યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન સરકારી મૃત્યુ વળતર યોજનાના કથિત દુરુપયોગના કેસો વધતા ચર્ચા તેજ, પરિવારો અને કોર્ટ સુધી પહોંચ્યા વિવાદ
Russia Black Widows: રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધે માત્ર સૈન્ય મોરચે જ નહીં પરંતુ સામાજિક અને કાનૂની સ્તરે પણ અનેક નવા પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. હવે રશિયામાં એક એવો વિવાદ ચર્ચામાં આવ્યો છે જેને સ્થાનિક મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા પર ‘બ્લેક વિડોઝ’ નામ આપવામાં આવ્યું છે.કેટલાક અહેવાલોમાં એવો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે કેટલીક મહિલાઓ યુદ્ધમાં જવા તૈયાર થતા સૈનિકો સાથે માત્ર સરકારી મૃત્યુ વળતર મેળવવાના હેતુથી લગ્ન કરે છે. જોકે, દરેક કેસમાં આ આરોપો સાબિત થયા નથી અને અનેક મામલાઓ હજુ કોર્ટ અથવા તપાસ હેઠળ છે.
તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, યુદ્ધમાં મૃત્યુ પામતા રશિયન સૈનિકોના પરિવારને સરકાર તરફથી એકમુશ્ત વળતર, માસિક સહાય અને અન્ય આર્થિક લાભ આપવામાં આવે છે. જો સૈનિકના કાયદેસર જીવનસાથી તરીકે કોઈ વ્યક્તિ નોંધાયેલી હોય તો મોટાભાગના કાયદાકીય લાભો તેને મળે છે. આરોપ છે કે આ જ વ્યવસ્થાનો લાભ લેવા માટે કેટલાક કિસ્સાઓમાં યુદ્ધ પહેલાં ઉતાવળમાં લગ્ન કરવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચોઃચંદ્ર પર SpaceX Falcon 9નો જોરદાર ધડાકો! : સ્કૂલ બસ જેટલો કાટમાળ અથડાતાં નવા ખાડાની આશંકા, હવે NASA કરશે મોટો ખુલાસો
શું છે ‘બ્લેક વિડોઝ’ શબ્દ પાછળનો અર્થ?
‘બ્લેક વિડોઝ’ કોઈ સત્તાવાર કાનૂની શબ્દ નથી. આ શબ્દનો ઉપયોગ કેટલાક રશિયન મીડિયા અહેવાલો અને સોશિયલ મીડિયા ચર્ચાઓમાં એવી મહિલાઓ માટે કરવામાં આવ્યો છે, જેઓ પર માત્ર વળતર મેળવવા માટે લગ્ન કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. નોંધનીય છે કે આ શબ્દનો અર્થ તમામ યુદ્ધ વિધવાઓ માટે લાગુ પડતો નથી અને ખરેખર પતિ ગુમાવનાર હજારો મહિલાઓને તેની સાથે જોડવી યોગ્ય નથી. કાયદાકીય નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે લગ્ન કાયદેસર રીતે નોંધાયેલા હોય તો જીવનસાથીને મળતા અધિકારો આપમેળે લાગુ પડે છે. પરંતુ જો પરિવારજનોને શંકા હોય કે લગ્ન માત્ર આર્થિક લાભ મેળવવા માટે થયા હતા તો તેઓ કોર્ટમાં પડકાર આપી શકે છે. આવા કેટલાક કેસોમાં પરિવાર અને કથિત પત્ની વચ્ચે કરોડો રૂપિયાના વળતર અંગે વિવાદ ઊભા થયા છે.
