ઉત્તર પ્રદેશના વારાણસીના દાલ મંડી વિસ્તારમાં બુધવારે સવારે એક મોટી કાર્યવાહી જોવા મળી. રસ્તાને પહોળો કરવાના પ્રોજેક્ટના ભાગમાં આડે આવતી છ મસ્જિદોમાંથી પાંચ પર તોડી પાડવાનું કામ શરૂ થઇ ગયું. સૌથી આશ્ચર્યજનક વાત એ હતી કે આ મસ્જિદો સાથે સંકળાયેલા લોકો પોતે જ મજૂરો સાથે તોડફોડ કરતા જોવા મળ્યા.
વાત એવી છે કે વારાણસીમાં બાબા કાશી વિશ્વનાથ ધામ સુધી પહોંચવા માટે એક નવો અને વૈકલ્પિક માર્ગ બનાવવામાં આવી રહ્યો છે.
આ હેતુ માટે, મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા દાલ મંડી વિસ્તારમાં છેલ્લા 8 મહિનાથી રસ્તો પહોળો કરવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે. આ પહોળાઈ કરવાના પ્રોજેક્ટમાં કુલ 187 ઇમારતો વચ્ચે આવે છે, જેમાં 6 મસ્જિદોનો પણ સમાવેશ થાય છે. છેલ્લા 8 મહિનામાં, 162 ઇમારતો તોડી પાડવામાં આવી છે, અને તેમાંથી લગભગ 70 સંપૂર્ણપણે તોડી પણ પાડવામાં આવી છે.
બુધવારે સવારે 6માંથી 5 મસ્જિદો તોડી પાડવાનું કામ શરૂ થયું. આ પાંચ મસ્જિદોમાં મિર્ઝા કરીમુલ્લાહ બેગ મસ્જિદ, સંગેમરમર મસ્જિદ, અલી રઝા ખાન મસ્જિદ, નિસારન મસ્જિદ અને રંગીલે શાહ મસ્જિદનો સમાવેશ થાય છે.
મજૂરો વહેલી સવારે જ આ બધી મસ્જિદોમાં પહોંચ્યા અને મસ્જિદોના આગળના ભાગને પોતાના હાથે તોડી પાડવાનું શરૂ કર્યું. આ ખાસ વાત એટલા માટે બને છે કે, મસ્જિદો સાથે સંકળાયેલા લોકો પોતે આ કામમાં મજૂરોને મદદ કરતા જોવા મળ્યા. આનો અર્થ એ થયો કે આ તોડફોડ દબાણથી નહીં, પરંતુ પરસ્પર સંમતિથી કરવામાં આવ્યું હતું.
હવે સવાલ એ ઊભો થાય છે કે, આ સમજૂતી બની કેવી રીતે? હકીકતમાં આ પાંચેય મસ્જિદો વકફ મિલકતો છે. આ મસ્જિદો તોડી પાડતા પહેલા, વહીવટીતંત્ર અને મસ્જિદ સમિતિ વચ્ચે ચર્ચા થઈ હતી. આ પછી, નુકસાન માટે વળતર અંગે કરાર થયો હતો, અને ત્યાર પછી જ કાર્યવાહી શરૂ થઈ શકી હતી.
લગભગ બે અઠવાડિયા પહેલા, આ બધી મસ્જિદોનું સર્વેક્ષણ કાર્ય પૂર્ણ થઈ ગયું હતું, જેનાથી સ્પષ્ટ થયું હતું કે મસ્જિદનો કેટલો ભાગ તોડી પાડવામાં આવશે.
જો દરેક મસ્જિદનો કેટલો વિસ્તાર તોડી પાડવામાં આવશે તે વિશે વાત કરીએ તો, અલી રઝા ખાન મસ્જિદને સૌથી વધુ નુકસાન થશે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે, આ મસ્જિદનો આશરે 90 ટકા ભાગ રસ્તો પહોળો કરવાના પ્રોજેક્ટથી પ્રભાવિત થશે, જેમાં મસ્જિદનો ફક્ત 5 ફૂટ ભાગ જ બાકી રહેશે. બાકીની ચાર મસ્જિદોનો ફક્ત થોડો થોડો ભાગ જ તોડી પાડવામાં આવશે.
હવે વાત કરીએ છઠ્ઠી મસ્જિદ, લંગડા હાફિઝ મસ્જિદ વિશે. આ મસ્જિદ દાલ મંડીના છેડે નવી સડક વિસ્તારમાં આવેલી છે. આ મસ્જિદ અંગેનો કેસ હાલમાં કોર્ટમાં પેન્ડિંગ છે, અને મસ્જિદ સમિતિ સાથે હજુ સુધી કોઈ કરાર થયો નથી. આ કારણે આજની કાર્યવાહીમાં આ મસ્જિદનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નથી.
આમ જોવા જઈએ તો, આ સમગ્ર મામલો બાબા કાશી વિશ્વનાથ ધામ તરફ જતા રસ્તાના પહોળા કરવા સાથે સંબંધિત છે. વહીવટીતંત્ર અને મસ્જિદ સમિતિઓ વચ્ચે ચર્ચા પછી, મસ્જિદોને તોડી પાડવાનું કામ સર્વસંમતિથી શરૂ થયું છે. એક મસ્જિદ અંગેનો કેસ હજુ પણ કાનૂની કાર્યવાહીમાં ફસાયેલ છે, જેમાં આગળનો નિર્ણય આવવાનો હજુ બાકી છે.