ભારતમાં કેન્સર ઝડપથી એક મોટો સ્વાસ્થ્ય પડકાર બની રહ્યું છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (ડબલ્યુએચઓ) અને તેના ભાગીદાર, ઇન્ટરનેશનલ એજન્સી ફોર રિસર્ચ ઓન કેન્સર (આઇએઆરસી) દ્વારા કેન્સર પરના ગ્લોબલ સ્ટેટસ રિપોર્ટ 2026 અનુસાર, ભારતમાં આશરે દસમાંથી એક વ્યક્તિને 75 વર્ષની ઉંમર પહેલા કેન્સર થવાનું જોખમ છે. અને આ ઉંમર સુધીમાં લગભગ 100માંથી સાત લોકોને કેન્સરથી મૃત્યુ થવાનું જોખમ છે.નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે જો વૈશ્વિક સ્તરે કેન્સરની વસ્તી વધતી રહેશે તો 2050 સુધીમાં નવા કેન્સરના દર્દીઓની સંખ્યા વાર્ષિક આશરે 3.5 કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે. આ અહેવાલ મુજબ, કેન્સરથી દર વર્ષે વિશ્વભરમાં આશરે એક કરોડ લોકોના મોત થાય છે. નિવારક પગલાં જરૂરી છે.
અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં ૨૦૨૨માં ૧૪.૧ લાખ નવા કેન્સરના કેસ અને ૯,૧૬,૦૦૦ મૃત્યુ થયા હતા. ૨૦૨૪ માં લગભગ ૧૬ લાખ નવા કેન્સરના કેસ અને લગભગ ૯,૦૦,૦૦૦ મૃત્યુ થયા હતા. ભારત અને ચીન મળીને વૈશ્વિક કેન્સરનો અડધાથી વધુ બોજ સહન કરશે.
આઇએઆરસીના કેન્સર સર્વેલન્સ યુનિટના ડેપ્યુટી ચીફ ડૉ. ઇસાબેલ સોર્જોમાતરમના જણાવ્યા અનુસાર, ફેફસાં, જડબા, સર્વાઇકલ, સ્તન અને કોલોરેક્ટલ કેન્સર ભારતમાં સૌથી મોટા પડકારો છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે સર્જરી, કીમોથેરાપી, લક્ષિત ઉપચાર અને ઇમ્યુનોથેરાપી જેવી આધુનિક ઉપચાર પદ્ધતિઓએ ઘણા દર્દીઓના જીવન બચાવ્યા છે, પરંતુ નિવારણ એ સૌથી અસરકારક અને ખર્ચ-અસરકારક અભિગમ રહે છે.
આઇએઆરસી રિપોર્ટ વૈશ્વિક સ્તરે નોંધપાત્ર અસમાનતાઓ પણ દર્શાવે છે. ઉચ્ચ આવક ધરાવતા દેશોમાં, 85 ટકાથી વધુ સ્તન કેન્સરના દર્દીઓ પાંચ વર્ષ સુધી જીવિત રહે છે, જ્યારે ઓછી આવક ધરાવતા દેશોમાં, આ આંકડો 30 ટકા કરતા ઓછો છે. ઓછી અને ઓછી મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશોમાં આવશ્યક કેન્સર દવાઓની ઉપલબ્ધતા ફક્ત નવ ટકાથી 54 ટકા સુધીની છે, જ્યારે શ્રીમંત દેશોમાં 68 ટકાથી 94 ટકા છે.