યુદ્ધના નામે ‘બ્લેક વિડોઝ’નું કૌભાંડ, બોગસ લગ્નો રચી સરકારી વળતર પચાવી પાડવાનું ચર્ચાસ્પદ ષડયંત્ર
રશિયામાં દગાબાજ મહિલાઓ દ્વારા લગ્ન જેવા પવિત્ર બંધનનો દુરુપયોગ કરી સરકારી સહાય પચાવી પાડવાનું મોટું કૌભાંડ સામે આવતાં ચિંતા વધી છે. રશિયન અધિકારીઓ અને સરકારી મીડિયા આવી મહિલાઓને ‘બ્લેક વિડોઝ’ ગણાવી રહ્યા છે. આ મહિલાઓ નબળા પુરુષોને બોગસ લગ્નની જાળમાં ફસાવી યુદ્ધમાં મોકલી દે છે. જો પતિનું મોત થાય તો માતા-પિતા કે બાળકોને વંચિત રાખી, બે-ત્રણ દિવસ પહેલાં લગ્ન કરનાર આ નકલી નવવધૂઓ સરકારી વળતરનો દાવો કરી લાખો રૂપિયા પચાવી પાડે છે.
આ પણ વાંચોઃએક મિસાઇલ બનાવવા પાછળ કેટલો થાય છે ખર્ચ? : દુનિયાની સૌથી મોંઘી મિસાઈલની કિંમત જાણી તમે પણ ચોંકી જશો
કેવી રીતે થાય છે કથિત છેતરપિંડી?
અહેવાલો અનુસાર, કેટલાક કેસોમાં સૈનિક યુદ્ધ માટે રવાના થાય તે પહેલાં ઝડપથી લગ્ન કરવામાં આવે છે. જો સૈનિકનું યુદ્ધ દરમિયાન મૃત્યુ થાય તો પત્ની તરીકે નોંધાયેલી વ્યક્તિ સરકારી સહાય માટે દાવો કરે છે. ત્યારબાદ મૃતકના માતા-પિતા અથવા અન્ય પરિવારજનો લગ્નની વાસ્તવિકતા સામે પ્રશ્નો ઉઠાવે છે. કેટલાક કેસોમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે લગ્ન પછી દંપતીએ સાથે જીવન જ વિતાવ્યું ન હતું અથવા સંબંધ માત્ર દસ્તાવેજો સુધી મર્યાદિત હતો. જોકે, આવા દરેક દાવા માટે કોર્ટમાં પુરાવા રજૂ કરવાના રહે છે અને માત્ર આરોપના આધારે કોઈને દોષિત ગણાવી શકાય નહીં.
રશિયામાં કેમ વધી રહ્યો છે આ મુદ્દો?
યુક્રેન યુદ્ધ લાંબું ચાલતાં રશિયામાં સૈનિકોના મૃત્યુઆંકમાં વધારો થયો છે. તેના કારણે સરકારી વળતર મેળવતા પરિવારોની સંખ્યા પણ વધી છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જ્યાં મોટી રકમના વળતરની વ્યવસ્થા હોય ત્યાં ગેરરીતિની શક્યતા પણ વધે છે. તેથી હવે સરકારની વળતર નીતિ અને તેના અમલીકરણ અંગે પણ ચર્ચા તેજ બની છે. કેટલાક રશિયન ધારાસભ્યોએ લગ્ન અને વળતર સંબંધિત નિયમોમાં વધુ કડક તપાસની માંગ કરી છે. જોકે બીજી તરફ માનવાધિકાર કાર્યકરોનું કહેવું છે કે થોડા કેસોના આધારે તમામ યુદ્ધ વિધવાઓને શંકાની નજરે જોવું યોગ્ય નથી. તેઓ માને છે કે ખરેખર પોતાના પતિ ગુમાવનાર મહિલાઓને સામાજિક કલંકથી બચાવવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.મીડિયા અહેવાલો મુજબ, અનેક પરિવારો કોર્ટમાં જઈને લગ્નને અમાન્ય જાહેર કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. કેટલાક કેસોમાં વારસો, મિલકત અને સરકારી સહાય અંગે પણ અલગથી વિવાદ ચાલી રહ્યા છે. કોર્ટ દરેક કેસમાં લગ્નની પરિસ્થિતિ, સંબંધની વાસ્તવિકતા અને ઉપલબ્ધ પુરાવાના આધારે નિર્ણય કરે છે. કાનૂની નિષ્ણાતો જણાવે છે કે કાયદેસર રીતે નોંધાયેલા લગ્નને માત્ર શંકાના આધારે રદ કરી શકાય નહીં. જો છેતરપિંડી, દબાણ અથવા નકલી દસ્તાવેજો જેવા પુરાવા મળે ત્યારે જ કોર્ટ હસ્તક્ષેપ કરે છે. તેથી ‘બ્લેક વિડોઝ’ તરીકે ચર્ચાતા તમામ કેસોને એકસરખી રીતે જોવું યોગ્ય નથી.
