જોતમે બેંકોમાંથી રોકડ ઉપાડો છો, તો આ અપડેટ પર ધ્યાન આપો બેંકોમાં નકલી નોટો મળવાની શક્યતા નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જશે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ એક નિર્દેશ જાહેર કર્યો છે જેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો સાથે જોડાયેલા જિલ્લાઓમાં સ્થિત તમામ બેંક શાખાઓને ચલણ ચકાસણી મશીનો ઇન્સ્ટોલ કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે. આ પગલાથી સરહદી માર્ગો દ્વારા પ્રવેશતી નકલી નોટોની તાત્કાલિક તપાસ શક્ય બનશે અને તેમને ફરીથી ચલણમાં પ્રવેશતા અટકાવવામાં આવશે.નકલી ચલણનો મુદ્દો લાંબા સમયથી દેશમાં સપડાયેલો છે. આ ખતરાને કાબુમાં લેવા માટે 2016 માં નોટબંધી લાગુ કરવામાં આવી હતી, જેમાં જૂની ₹500 અને ₹1,000 ની નોટો ચલણમાંથી દૂર કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ, ₹2,000 ની નોટ રજૂ કરવામાં આવી હતી પરંતુ પછી ધીમે ધીમે સિસ્ટમમાંથી બહાર કરવામાં આવી હતી. આ પ્રયાસો છતાં, નકલી નોટોનું પરિભ્રમણ સંપૂર્ણપણે રોકી શકાયું નથી. હવે, RBI એ સ્પષ્ટપણે બેંકોને આ બાબતે કડક નિયમો લાગુ કરવા સૂચના આપી છે.
બધી નોટોની ફરજિયાત ચકાસણી
RBI ની સમીક્ષામાં જાણવા મળ્યું છે કે કેટલીક બેંકો નકલી નોટો શોધવા માટે પૂરતા પ્રયાસો કરી રહી નથી. પરિણામે, એપ્રિલમાં જારી કરાયેલા નવા સરકારી નિયમો અનુસાર, બેંકોને નકલી ચલણ ઓળખવા, જાણ કરવા અને દેખરેખ રાખવા માટેના પ્રોટોકોલનું કડક પાલન કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, બેંકો માટે કેશ કાઉન્ટર સ્ટાફને અસલી નોટોની સુરક્ષા સુવિધાઓ પર વ્યાપક તાલીમ આપવાનું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે, જેથી તેઓ નકલી નોટોને સરળતાથી શોધી શકે.
બેંક તૈયારીઓને મજબૂત બનાવવી
આરબીઆઈએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે બેંક દ્વારા પ્રાપ્ત થતી દરેક નોટનું મશીન વેરિફિકેશન કરવું આવશ્યક છે. કોઈપણ નકલી નોટ મળી આવે તો તાત્કાલિક જપ્ત કરવામાં આવશે; કોઈપણ સંજોગોમાં નોટ પરત કરવામાં આવશે નહીં, કે બેંક તેનો જાતે નાશ કરી શકશે નહીં. સ્થાપિત નિયમોનું પાલન કરીને, દરેક નકલી ભારતીય નોટની વિગતો સંબંધિત સરકારી એજન્સીઓને જાણ કરવી ફરજિયાત છે. આરબીઆઈએ બધી બેંકોને તેમની સિસ્ટમ તપાસવા અને જો જરૂરી હોય તો તેને મજબૂત બનાવવા જણાવ્યું છે, જેથી સરહદ દ્વારા પ્રવેશતી નકલી નોટો સમયસર શોધી શકાય અને ફરીથી ચલણમાં પ્રવેશતી અટકાવી શકાય.