એવી માન્યતા સાથે આવે છે, ત્યારે તેમનો મગજ પણ તે જ દિશામાં અર્થઘટન કરે છે અને સામાન્ય ભૌતિક પ્રક્રિયાને ચમત્કાર તરીકે સ્વીકારી લે છે.જાથાએ વધુમાં જણાવ્યું કે આવી ઘટનાઓમાં સામૂહિક માનસિક ઉન્માદ (mass hysteria) પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જ્યારે એક વ્યક્તિ કોઈ ઘટના જોઈને ઉત્સાહિત થાય છે, ત્યારે આસપાસના લોકો પણ તેની નકલ કરે છે અને ધીમે ધીમે આખી ભીડ એક જ પ્રકારના અનુભવને “સાચો” માની લે છે. આ માનસિક પ્રક્રિયા ઘણીવાર અંધશ્રદ્ધાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
વિજ્ઞાન જાથાના ચેરમેન એડવોકેટ જયંત પંડ્યાએ જણાવ્યું કે તેમને આ ઘટનાની માહિતી મળ્યા બાદ અનેક સ્થળોથી ફોન અને સંદેશાઓ મળ્યા હતા. ત્યારબાદ જાથાની ટીમે સ્થળ પર જઈને તેમજ પોતાના કાર્યાલયમાં મૂર્તિઓ પર દૂધ, પાણી અને ચંદનના નિયંત્રિત પ્રયોગો કર્યા હતા. આ પ્રયોગોમાં સ્પષ્ટ થયું કે કોઈપણ મૂર્તિ દૂધ “પીતી” નથી, પરંતુ તે માત્ર શોષણ, સપાટીનું વર્તન અને દ્રષ્ટિભ્રમનો પરિણામ છે.તેમણે ઉમેર્યું કે લોકો જ્યારે એકબીજાને જોઈને પ્રભાવિત થાય છે ત્યારે વૈજ્ઞાનિક વિચારશક્તિ પાછળ રહી જાય છે અને ભાવનાત્મક માન્યતાઓ આગળ આવી જાય છે. ખાસ કરીને સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી ફેલાતી અફવાઓ આ પ્રકારના ભ્રમને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
જાથાએ આ પણ જણાવ્યું કે અગાઉ દેશના વિવિધ ભાગોમાં ગણપતિજી દૂધ પીવાની ઘટના, નાગદેવતા સંબંધિત અફવાઓ, પાણી અને ચંદન ગાયબ થવાની ઘટનાઓ જેવી અનેક પરિસ્થિતિઓ સામે આવી છે. દરેક વખતે વૈજ્ઞાનિક તપાસમાં સાબિત થયું છે કે આ કોઈ ચમત્કાર નહીં પરંતુ કુદરતી ભૌતિક પ્રક્રિયા અને માનસિક ભ્રમનું પરિણામ છે.
વિજ્ઞાન જાથાએ સમાજને ખાસ અપીલ કરી છે કે આવી ઘટનાઓને ધાર્મિક ચમત્કાર તરીકે સ્વીકારતા પહેલા તેની વૈજ્ઞાનિક તપાસ અને તર્કસંગત સમજ આવશ્યક છે. તેમણે કહ્યું કે અંધશ્રદ્ધા સમાજના વિકાસમાં અવરોધ ઉભો કરે છે અને લોકોમાં ગેરસમજ ફેલાવે છે.
અંતમાં જાથાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સાબરકાંઠાની કાનુડા દૂધ પીવાની ઘટના કોઈ દૈવી ચમત્કાર નથી, પરંતુ માનવ માનસ, દ્રષ્ટિભ્રમ, કુદરતી ભૌતિક પ્રક્રિયા અને અફવા પ્રસારનું સંયુક્ત પરિણામ છે, અને સમાજે આવી ઘટનાઓથી દૂર રહીને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણને જીવનમાં અપનાવવો જોઈએ.