યુદ્ધે ઊભા કર્યા નવા સામાજિક પડકાર
યુદ્ધ માત્ર સરહદો પર નહીં પરંતુ સમાજના દરેક ક્ષેત્રને અસર કરે છે. હજારો પરિવારો પોતાના સ્વજનો ગુમાવી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ સરકારને વળતર અને સામાજિક સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ પારદર્શક બનાવવાનો પડકાર છે. ‘બ્લેક વિડોઝ’ વિવાદે પણ એ જ પ્રશ્ન ઉભો કર્યો છે કે જરૂરિયાતમંદ પરિવારોને સહાય આપવાની યોજના અને તેની સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે જાળવવું. આ સમગ્ર મુદ્દે એક વાત સ્પષ્ટ છે કે અત્યાર સુધી સામે આવેલા તમામ કેસોમાં આરોપો સાબિત થયા નથી. તેથી કોઈ પણ વ્યક્તિ અથવા સમુદાય અંગે પૂર્વગ્રહ રાખવાને બદલે દરેક કેસને તેના પુરાવા અને કોર્ટની પ્રક્રિયાના આધારે જ જોવો જોઈએ.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
‘બ્લેક વિડોઝ’ વિવાદ શું છે?
‘બ્લેક વિડોઝ’ એ રશિયન મીડિયા દ્વારા પ્રચલિત કરાયેલો શબ્દ છે. કેટલાક અહેવાલોમાં એવો આરોપ છે કે કેટલીક મહિલાઓ યુદ્ધમાં જવા તૈયાર થતા રશિયન સૈનિકો સાથે માત્ર તેમના મૃત્યુ બાદ મળતા સરકારી વળતર અને અન્ય આર્થિક લાભ મેળવવા માટે લગ્ન કરે છે. જોકે, તમામ કેસોમાં આવા આરોપો સાબિત થયા નથી.
રશિયન સૈનિકોના મૃત્યુ બાદ પરિવારને કેટલું વળતર મળે છે?
રશિયામાં યુદ્ધ દરમિયાન મૃત્યુ પામેલા સૈનિકોના કાયદેસર પરિવારને એકમુશ્ત આર્થિક સહાય, વીમાની રકમ અને અન્ય સરકારી લાભ આપવામાં આવે છે. વળતરની ચોક્કસ રકમ સમયાંતરે સરકારની નીતિ મુજબ બદલાતી રહે છે, જેના કારણે આ યોજનાના કથિત દુરુપયોગ અંગે ચર્ચા વધી છે.
શું ‘બ્લેક વિડોઝ’ તરીકે ઓળખાતા તમામ કેસ સાચા છે?
નહીં. અત્યાર સુધી સામે આવેલા તમામ કેસોમાં છેતરપિંડી સાબિત થઈ નથી. ઘણા મામલાઓ માત્ર આરોપો, પરિવારજનો વચ્ચેના વારસાના વિવાદ અથવા કોર્ટમાં ચાલી રહેલી કાર્યવાહી સુધી મર્યાદિત છે. દરેક કેસનો નિર્ણય પુરાવા અને કાનૂની પ્રક્રિયાના આધારે કરવામાં આવે છે.